Vleesvee houden: voorzieningen en controles voor elke dag
Praktische gids
Vleesvee houden: voorzieningen en controles voor elke dag
Vleesvee houden vraagt om een indeling waarin ieder dier kan rusten, eten en drinken, en waarin je afwijkingen kunt opmerken. Begin per groep met drie vragen: welke dieren staan samen, zijn de voorzieningen voor allemaal bereikbaar en kun je de dieren veilig controleren? Dat geldt voor zoogkoeien met kalveren én voor gespeende dieren die voor vlees worden gehouden. Het Europese welzijnsadvies van EFSA bespreekt beide groepen.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Groepen indelen naar levensfase en onderlinge veiligheid
- Voer en water bereikbaar houden en dagelijks controleren
- Ligruimte, ondergrond, beschutting en veilige looproutes beoordelen
- Dagelijkse inspectie van gedrag, toegang en afwijkingen
- Raskeuze, afzet en lokale regels: waar vind je informatie?
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een verplaatsbare drinkplek
Voerbak en Drinkbak met Handvatten, 60 l – Vplast
Deze bak van 60 liter kan water bevatten en is met de handvatten te verplaatsen als je de plek anders wilt indelen.
Let op bij je keuze Controleer of alle dieren erbij kunnen en vul en reinig de bak regelmatig.
Een voerplek voor kalveren
Voertrog voor Kalveren en Veulens van Kunststof, 6 l – Vplast
Deze kunststof trog van 6 liter is bedoeld voor kalveren en geeft hun voer een eigen plek.
Let op bij je keuze Kijk tijdens het voeren of de kalveren de trog kunnen bereiken zonder te worden weggedrukt.
Voer afgesloten bewaren
Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
Deze voerton heeft een deksel met sluiting dat helpt ongewenste dieren bij het opgeslagen voer vandaan te houden.
Let op bij je keuze Ga na of de inhoud van 40 liter past bij de hoeveelheid voer die je wilt bewaren.
Groepen indelen naar levensfase en onderlinge veiligheid
Maak een overzicht van de dieren die je houdt, waaronder eventuele kalveren, gespeende dieren en nieuwkomers. Kijk niet alleen naar het aantal dieren, maar ook naar verschillen in grootte en gedrag. Kan een kleiner dier de drinkplek bereiken wanneer een ander dier daar staat? Is er ruimte om elkaar te passeren?
Houd een goed functionerende groep waar mogelijk bijeen. Het mengen van onbekende runderen kan onrust en agressie geven. Moet je groepen samenvoegen, kijk dan extra naar de beschikbare ruimte en de toegang tot voer en water. Dit zijn aandachtspunten uit het advies van EFSA, geen vaste Nederlandse maatvoering.
Beslistabel voor de inrichting per groep
| Situatie | Groepsindeling en ruimte | Voer en water | Controle en mogelijke actie |
|---|---|---|---|
| Zoogkoeien met kalveren | Kun je moeders en kalveren zien zonder tussen de dieren te hoeven lopen? Heeft ieder kalf een bereikbare rustplek? | Kunnen ook de kalveren bij de voor hen passende voorzieningen? | Bekijk moeder en kalf afzonderlijk. Pas de indeling aan als een kalf wordt weggedrukt. |
| Gespeende dieren | Zijn verschillen in grootte of gedrag zichtbaar bij de ligplek of doorgang? | Kunnen alle dieren eten en drinken zonder dat dezelfde dieren telkens achterblijven? | Observeer de groep tijdens het voeren. Herzie de indeling als toegang herhaaldelijk wordt geblokkeerd. |
| Nieuw samengestelde groep | Is er ruimte om uit te wijken en kun je de groep zo nodig opnieuw indelen? | Zijn voer en water bereikbaar zonder langs één drukke doorgang te moeten? | Let extra op onrust, verdringen en dieren die voorzieningen mijden. |
| Groep in de wei | Zijn afrastering, rustplek en beschutting bruikbaar op de plek waar de dieren staan? | Werkt de watertoevoer en kunnen alle dieren de drinkplek bereiken? | Controleer opnieuw wanneer de groep verplaatst of het weer verandert. |
De tabel is een planningshulp, geen voorgeschreven groepsgrootte. De Nederlandse regels voor huisvesting en verzorging vragen onder meer om voldoende bewegingsvrijheid en een samenstelling van de groep die gezondheid en welzijn niet benadeelt. Voor kalveren gelden daarnaast specifieke welzijnseisen.
Voer en water bereikbaar houden en dagelijks controleren
Beoordeel een voerplek terwijl de dieren eten, niet alleen wanneer die leeg is. Kijk of dieren elkaar verdringen en of voer zichtbaar vervuild is. Controleer bij de drinkplek of het water schoon is, de toevoer werkt en dieren er daadwerkelijk bij kunnen. Volgens de Nederlandse regels voor productiedieren moeten voer en drinkinstallaties verontreiniging en schadelijke gevolgen van rivaliteit beperken.
EFSA adviseert vleesvee voortdurend toegang tot schoon, vers water te geven. Als een dier de drinkplek steeds bezet houdt, beoordeel dan of de plaatsing of een extra drinkpunt de toegang voor de hele groep verbetert. Stem het rantsoen af met een deskundige die de dieren en het beschikbare voer kent; een algemeen voerschema past niet bij iedere groep.
Ligruimte, ondergrond, beschutting en veilige looproutes beoordelen
Bekijk of dieren kunnen liggen, opstaan en langs elkaar bewegen. Let op gladde delen, natte ligplekken, beschadigde vloeren en scherpe randen. De risicobeoordeling van de NVWA over vleesvee noemt grip op de vloer, bezettingsgraad, ruimte aan het voerhek en drinkbakken als aandachtspunten.
Plan ook je eigen route. Kun je een poort bedienen en een dier zo nodig afzonderen zonder onnodig tussen de runderen te staan? Is er een veilige uitweg als je toch bij de dieren moet komen? Deze vragen sluiten aan bij de arbocatalogus voor omgang met runderen. Beoordeel de route opnieuw als de inrichting of groep verandert.
In de wei moeten dieren tegen slechte weersomstandigheden beschermd zijn. Controleer bij hitte of er voldoende schaduw en water is; ook dieren in de stal moeten tegen hitte worden beschermd. Bekijk na koud of nat weer of de rustplek bruikbaar en droog blijft. Zie de NVWA regels bij hitte en het welzijnsadvies van EFSA voor dieren in de wei.
Dagelijkse inspectie van gedrag, toegang en afwijkingen
Kies een vaste ronde waarbij je ieder dier kunt zien. Gebruik deze lijst als praktische basis en controleer vaker als dieren of omstandigheden daarom vragen:
- ☐ Tel de dieren per groep. Staat een dier afgezonderd of blijft het achter?
- ☐ Kijk naar opvallende veranderingen in gedrag, houding, bewegen, ademhaling en eten.
- ☐ Bekijk tijdens het voeren en drinken of dieren elkaar de toegang versperren.
- ☐ Controleer water, watertoevoer, voerplek en zichtbare vervuiling.
- ☐ Bekijk ligplekken, ondergrond, poorten, afrastering en beschutting.
- ☐ Noteer afwijkingen, wat je hebt gedaan en wie de vervolgcontrole uitvoert.
De dagelijkse ronde is geen algemene wettelijke minimumfrequentie voor iedere vleesveegroep. Voor kalveren vermeldt RVO wel een minimum: kalveren op stal controleer je tweemaal per dag en kalveren buiten eenmaal per dag. Zieke of gewonde dieren hebben direct passende verzorging nodig. Verbetert hun toestand niet door die verzorging, neem dan contact op met een dierenarts. RVO licht deze verzorgingsplicht toe.
Raskeuze, afzet en lokale regels: waar vind je informatie?
Vraag bij raskeuze informatie aan het stamboek of de betreffende rasvereniging en bespreek met een houderijadviseur wat bij jouw terrein en werkwijze past. Bespreek leveringsvoorwaarden afzonderlijk met een mogelijke afnemer. Een praktische inrichting garandeert geen afzet of opbrengst.
Regel vóór de komst van runderen de registratie van hun verblijfplaats. Voor het houden van runderen is een UBN nodig, ook als je ze als hobby houdt. Runderen in Nederland moeten geregistreerd zijn en twee oormerken dragen. Raadpleeg RVO voor het aanvragen van een UBN en de identificatie en registratie van runderen.
Wil je bouwen of uitbreiden, controleer dan welke regels voor jouw locatie gelden. De gemeente kan in het omgevingsplan regels opnemen voor nieuwe of uitbreidende veehouderijen. Het Informatiepunt Leefomgeving legt uit hoe die ruimtelijke regels worden toegepast.
Wat moet gereed zijn voordat de dieren arriveren?
Loop de beoogde plek na: een veilig verblijf of geschikte wei, bruikbare rustruimte en beschutting, bereikbaar voer, werkend drinkwater en een route om alle dieren te controleren. Spreek af wie de controles uitvoert en hoe je een dier indien nodig veilig kunt afzonderen. Controleer ook of de registratie geregeld is. Pas daarna kun je beoordelen of de inrichting werkt voor de groep die er werkelijk komt.
