Lichaamsconditie van een kip beoordelen en veranderingen volgen
Praktische gids
Lichaamsconditie van een kip beoordelen en veranderingen volgen
Kort antwoord: noem een kip niet dik of mager op basis van haar silhouet. Bekijk eerst haar gedrag, voel alleen als dat rustig kan de borstspieren naast het borstbeen en vergelijk je bevindingen met eerdere controles van dezelfde kip. Veren verhullen de lichaamsvorm en de bouw verschilt per type kip. Het LICG legt uit waarom kijken alleen niet volstaat; deze veterinaire uitleg over pluimvee beschrijft de verschillen in borstbouw.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Lijkt je kip dik? De invloed van veren, bouw en leeftijd
- Observeer rustig en noteer de conditie per kip
- Basisvoer, extraatjes, voerplekken en beweging nalopen
- Alarmsignalen en blijvende veranderingen laten beoordelen
- Bij de volgende controle houding, activiteit en conditie vergelijken
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Voerplek om toegang te bekijken
Voertrog voor Pluimvee met 18 Vakken, 30 cm – Gaun
Met deze voertrog kun je voer over 18 vakken verdelen en tijdens het voeren zien of de kip in kwestie bij het voer komt.
Let op bij je keuze Kijk bij de hele groep of deze kip rustig kan eten; een extra voerplek lost gedrang niet vanzelf op.
Waterplek om te controleren
Drinktoren voor Kippen van Doorzichtig Kunststof Limoengroen 5 l – Gaun
Bij deze drinktoren voor kippen zie je door het doorzichtige reservoir wanneer het water moet worden bijgevuld.
Let op bij je keuze Controleer naast het waterpeil ook of de kip zelf bij de drinkplek komt.
Buitenruimte om rond te lopen
Kippenren met Dak, 300 x 300 x 205 cm – Cucciolotta Polly Run
Deze ren biedt kippen een buitenruimte om rond te lopen als aanvulling op hun hok.
Let op bij je keuze Meet de beschikbare plek en beoordeel of de grondmaat van 3 bij 3 meter past bij je kippen en hun bestaande ruimte.
Lijkt je kip dik? De invloed van veren, bouw en leeftijd
Een volle bevedering kan een kip rond doen lijken, terwijl je op een foto niet kunt voelen hoeveel spierweefsel er naast het borstbeen zit. Ook heeft een breed gebouwde kip een ander silhouet dan een licht gebouwd legtype. Bij zo’n lichter type kan het borstbeen zelfs in goede conditie duidelijk voelbaar zijn. Vergelijk daarom liever dezelfde kip door de tijd dan twee heel verschillende kippen met elkaar. Noteer of je een opgroeiende of volwassen kip bekijkt en of ze in de rui is. Het LICG beschrijft verschillen tussen kippen en de rui; de veterinaire toelichting beschrijft wat bij verschillende typen kippen voelbaar is.
Is een kip met veel veren altijd te dik?
Nee. Veren vertellen niet hoeveel borstspier eronder zit. Ook een buik die voller lijkt, is op zichzelf geen bewijs voor overgewicht. Is de buikomvang nieuw of neemt die toe, laat dat dan beoordelen in plaats van zelf een oorzaak aan te wijzen.
Observeer rustig en noteer de conditie per kip
Kijk eerst van een afstand: loopt en scharrelt deze kip zoals je van haar gewend bent, en komt ze bij voer en water? Kun je haar zonder onrust vasthouden, houd dan de vleugels rustig tegen het lichaam en ondersteun de kip. Voel licht aan weerszijden van het borstbeen, ongeveer halverwege de borst, hoe de spieren aanvoelen. Druk niet op haar borstkas en houd haar niet ondersteboven; dat kan de ademhaling belemmeren. Is ze benauwd, zwak of erg angstig, sla het voelen over. Het Merck Veterinary Manual beschrijft observatie, hantering en het voelen van de borstspieren.
Schrijf op wat je waarneemt, niet welk oordeel je eraan geeft. Bijvoorbeeld: ‘borstbeen duidelijk voelbaar, naast de rand aan beide kanten spier voelbaar’. Lukt wegen zonder veel onrust, noteer dan ook datum en gewicht. Een losse waarde zegt minder dan een reeks metingen bij dezelfde kip. Het LICG adviseert voorzichtig voelen en gewichten vastleggen.
| Onderdeel | Wat noteer je? |
|---|---|
| Kip en datum | Naam of ringnummer en het moment van de controle. |
| Omstandigheden | Bijvoorbeeld opgroeiend, volwassen, in de rui of broeds. |
| Borst | Hoe duidelijk het borstbeen voelt en hoe de spieren links en rechts aanvoelen. |
| Gedrag | Wat je zag bij lopen, scharrelen, eten en drinken. |
| Gewicht, indien gemeten | De waarde en hoe je die hebt gemeten. |
Basisvoer, extraatjes, voerplekken en beweging nalopen
Een verandering is een reden om de dagelijkse situatie te bekijken, niet om meteen voer weg te nemen. Volgens het LICG is pluimveekorrel of pluimveemeel basisvoer en is graan bijvoer; veel graan kan bijdragen aan overgewicht. Kijk daarnaast of de betreffende kip werkelijk kan eten en drinken wanneer de groep bij de bakken staat.
- Basisvoer: wat krijgen de kippen, en past het voer bij hun levensfase?
- Extraatjes: wie geeft graan of andere hapjes, en ziet iedereen hoeveel de kippen krijgen?
- Toegang: wordt deze kip bij het voer weggedrongen, of kan ze rustig eten?
- Beweging: loopt en scharrelt ze zoals eerder, of gebruikt ze de ren merkbaar minder?
Bekijk bij gedrang eerst wat er rond de voerplek gebeurt. Wil je verschillende soorten voerplekken vergelijken, dan vind je die via het overzicht van kippenbenodigdheden. Een extra bak is niet automatisch de oplossing voor een veranderde lichaamsconditie. Het LICG bespreekt ook het belang van bewegen en scharrelen.
Alarmsignalen en blijvende veranderingen laten beoordelen
Voelt de borstspier anders aan dan eerder, verandert het gewicht of wordt de buik zichtbaar voller? Schrijf op wanneer je dit voor het eerst opmerkte en hoe de kip zich gedraagt. Een duidelijk voelbaar borstbeen betekent bij een licht gebouwd legtype niet vanzelf dat het dier te mager is; een verandering bij diezelfde kip geeft meer houvast. De veterinaire beschrijving van borstspieren en bouw helpt dat onderscheid te begrijpen.
Wanneer bel je een dierenarts?
- Bel direct bij ernstige ademnood, plotselinge zwakte, een open botbreuk of stuipen. Ga dan niet eerst verder met voelen of wegen. Deze spoedsignalen staan beschreven in het Merck Veterinary Manual.
- Vraag tijdig advies bij minder eten of drinken, afzondering, opvallende sloomheid, mank lopen of een verandering die blijft bestaan. Neem je aantekeningen mee: de dierenarts kan beoordelen wat verder onderzoek vraagt. Het Merck Veterinary Manual beschrijft deze vroege signalen bij kippen.
Zet een kip niet op eigen initiatief op een streng afvaldieet omdat ze rond lijkt. Bespreek een vermoedelijk conditieprobleem met een dierenarts. Het LICG raadt een streng dieet zonder overleg af.
Bij de volgende controle houding, activiteit en conditie vergelijken
Pak de vorige notitie van déze kip erbij. Loopt en scharrelt ze anders? Komt ze nog rustig bij voer en water? Vergelijk het gevoel van de borstspieren alleen als je haar zonder veel onrust kunt vasthouden. Zet een eventueel nieuw gewicht naast de eerdere waarde en noteer wat je precies hebt gezien of gevoeld.
Een eenmalige indruk hoeft geen blijvende verandering te zijn. Zie je het verschil opnieuw, of komen er signalen van ziekte bij, bespreek dan je observaties met een dierenarts. Zo gebruik je de observatiekaart om het verloop te vertellen, niet om zelf een diagnose te stellen.