Kippen en pluimvee

Kale kip: verenverlies vastleggen en verzorging controleren

Bruine kip met een plek dunne bevedering op de rug, naast iemand met een leeg notitieboek.

Praktische gids

Kale kip: verenverlies vastleggen en verzorging controleren

Heeft je kip een kale plek? Bekijk eerst de huid en het gedrag. Noteer waar veren ontbreken en vergelijk de plek bij een volgende controle. Kijk daarna naar rui, pikgedrag, het verblijf en parasieten. Uit één foto kun je de oorzaak niet vaststellen.

Bruine kip met een plek dunne bevedering op de rug, naast iemand met een leeg notitieboek.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Kale plekken vastleggen: plaats, symmetrie, huid en gedrag
  3. Past het verloop van het verenverlies bij normale rui?
  4. Pikgedrag, zitstokken en nachthok controleren
  5. Bloedluis en zichtbare luizen: aparte controles en gidsen
  6. Alarmsignalen bij verenverlies: wanneer naar de dierenarts?

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Wacht niet af als de plek bloedt, de kip moeite heeft met ademhalen of duidelijk verzwakt is: bel dan een dierenarts.

Kale plekken vastleggen: plaats, symmetrie, huid en gedrag

Beschrijf wat je ziet, zonder alvast een oorzaak in te vullen. Zit de plek links, rechts of aan beide kanten? Zijn veren verdwenen of beschadigd, en zie je nieuwe veren? Noteer ook of de huid intact, rood of verwond is en of de kip eet, drinkt en meeloopt zoals je gewend bent. Het LICG beschrijft veranderingen aan het verenkleed en in het gedrag als aandachtspunten bij kippen.

Invulbare lichaamskaart

Kip of herkenning: __________   Datum: __________. Gebruik voor een volgende controle een nieuwe kaart. Zo kun je de waarnemingen naast elkaar leggen.

Noteer per lichaamsdeel wat je ziet
Lichaamsdeel Plek en zijde Huid en veren Gedrag of bijzonderheden
Kop en hals __________ __________ __________
Rug en staart __________ __________ __________
Borst en buik __________ __________ __________
Vleugels __________ __________ __________
Rond de cloaca __________ __________ __________
Andere plek __________ __________ __________

Een overzichtsfoto en een foto van de plek kunnen helpen om verandering te laten zien. Noteer ook wanneer je pikgedrag, krabben of afwijkend nestgedrag opmerkt.

Past het verloop van het verenverlies bij normale rui?

Bij rui worden oude veren vervangen door nieuwe. Volgens het LICG ruien kippen doorgaans in de late zomer of herfst; de eileg neemt dan vaak af. Het tijdstip is geen bewijs. Kijk of je naast uitgevallen veren ook nieuwe veren ziet en of het verenkleed op andere plaatsen verandert.

Het verloop kan per kip verschillen, zoals Poultry Extension beschrijft. Blijft juist één plek kaal of wordt de huid daar beschadigd, schrijf dat dan niet zonder meer aan rui toe. Bij een hen die lang op het nest blijft zitten, kan volgens het LICG ook een kale plek op de buik voorkomen. Noteer dat nestgedrag apart; een kale buik alleen vertelt je nog niet wat er aan de hand is.

Pikgedrag, zitstokken en nachthok controleren

Kijk naar de groep terwijl de kippen eten en rondlopen. Trekt een kip aan de veren van een andere? Kan ieder dier bij het gewone voer en water, of wordt er steeds één weggejaagd? Verenpikken kan veren en huid beschadigen. Het LICG maakt onderscheid tussen verenpikken en gewoon pikgedrag en bespreekt waarom mogelijkheden om voedsel te zoeken belangrijk zijn.

Bekijk ook de slaapplekken. Verdringen de kippen elkaar op de zitstokken? Zijn die stevig en schoon, en zie je scherpe randen waar huid of veren langs kunnen schuren? Het LICG noemt geschikte zitstokken en een verzorgd nachthok als onderdelen van de huisvesting. Schrijf op wat je aantreft en wat je aan het verblijf verandert; controleer daarna opnieuw hoe het met de kip gaat.

Bloedluis en zichtbare luizen: aparte controles en gidsen

Zoek bloedluis in het hok. Bloedluis is een mijt, geen luis. Overdag verschuilt die zich onder meer in kieren en bij zitstokken; in de avond en nacht komt ze tevoorschijn. Bekijk dus ook de naden en verbindingen in het nachthok. Het LICG legt uit waarom je bloedluis niet alleen op de kip zoekt.

Bekijk voor luizen de kip zelf. Spreid de veren rustig, ook rond de cloaca, en kijk of je bewegende diertjes of aan veren vastzittende eitjes ziet. Poultry Extension beschrijft luizen en hun eitjes op de vogel, tegenover rode vogelmijten die overdag in het hok schuilen. Schrijf op wat je daadwerkelijk ziet en vraag bij twijfel een dierenarts om mee te kijken.

Alarmsignalen bij verenverlies: wanneer naar de dierenarts?

Bel direct een dierenarts bij een bloedende of diepe wond, moeite met ademhalen of een kip die ernstig verzwakt is. Voorkom dat andere kippen intussen aan een wond blijven pikken. Neem ook contact op als de huid beschadigd raakt, de kale plek groter wordt, de kip zich afzondert, nauwelijks eet of drinkt, of meerdere kippen tegelijk ziekteverschijnselen vertonen. Het LICG noemt onder meer lusteloosheid en ademhalingsproblemen als ziekteverschijnselen; verenpikken kan volgens Poultry Extension de huid verwonden.

Vertel wanneer je het verenverlies voor het eerst zag, welke plekken veranderden en wat je aan huid, gedrag, groep en hok opviel. Neem de lichaamskaarten en eventuele foto’s mee. Daarmee kan de dierenarts het verloop beoordelen; de kaart stelt zelf geen diagnose.