Schapen

Schapen beschermen tegen honden en wolven rond je perceel

Een houder staat bij een gesloten houten hek en kijkt naar schapen in een omheinde weide.

Praktische gids

Schapen beschermen tegen honden en wolven rond je perceel

Wil je schapen beschermen tegen honden en wolven, bekijk dan eerst de hele grens van hun perceel. Markeer openingen, kies maatregelen die je kunt onderhouden en leg vast wie je belt als er iets gebeurt. Een goed ontworpen en onderhouden raster kan het risico op wolvenschade verkleinen, maar biedt geen garantie. Het Landelijk Informatiepunt Wolven legt uit waarom de volledige opstelling telt.

Een houder staat bij een gesloten houten hek en kijkt naar schapen in een omheinde weide.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Poorten, hoeken en openingen op het schapenperceel in kaart brengen
  3. Onderhoud, toezicht, afrastering en begeleide bewaking afwegen
  4. De afrastering controleren en zwakke plekken herkennen
  5. Na een vermoedelijke aanval: hulp, kuddecontrole en melding
  6. Cijfers over gedode schapen duiden per regio, periode en bron

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Begin met drie dingen: teken de toegangspunten in, spreek af wie de grens controleert en bewaar een contactplan bij de gegevens van je dieren.

Poorten, hoeken en openingen op het schapenperceel in kaart brengen

Teken het perceel zoals je het buiten aantreft. Loop de grens na, ook waar een sloot, heg of gebouw aansluit. Let vooral op doorgangen, de onderrand en plekken waar de grond hoger of lager wordt. BIJ12 noemt poorten en zwakke plekken in rasters als aandachtspunten bij bescherming tegen wolven. Bekijk de aandachtspunten van BIJ12.

Perceelinspectiekaart: noteer per plek wat je aantreft en wie actie onderneemt
Plek Wat noteer je op je kaart?
Poorten en doorgangen De locatie, sluiting, aansluiting op de grens en wie de doorgang na gebruik sluit.
Onderrand en ondergrond Kuilen, greppels, verzakkingen en zichtbare ruimte onder het raster.
Hoeken en overgangen De aansluiting tussen net, draad, hek, heg of gebouw.
Tijdelijke openingen Doorgangen bij verplaatsen of werkzaamheden, met een afspraak voor het sluiten.
Toegang voor verzorgers De route naar de kudde en een plek vanwaar je de dieren kunt overzien.

Schrijf bij iedere gevonden plek een concrete vervolgstap. Bewaar de kaart zo dat ook een vervangende verzorger de locatie en gemaakte afspraken kan vinden.

Onderhoud, toezicht, afrastering en begeleide bewaking afwegen

Vraag bij elke maatregel niet alleen wat die kan bijdragen, maar ook welk dagelijks werk erbij hoort. BIJ12 bespreekt stroomrasters, nachtelijk ophokken en kuddebewakingshonden als mogelijkheden om wolvenschade te beperken. Dat advies is geen garantie tegen wolven en ook geen certificering tegen iedere hond. Vergelijk de mogelijkheden bij BIJ12.

Keuzevragen voor je eigen beheerplan
Maatregel Vraag voor jouw perceel Wat organiseer je?
Onderhoud en toezicht Welke openingen of slecht zichtbare plekken vragen aandacht? Een controleronde, herstel en vervanging bij afwezigheid.
Afrastering Kun je de hele grens, inclusief poorten, passend laten beoordelen? Een ontwerp voor het terrein en controle van de geplaatste opstelling.
Nachtverblijf Is een geschikt verblijf bereikbaar voor alle dieren? Het verplaatsen van de kudde en controle van de afsluiting.
Kuddebewakingshonden Past hun inzet bij de kudde, verzorging en omgeving? Deskundige begeleiding en afspraken over contact met passanten.

Een kuddebewakingshond is geen snelle oplossing voor een open poort. De inzet vraagt begeleiding en aandacht voor passanten en hun honden. Vraag voordat je deze optie kiest advies van iemand met ervaring in kuddebewaking. Voor advies over een raster op jouw terrein kun je nagaan of jouw provincie een wolvenconsulent heeft. BIJ12 beschrijft beide aandachtspunten.

De afrastering controleren en zwakke plekken herkennen

Bekijk de grens op veilige afstand: zijn poorten gesloten, sluiten delen op elkaar aan en ontstaan er openingen bij de grond? Kijk ook naar losse hoeken, schade, begroeiing tegen stroomvoerende delen en verhogingen vlak bij het raster. Bij een elektrische opstelling hoort controle van de werking; aan het uiterlijk alleen kun je die niet aflezen. BIJ12 besteedt afzonderlijk aandacht aan poorten, begroeiing, onderrand en elektrische werking. Lees de actuele rasteradviezen van BIJ12.

  1. Leg gebreken vast: markeer de plek en spreek af wie herstel regelt.
  2. Laat de opstelling passend beoordelen: gebruik voor ontwerp en elektrische controle de instructies voor jouw installatie en zo nodig deskundig advies.
  3. Werk de kaart bij: noteer na herstel of verplaatsen welke delen opnieuw aandacht vragen.

Beschermt een schapennet ook tegen elke hond of wolf?

Nee. Een productnaam of hoogte bewijst niet dat de geplaatste afrastering ieder dier buitenhoudt. Voor bescherming tegen wolven beoordeel je de volledige opstelling met de actuele adviezen van BIJ12. Wil je eerst soorten netten vergelijken, dan vind je keuzehulp op de Farmora pagina over afrasteringsnetten. Die productkeuze vervangt geen beoordeling van jouw perceel.

Na een vermoedelijke aanval: hulp, kuddecontrole en melding

Zorg eerst dat mensen veilig zijn en ga niet achter een mogelijk aanvallend dier aan. Bekijk de hele kudde: welke schapen zijn gewond, ontbreken of gedragen zich anders dan gewoonlijk? Bel een dierenarts voor gewonde dieren. Noodzakelijke zorg hoeft bij vermoedelijke wolvenschade niet op een taxateur te wachten. BIJ12 beschrijft wat te doen met gewonde dieren.

Kun je een wolf als oorzaak niet uitsluiten? Meld dood of gewond vee dan volgens BIJ12 zo snel mogelijk, uiterlijk binnen 24 uur na ontdekking. Fotografeer een dood dier en laat het op de vindplaats liggen; dek het af en scherm het af. Volg voor gewonde dieren het advies van de dierenarts. Raad de oorzaak niet op basis van een wond alleen: bij vermoedelijke wolvenschade beoordeelt BIJ12 of onderzoek nodig is. Bekijk de meldroute en aanwijzingen van BIJ12.

Contactplan: vul je eigen gegevens vooraf aan
Situatie Contact en gegevens
Gewond schaap Eigen dierenarts en spoeddienst: vul nummers in. Houd de locatie en het aantal gewonde dieren bij de hand.
Wolf niet uit te sluiten BIJ12: 085 486 22 22. Buiten telefonische bereikbaarheid: digitaal melden via de BIJ12 pagina. Noteer vindplaats en tijdstip.
Hond betrokken of mensen in gevaar Politie: 112 bij spoed, 0900 8844 zonder spoed of voor advies. Noteer wat je zelf hebt gezien.
Vervangende verzorger Vul naam en nummer in, plus de vindplaats van de perceelkaart.

De BIJ12 route is bedoeld voor vermoedelijke wolvenschade, niet als algemene meldlijn voor schade door honden. Bij een hondenincident kun je de politie om advies vragen; gebruik 112 alleen als onmiddellijke politiehulp nodig is. De politie legt het verschil tussen spoed en geen spoed uit.

Cijfers over gedode schapen duiden per regio, periode en bron

Een schademelding is niet hetzelfde als één gedood schaap. In de jaarrapportage Wolven 2025 van BIJ12 gaat het om meldingen van schade aan gehouden dieren. De rapportage rekent ook meldingen waarbij een wolf niet kon worden uitgesloten mee bij de bevestigde wolvenschademeldingen.

Voorbeeld uit de BIJ12 jaarrapportage over kalenderjaar 2025
Gebied Gerapporteerd aantal Wat wordt geteld?
Nederland 1.114 Bevestigde wolvenschademeldingen, niet gedode schapen.
Gelderland 527 Bevestigde wolvenschademeldingen in deze provincie.

Deze BIJ12 cijfers beantwoorden dus niet de vraag hoeveel schapen in Nederland door honden worden gedood. Vraag bij ieder getal naar gebied, periode, diersoort, getelde eenheid en wijze van vaststelling. Geen van beide aantallen voorspelt het risico voor jouw weide.