Kippen en pluimvee

Kwartelverblijf kiezen of bouwen: veiligheid, toegang en onderhoud toetsen

Drie kwartels in een overdekt houten verblijf met gaaswanden, bodembedekking, een schuilplek en een waterbak.

Praktische gids

Kwartelverblijf kiezen of bouwen: veiligheid, toegang en onderhoud toetsen

Kort antwoord: kies pas tussen bouwen en kopen als je weet welke kwartels er komen. Toets daarna hetzelfde plan op vier punten: kunnen de vogels zich veilig bewegen en schuilen, blijven ze binnen, kun je ze dagelijks verzorgen en bereik je elke plek voor schoonmaak? Een klein kippenhok is niet automatisch geschikt. Een verhoogd nachthok met trapje en vrije uitloop sluiten volgens het LICG niet goed aan bij kwartels.

Drie kwartels in een overdekt houten verblijf met gaaswanden, bodembedekking, een schuilplek en een waterbak.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Kwarteltype, aantal dieren, locatie en dagelijkse toegang
  3. Bouwen of kopen: materialen, controle, schoonmaak en aanpassing
  4. Openingen, verbindingen en scherpe delen: ontsnapping en letsel
  5. Bodem, beschutting, voerplekken en drinkplekken voor kwartels
  6. Elke plek bereikbaar voor inspectie en schoonmaak

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Kwarteltype, aantal dieren, locatie en dagelijkse toegang

Schrijf eerst de soort en het aantal vogels op. Grondkwartels gebruiken vooral de bodem; kuifkwartels en boomkwartels gebruiken ook rustplekken op hoogte. De benodigde bodemruimte verschilt per soort en groepsgrootte. Neem dus geen maat uit een plan voor kippen of een andere kwartelsoort over als algemene norm. Bekijk de soortverschillen bij het LICG.

Bekijk vervolgens de plek waar het verblijf komt. Waar slaat regen naar binnen, waar blijft de bodem nat en van welke kant kun je rustig bij de vogels komen? Teken de deur en de route naar voer, water en de verste hoek alvast in. Als je een bouwwerk gaat plaatsen, doe dan voor jouw plan en locatie de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving spelen ook gemeentelijke regels mee; vraag de gemeente bij twijfel over de uitkomst.

Bouwen of kopen: materialen, controle, schoonmaak en aanpassing

Een materiaalnaam of productfoto vertelt je nog niet of het verblijf bruikbaar is. Het LICG noemt onder meer hout, steen en volièregaas voor kwartelhuisvesting. Beoordeel vooral hoe die materialen zijn verwerkt en of je de onderdelen kunt controleren. Lees de huisvestingsinformatie van het LICG.

Dezelfde toets voor een bouwplan en een kant en klaar verblijf
Controlepunt Zelf bouwen Kopen
Indeling Kun je loopruimte, beschutting en eventuele rustplekken voor jouw soort intekenen? Laten foto’s en afmetingen zien welke delen de vogels werkelijk kunnen gebruiken?
Afwerking Kun je alle randen, naden en sluitingen goed afwerken en later nalopen? Kun je ook de binnenzijde, hoeken en aansluitingen beoordelen?
Schoonmaak Kun je de hele bodem bereiken zonder het verblijf te ontmantelen? Kun je bij de bodem en achter vaste onderdelen komen?
Aanpassing Kun je beschutting of toegang veranderen als de indeling niet werkt? Is aanpassing mogelijk zonder andere plekken ontoegankelijk te maken?

Kun je een belangrijk detail bij een koopmodel niet zien? Vraag om een foto of tekening van juist dat onderdeel. Blijft de toegang of afwerking onduidelijk, kies dan niet alleen op uiterlijk.

Openingen, verbindingen en scherpe delen: ontsnapping en letsel

Volg met je ogen de volledige grens van het verblijf: deur, scharnieren, ventilatieopeningen, dakrand, hoeken en aansluiting op de grond. Beoordeel elke opening voor de vogels die je daadwerkelijk gaat houden. Controleer vanaf de binnenzijde op uitstekende draaduiteinden, splinters en scherpe randen. Probeer ook uit of de deur goed sluit wanneer je een bak naar buiten neemt.

Kwartels kunnen bij schrik vrijwel recht omhoog vliegen. Kijk daarom niet alleen of het dak gesloten is, maar ook of de binnenzijde bij zo’n vlucht letsel kan veroorzaken. Het LICG bespreekt een zachte binnenlaag bij lagere verblijven. Controleer bij ieder ontwerp of die afwerking stevig blijft zitten en bereikbaar is voor inspectie.

Kijk ook van buitenaf naar kwetsbare aansluitingen. De Vlaamse huisdierwijzer voor kwartels noemt bescherming tegen onder meer katten, ratten, marters en vossen. Gebruik dat als controlepunt, niet als bewijs dat één bepaald type gaas altijd volstaat.

Bodem, beschutting, voerplekken en drinkplekken voor kwartels

Houd loopruimte vrij en verdeel de schuilplekken zodat een vogel zich ook uit het zicht van andere vogels kan terugtrekken. Plan een droge, te reinigen bodem en een zandbad. Voor jonge kuikens is zand volgens het LICG niet geschikt als bodembedekking; neem de inrichting voor volwassen kwartels dus niet zonder meer over als er kuikens komen.

Zet voer en water zo neer dat de kwartels erbij kunnen en jij de bakken gemakkelijk kunt uitnemen. Kijk of bodemmateriaal in het drinkwater terechtkomt en of een schuilplek de toegang tot een bak blokkeert. Ververs het drinkwater dagelijks en was de drinkbak af, zoals het LICG adviseert.

Maak bij een buitenverblijf ruimte voor een droge schuilplek en een dak dat voorkomt dat uitwerpselen van wilde vogels in de ren vallen. Kwartels behoren tot de risicovogels voor vogelgriep. De Rijksoverheid legt uit dat particuliere houders hun risicovogels moeten afschermen als voor hun regio een afschermplicht geldt. Controleer daarom de maatregelen voor jouw locatie wanneer je het verblijf gaat gebruiken; ga niet uit van één blijvende landelijke situatie.

Elke plek bereikbaar voor inspectie en schoonmaak

Teken één verzorgingsroute op je plan. Je moet de vogels kunnen bekijken, water en voer kunnen uitnemen en vuil kunnen verwijderen zonder achter een vaste wand of onder een onbereikbare vloer te werken. Het LICG beschrijft het verwijderen van vuil uit een zandbodem en het vervangen van bodembedekking. Bedenk daarom ook hoe gebruikt bodemmateriaal het verblijf uitkomt.

Wat je op de schets aanwijst
Onderdeel Vraag bij de lege opstelling
Deur en sluiting Kun je verzorgen zonder een onnodig grote opening naar buiten?
Voer en water Kun je beide bakken uitnemen en de plek eronder reinigen?
Beschutting en bodem Kun je achter schuilplekken kijken en de verste hoek bereiken?
Dak en randen Kun je de binnenzijde en alle aansluitingen blijven inspecteren?

Loop deze route na terwijl het verblijf leeg is. Lukt een handeling alleen door een wand los te maken of een deur lang open te laten staan? Pas dan de toegang of indeling aan voordat de kwartels erin komen.