Tamworth varken: raskenmerken en praktische verzorging
Rassenwijzer
Tamworth varken: raskenmerken en praktische verzorging
Een Tamworth varken is geen klein tuinvarken. Het Britse ras heeft doorgaans een rossige vacht, een lange bouw en een actieve aard. Buiten houden kan, maar alleen als de dieren voldoende ruimte, soortgenoten, beschutting en dagelijkse zorg krijgen. Kijk daarom niet alleen naar het rasbeeld: beoordeel ook het dier en je eigen terrein. Lees meer bij de Tamworth Breeders’ Club en het LICG.
Brits ras, genoemd naar Tamworth in Staffordshire.
De Britse rasstandaard beschrijft een goudrode vacht, een lang lichaam en grote, rechtop gedragen oren.
Een Amerikaanse rasbeschrijving noemt voor beide geslachten circa 227 tot 272 kilogram. Dat voorspelt niet het gewicht van jouw dier.
Gehouden voor vlees en spek; het ras rijpt relatief langzaam.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Ras, populatie en benamingen van het Tamworth varken
- Volwassen formaat, gebruik en verschillen in gedrag
- Buiten houden, bodemgebruik en grenzen van robuustheid
- Verblijf, groepsleven en dagelijkse zorg
- Voer, drinkwater en uitrusting afgestemd op het dier
- Twee houdersituaties: ruimte, tijd en vragen aan de fokker
- Veelgestelde vragen over Tamworth varkens
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een voerplek buiten
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 20 l – Gobel
Deze trog van 20 liter kan buiten staan en is geschikt voor voer of water.
Let op bij je keuze Beoordeel of de trog stevig genoeg staat voor jouw volwassen varkens en of ieder dier erbij kan.
Voer netjes bewaren
Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
Deze voerton heeft een sluitbaar deksel dat helpt ongewenste dieren bij het voer vandaan te houden.
Let op bij je keuze Controleer of 40 liter past bij de hoeveelheid voer die je wilt bewaren.
Gereedschap voor de afrastering
Afrasteringsmoker met Houten Steel, 5 kg – ZoneGuard
Met deze moker van 5 kg kun je slaan bij het plaatsen van een afrastering.
Let op bij je keuze Kies eerst palen en een afrastering die passen bij volwassen varkens, en controleer ook de onderzijde.
| Kenmerk | Wat is bekend? | Bron |
|---|---|---|
| Herkomst | Brits ras, genoemd naar Tamworth in Staffordshire. | Tamworth Breeders’ Club |
| Uiterlijk | De Britse rasstandaard beschrijft een goudrode vacht, een lang lichaam en grote, rechtop gedragen oren. | Britse rasstandaard |
| Volwassen gewicht | Een Amerikaanse rasbeschrijving noemt voor beide geslachten circa 227 tot 272 kilogram. Dat voorspelt niet het gewicht van jouw dier. | The Livestock Conservancy |
| Historisch gebruik | Gehouden voor vlees en spek; het ras rijpt relatief langzaam. | Rare Breeds Survival Trust |
Ras, populatie en benamingen van het Tamworth varken
Tamworth is de rasnaam. ‘Tamworth varken’ is een Nederlandse aanduiding voor hetzelfde ras dat Britse bronnen ‘Tamworth pig’ noemen. Een rossige vacht of passende lichaamsbouw bewijst de afstamming van een afzonderlijk dier niet. Vraag naar de ouderdieren en naar documenten als de verkoper zegt dat het dier is geregistreerd. De British Pig Association maakt in haar Britse standaard onderscheid tussen voorwaarden voor stamboekinschrijving en gewenste uiterlijke kenmerken; die standaard is geen Nederlands registratiebewijs.
Ook een populatiecijfer zegt niet of een varken raszuiver is. De Rare Breeds Survival Trust geeft de Tamworth een beschermingsprioriteit voor de Britse populatie. Daaruit kun je geen aantal dieren in Nederland afleiden. De Nederlandse registratie van varkens gaat bovendien over identificatie en verplaatsingen, niet over het bewijzen van een rasafstamming. Bekijk daarvoor de uitleg van RVO over het merken van varkens.
Volwassen formaat, gebruik en verschillen in gedrag
De gewichtsindicatie in de feitenkaart is een omrekening van de Amerikaanse beschrijving van 500 tot 600 pond voor volwassen Tamworths. Gebruik die als waarschuwing tegen een te klein verblijf, niet als streefgewicht. Vraag bij een jong dier naar de grootte van volwassen verwanten en richt doorgangen en rustplekken in voor het dier dat het later wordt. De Britse rasstandaard beschrijft de lange bouw en stevige benen.
Een Amerikaanse rasbeschrijving noemt Tamworths actief en doorgaans rustig. Een rasomschrijving is geen belofte over temperament. Bekijk hoe de beoogde dieren zich in hun huidige groep gedragen en vraag hoe ze gewend zijn aan mensen, voeren en verplaatsen.
Buiten houden, bodemgebruik en grenzen van robuustheid
Een Tamworth gebruikt zijn snuit graag om voedsel te zoeken en te wroeten. Daardoor kan een groene weide veranderen in een omgewerkt terrein. Bedenk vóór aanschaf welk deel van het perceel kan herstellen terwijl de varkens elders lopen. Controleer ook poorten en de onderzijde van de afrastering; een sloot is geen veilige grens. Voor een geschikte buitenweide noemt het LICG, afhankelijk van type en grootte, minimaal 75 vierkante meter per varken, naast ruimte voor het hok. Het LICG raadt meer ruimte aan om droge grond beschikbaar te houden. Dit is houdadvies, geen garantie dat ieder perceel met dat oppervlak geschikt is.
‘Robuust buitenras’ betekent niet dat beschutting overbodig is. Zorg voor een droge, tochtvrije rustplek en controleer bij warmte of schaduw en een plek om af te koelen bereikbaar zijn. De Amerikaanse rasbeschrijving noemt ook gevoeligheid voor zon tijdens de rui. Kijk bij nat weer naar de toestand van de bodem, niet alleen naar de hoeveelheid grond op papier.
Voorkom bij de inrichting contact met wilde zwijnen. Laat ook geen etensresten bij de weide achter. Deze voorzorgsmaatregelen gelden ongeacht het ras; de voorlichting van RVO voor hobbyhouders licht ze toe.
Verblijf, groepsleven en dagelijkse zorg
Plan een Tamworth niet als solitair varken. Dieren die samenleven, hebben naast gezelschap ook gelegenheid nodig om elkaar bij spanning te ontwijken. Voeg onbekende varkens niet zonder voorbereiding samen. Voor de algemene inrichting en het laten wennen van nieuwe dieren kun je de huisdierenbijsluiter Varken van het LICG gebruiken.
Wat controleer je tijdens de dagelijkse ronde?
- Komen alle dieren overeind en lopen, eten en drinken ze zoals je van hen gewend bent?
- Is er schoon drinkwater en werkt de toevoer, ook bij een automatische voorziening?
- Zijn hek, poort, droge ligplek en schaduw of verkoeling nog bruikbaar?
- Kan ieder dier de voerplek bereiken, en zie je verwondingen of nieuwe wroetplekken langs de grens?
Bekijk ook huid en klauwen. Eet of drinkt een dier niet zoals gewoonlijk, blijft het liggen, loopt het kreupel of zie je een wond? Neem dan contact op met een dierenarts in plaats van zelf een oorzaak te bepalen. Regel vóór aanschaf wie de controle overneemt als je afwezig bent. Het LICG geeft meer algemene informatie over observatie en verzorging.
Welke Nederlandse regels regel je vóór de komst?
Ook als je varkens voor je plezier houdt, heb je vóór hun komst een UBN voor de locatie nodig. RVO beschrijft de recreatieve bedrijfsstatus voor houders van vier varkens of minder; niet gespeende biggen tellen daarvoor niet mee. Controleer hoe de dieren gemerkt moeten zijn, houd een bedrijfsregister bij en meld aanvoer en afvoer binnen twee werkdagen bij een aangewezen databank. Begin bij RVO met het UBN, de bedrijfsstatus en de meldregels.
Controleer afzonderlijk bij de gemeente en in het omgevingsplan wat op jouw locatie mag. Een UBN is geen toestemming voor elke inrichting van een perceel. Het Informatiepunt Leefomgeving legt uit waarom plaatselijke regels ook bij hobbydieren van belang kunnen zijn.
Voer, drinkwater en uitrusting afgestemd op het dier
Een rasnaam levert geen rantsoen op. Stem voer af op leeftijd, conditie en gebruik en bespreek twijfel met een deskundige. Zorg steeds voor schoon drinkwater. Geef geen keukenafval: RVO vermeldt dat dit verboden is. De NVWA raadt aan varkens geen etensresten te geven en zulke resten niet in de natuur achter te laten.
Kies een voorziening op basis van de dieren en hun gebruiksplek, niet alleen op basis van inhoud of een foto. Voer en water moeten bereikbaar zijn zonder dat de inrichting gemakkelijk vervuilt of letsel veroorzaakt. Dat sluit aan bij de algemene huisvestingsregels van RVO.
| Voorziening | Gegevens die je nodig hebt | Vraag bij het gekozen model |
|---|---|---|
| Drinkplek | Aantal dieren, hun bereik, wateraansluiting en kans op vorst. | Is gebruik voor varkens aangegeven en kun je toevoer en reinheid goed controleren? |
| Voerplek | Groepsgrootte, manier van voeren en ruimte rondom de plek. | Kunnen de dieren erbij zonder scherpe randen of voortdurend verdringen? |
| Afrastering | Bodem, perceelgrenzen, poorten en plekken waar wordt gewroet. | Is het geheel, ook aan de onderzijde, geschikt voor deze dieren en dit terrein? |
| Schuilplek | Formaat van de volwassen dieren, groepsgrootte en afwatering. | Kunnen de dieren er droog rusten en kun jij de plek controleren en schoonmaken? |
Voor onder meer markeerartikelen en stalbenodigdheden kun je het bestaande varkensassortiment van Farmora bekijken. Controleer per artikel de opgegeven toepassing; een plek in de categorie bewijst niet dat het bij jouw Tamworths past.
Twee houdersituaties: ruimte, tijd en vragen aan de fokker
De situaties hieronder zijn denkvoorbeelden. Ze laten zien welke vraag je moet oplossen voordat je dieren aanschaft, niet of een locatie officieel is goedgekeurd.
| Situatie | Wat ontbreekt of is onzeker? | Eerst doen |
|---|---|---|
| Betegelde tuin, één gepland varken, verzorger alleen in de avond beschikbaar | Geen soortgenoot of wroetgrond; onduidelijk wie de dieren en het water overdag controleert. | Zo niet beginnen. Onderzoek eerst geschikte groepshuisvesting en een betrouwbare verzorgingsregeling. |
| Weide die in delen kan worden gebruikt, droge schuilplek, verzorger en vervanger beschikbaar | Bodem bij langdurige regen, afrastering, plaatselijke regels en eigenschappen van de beoogde dieren zijn nog niet beoordeeld. | Controleer het terrein en de regels, bekijk de dieren en hun herkomstgegevens en besluit dan pas. |
Wat vraag je aan de fokker of huidige houder?
- Welke gegevens onderbouwen leeftijd, identificatie en eventuele stamboominschrijving?
- Hoe groot zijn de dieren nu en hoe groot zijn volwassen verwanten?
- Met welke varkens leven ze samen en hoe reageren ze bij voeren en verplaatsen?
- Welk voer en welke drinkvoorziening zijn ze gewend?
- Hoe waren weide en schuilplek ingericht, en zijn er aandachtspunten om met een dierenarts te bespreken?
Veelgestelde vragen over Tamworth varkens
Kan een Tamworth het hele jaar buiten leven?
Dat kan op een geschikte varkensweide, maar het ras alleen maakt een terrein niet geschikt. Beoordeel ook de bodem bij regen, een droge schuilplek, water, verkoeling en een veilige afrastering. Het LICG beschrijft de voorwaarden voor buiten gehouden varkens.
Hoe herken ik een raszuivere Tamworth?
De Britse rasstandaard helpt je uiterlijke kenmerken beoordelen, maar vachtkleur en oren bewijzen geen afstamming. Vraag de verkoper welke registratie of herkomstgegevens er voor het afzonderlijke dier zijn. De Britse stamboekstandaard laat zien waarom uiterlijk en inschrijving verschillende zaken zijn.
