Besmettelijke ziekten bij runderen: afwijkingen vastleggen en hulp inschakelen
Praktische gids
Besmettelijke ziekten bij runderen: afwijkingen vastleggen en hulp inschakelen
Zie je duidelijke ziekteverschijnselen bij een rund, is een dier onverwacht gestorven of heeft een koe een ongeboren kalf verloren? Noteer wat je waarneemt en neem contact op met je dierenarts. Vermoed je een meldingsplichtige dierziekte, meld die verdenking dan ook volgens de aanwijzingen van de NVWA. Wacht niet tot je zelf weet welke ziekte het is.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Gedrag, conditie en zichtbare afwijkingen apart vastleggen
- Contact tussen diergroepen en bezoekers afstemmen met de dierenarts
- MKZ, miltvuur en brucellose: officiële bronnen raadplegen
- Dierenarts of bevoegde instantie: wie benader je wanneer?
- Waarom huidveranderingen en algemene verschijnselen geen diagnose zijn
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een koe herkenbaar markeren
Koeherkenningsband met Klittenband, Geel, 10 Stuks
Met een korte code op dit pootbandje herken je een koe tijdens controlerondes makkelijker terug wanneer je veranderingen vastlegt.
Let op bij je keuze Noteer welke officiële identificatiecode en groep bij de code op het bandje horen.
In het kort: leg vast om welk dier en welke groep het gaat, wat je zag en wanneer. Bespreek contacten tussen groepen, mensen en materialen met de dierenarts. De meldinformatie hieronder geldt voor Nederland.
Gedrag, conditie en zichtbare afwijkingen apart vastleggen
Kies een notitieboek of bedrijfsapp die je bij het bellen direct kunt raadplegen. Noteer bij voorkeur de identificatiecode van het rund en het UBN van de locatie. RVO gebruikt die gegevens voor de registratie van runderen; een ziektemelding bij de NVWA is iets anders dan een melding in het registratiesysteem van RVO.
| Onderdeel | Schrijf op | Voorbeeld van een notitie |
|---|---|---|
| Dier en moment | Identificatiecode, groep, plek en tijd van de eerste waarneming. | ‘Koe uit groep A; gezien tijdens de ochtendronde.’ |
| Gedrag | Wat anders is aan bewegen, opstaan, eten of contact met de groep. | ‘Bleef liggen toen de andere dieren opstonden.’ |
| Algemene conditie | Wat je ziet aan alertheid, drinken en activiteit; ook of andere dieren afwijken. | ‘Drinkgedrag niet gezien; nog een dier eet minder.’ |
| Zichtbare afwijkingen | Waar een verandering zit en hoe die eruitziet, bijvoorbeeld een zwelling, neusuitvloeiing of afwijkend lopen. | ‘Zwelling bij de lip, voor het eerst vandaag gezien.’ |
| Verloop en contact | Wat bij een volgende ronde veranderde en wie je hebt gebeld. | ‘Later minder actief; dierenarts gebeld.’ |
De voorbeelden zijn fictief. Schrijf alleen op wat je daadwerkelijk hebt waargenomen. Hoor je hoesten of zie je neusuitvloeiing, noteer dan apart bij welke dieren dat voorkomt en hoe het verandert. Bij luchtwegproblemen zijn volgens Royal GD verschillende ziekteverwekkers mogelijk; het onderzoek laat je aan de dierenarts over.
Contact tussen diergroepen en bezoekers afstemmen met de dierenarts
Vertel welke groepen dezelfde verzorgers, looproutes, gereedschappen of plekken gebruiken en welke bezoekers worden verwacht. Spreek met de dierenarts af welke contacten tijdelijk veranderen en hoe noodzakelijke verzorging doorgaat. Bij de preventie van salmonellose noemt Royal GD onder meer looplijnen en gedeeld gereedschap als aandachtspunten. Dat is geen standaardplan voor iedere mogelijke ziekte.
- Maak duidelijk welke groepen en werkzaamheden betrokken zijn.
- Vraag wie personeel en bezoekers over gemaakte afspraken informeert.
- Noteer met wie je de afspraken hebt gemaakt en wanneer ze opnieuw worden beoordeeld.
De mogelijke verspreidingsroute doet ertoe. Blauwtong wordt volgens de NVWA overgebracht door besmette knutten. Alleen contact tussen runderen beperken is daarom geen volledige reactie op een vermoeden van blauwtong. Bespreek maatregelen met de dierenarts en volg aanwijzingen van de NVWA op.
MKZ, miltvuur en brucellose: officiële bronnen raadplegen
Gebruik ziekteverschijnselen niet als een lijst om zelf een diagnose te stellen. Deze drie situaties vragen wel om gerichte aandacht:
- MKZ: blaren aan bek, uier of poten, kwijlen en mank lopen behoren tot de verschijnselen die de Rijksoverheid noemt. Eigenaren en dierenartsen moeten verschijnselen die op MKZ wijzen direct bij de NVWA melden.
- Miltvuur: vind je onverwacht een dood rund, waarschuw dan de dierenarts en raak het dier niet onnodig aan. Het RIVM vermeldt dat dierenartsen bij plotselinge sterfte in de wei ook rekening houden met miltvuur. Dit is geen aanwijzing om zelf de doodsoorzaak vast te stellen.
- Brucellose: het verlies van een ongeboren kalf bewijst geen brucellose. Neem contact op met de bedrijfsdierenarts: de NVWA beschrijft het verplichte bloedonderzoek na verwerpen. Een vermoeden van brucellose moet bij het Landelijk meldpunt dierziekten worden gemeld.
Dierenarts of bevoegde instantie: wie benader je wanneer?
| Situatie | Contact en vervolgstap |
|---|---|
| Een rund is ziek, gaat duidelijk achteruit of sterft onverwacht | Bel de dierenarts voor beoordeling. Geef je waarnemingen en de betrokken diergroep door. |
| Verschijnselen wijzen mogelijk op MKZ of je vermoedt brucellose | Meld de verdenking direct bij het Landelijk meldpunt dierziekten via 045 546 31 88. Neem daarnaast contact op met je dierenarts. |
| Je vermoedt blauwtong | Meld dit via de procedure op de NVWA pagina over blauwtong en neem ook contact op met je dierenarts. De NVWA verwijst hiervoor naar een meldformulier. |
| Personeel of bezoekers moeten afspraken volgen | Laat de aangewezen contactpersoon de met de dierenarts of NVWA gemaakte afspraken doorgeven. |
Het Landelijk meldpunt dierziekten publiceert het telefoonnummer en verwijst naar de meldwijzer per ziekte en diersoort. Voor blauwtong beschrijft de NVWA ook de melding via een formulier. Twijfel je welke meldprocedure geldt, vraag dit dan direct na bij het meldpunt; laat die vraag de zorg voor het dier niet vertragen.
Waarom huidveranderingen en algemene verschijnselen geen diagnose zijn
Kwijlen en kreupel lopen worden genoemd bij zowel MKZ als blauwtong. Een plek aan de bek of een foto daarvan vertelt evenmin wat de oorzaak is. Beschrijf liever de plek, het gedrag van het dier en het verloop. Een foto kan je beschrijving voor de dierenarts aanvullen, maar vervangt geen beoordeling of verplichte melding.