Schapenrassen kiezen die passen bij je doelen en houderij
Kennisbank
Schapenrassen kiezen die passen bij je doelen en houderij
Het passende schapenras hangt af van wat je met de dieren wilt doen én van de groep, weide en verzorging die je kunt bieden. Begin dus niet bij het mooiste of kleinste schaap. Schapen horen met soortgenoten samen te leven; ook bij een klein ras plan je voor de hele groep. Lees voor de basis van het houden van schapen de informatie van het LICG.

Inhoudsopgave
- Alle gidsen over dit onderwerp
- Producten bij deze gids
- Schapenrassen kiezen naar doel en weideomstandigheden
- Kleine en grotere schapen: formaat, vacht en verzorging
- Gedrag van schapen en een passende groepssamenstelling
- Schuilruimte en afrastering: een maatschets voor je kudde
- Schapenrassen vergelijken: tabel, bronnen en rasprofielen
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een verplaatsbare weidegrens

Schapennet 50 m, 106 cm Hoog met Dubbelpunt – Euro-Netz
Met dit schapennet van 50 meter kun je een weidevak voor schapen afzetten en de indeling later aanpassen.
Let op bij je keuze Meet de af te zetten grens inclusief poorten en hoeken voordat je bepaalt hoeveel net je nodig hebt.
Voer netjes opbergen

Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
Deze voerton biedt 40 liter opslagruimte en heeft een deksel met sluiting voor het bewaren van voer.
Let op bij je keuze Controleer of 40 liter past bij de hoeveelheid voer die je wilt bewaren.
Gereedschap voor klauwverzorging

Schapenpootmesje haringkaak classic, 16,5 cm
Dit handmesje is bedoeld voor de klauwverzorging van schapen wanneer die verzorging nodig is.
Let op bij je keuze Bepaal vooraf wie de klauwen deskundig kan verzorgen voordat je zelf met een scherp mesje werkt.
Een bruikbare volgorde: bepaal je doel, beschrijf je terrein, maak een plan voor de groep en vergelijk daarna pas rasprofielen. De tabel verderop helpt je kandidaten te vinden, niet om zonder meer een winnaar aan te wijzen.
Schapenrassen kiezen naar doel en weideomstandigheden
Zoek je dieren voor een hobbygroep, voor begrazing of voor een fokplan? Schrijf op wat je daadwerkelijk wilt doen. Noteer ook waar gras, ruige begroeiing, natte plekken en schaduw liggen. Een rasprofiel beschrijft een gebruik van het ras, maar beoordeelt jouw perceel niet.
Voorbeeld: voor begrazing van een terrein met schrale, ruige heidevegetatie is het Drents heideschaap een kandidaat om te onderzoeken. Stichting Zeldzame Huisdierrassen beschrijft begrazing van arme en ruige heidegrond als gebruik van dit ras. Dat zegt nog niet of de hoeveelheid voer, inrichting en dagelijkse controle op jouw terrein passend zijn. Wil je vooral een kleine hobbygroep of richt je je op vleesgerichte fokkerij, dan stel je een andere kandidatenlijst samen.
Kleine en grotere schapen: formaat, vacht en verzorging
Een klein schaap kan handig lijken bij een bestaande doorgang. De Ouessantvereniging noemt voor volwassen ooien een maximale schofthoogte van 46 cm. Het profiel van het Drents heideschaap noemt ongeveer 60 cm. Een eerder fokdoel van de Texelaarstamboeken noemt voor volwassen ooien circa 68 cm. Dit zijn verschillende soorten rasgegevens, geen garantie voor de afmetingen van het dier dat je overneemt. Bekijk daarom ook het dier en de doorgang zelf.
Formaat vertelt je evenmin hoeveel vachtwerk je krijgt. De Ouessantvereniging beschrijft een lange wolvacht met dichte ondervacht; het Texelaarfokdoel beschrijft een witte wolvacht. Volgens het LICG verliezen sommige schapen hun vacht vanzelf, terwijl andere geschoren moeten worden. Vraag bij de dieren die je overweegt hoe hun vacht wordt verzorgd en wie het scheren kan doen. Houd ook de conditie en klauwen in het oog. Zondert een schaap zich af, eet het afwijkend of lijkt het ziek, neem dan contact op met een dierenarts.
Gedrag van schapen en een passende groepssamenstelling
Een rasbeschrijving is geen voorspelling van het gedrag van elk dier. Kijk hoe de dieren die je wilt overnemen samenleven en vraag naar hun groepsgeschiedenis. Het LICG beschrijft schapen als kuddedieren en adviseert ze met meerdere soortgenoten te houden.
Voorbeeld: wil je geen lammeren, onderzoek dan of je een bestaande groep ooien zonder ram kunt overnemen. Vraag welke dieren bij elkaar horen en hoe je ze samen kunt houden. Wil je wel fokken, denk vooraf na over afzonderlijke huisvesting wanneer dat nodig wordt: het LICG wijst erop dat ramlammeren tijdig van ooien gescheiden moeten kunnen worden.
Schuilruimte en afrastering: een maatschets voor je kudde
Teken je eigen weide en schuilplek voordat je materiaal kiest. Markeer de beschutting, de toegang, voer en water, schaduw, poorten en de hele perceelgrens. Het LICG noemt beschutting bij hevige regen, schaduw bij warmte en een geschikte plek rond het lammeren. Het beschrijft schapengaas als weideafrastering en netten of schrikdraad voor tijdelijk afzetten of het opdelen van een perceel.
| Label | Zet op je tekening | Vraag bij de controle |
|---|---|---|
| A × B | Binnenlengte en binnenbreedte van de beschutte plek | Welk deel blijft vrij voor de dieren? |
| C | Vrije breedte van de toegang | Kunnen de dieren de plek bereiken zonder elkaar te blokkeren? |
| D | Voer, water en schaduw | Kan de hele groep deze plekken bereiken? |
| P | Omtrek van elk af te zetten deel, inclusief poorten en hoeken | Waar liggen openingen, hoogteverschillen of een sloot? |
A × B geeft de bruto vloer van een rechthoekige plek. Trek op je tekening de ruimte af die door spullen of inrichting niet voor de dieren beschikbaar is. Dit is een manier om je situatie te beschrijven, geen norm voor het benodigde oppervlak. Loop ook de onderzijde en poorten van de afrastering na. Het LICG waarschuwt dat een sloot bij vorst geen betrouwbare begrenzing is.
Wil je daarnaast bescherming tegen wolven beoordelen? Een afrastering die schapen binnenhoudt, is niet automatisch wolfwerend. BIJ12 onderscheidt verschillende rasters volgens adviesnorm en benadrukt de werking van de volledige opstelling. Bekijk de richtlijn voor jouw gekozen type voordat je materiaal selecteert. Bij Farmora kun je typen afrasteringsnetten vergelijken; een productnaam alleen bewijst niet dat een complete opstelling aan de BIJ12 adviesnorm voldoet.
Schapenrassen vergelijken: tabel, bronnen en rasprofielen
Gebruik deze drie profielen als startpunt. Een genoemde schofthoogte is een rasgegeven, geen maat van een individueel schaap. ‘Onbekend’ betekent hier uitsluitend dat het aangehaalde profiel het betreffende gebruik niet vastlegt.
| Ras | Formaat volgens bron | Beschreven gebruik of vacht | Schrale heide als gebruik vermeld? | Bron |
|---|---|---|---|---|
| Ouessant | Volwassen ooi: maximaal 46 cm schofthoogte | Lange wolvacht met dichte ondervacht | Onbekend | Rasinformatie van de fokkersvereniging |
| Drents heideschaap | Rond 60 cm schofthoogte | Begrazing van arme, ruige heidegrond; harige vacht | Ja | Rasprofiel van SZH |
| Texelaar | Volwassen ooi: circa 68 cm in een eerder stamboekfokdoel | Vleesgericht fokdoel; witte wolvacht | Onbekend | Fokdoel van de Texelaarstamboeken |
Vraag bij een kandidaatdier naar leeftijd, gezondheid, vachtverzorging en de groep waarin het nu leeft. Past het rasprofiel bij je doel, maar kun je de benodigde groep of inrichting niet organiseren? Dan is het voor jouw situatie nog geen passende keuze.
Wat regel je voordat je schapen overneemt?
Controleer naast de plek en de verzorging ook de registratie. Volgens RVO heeft ook een hobbyhouder van schapen een UBN voor de dierlocatie nodig; vraag dat aan voordat je de dieren gaat houden. RVO beschrijft afzonderlijk de regels voor identificatiemiddelen. Zoek je daarna verzorgingsmateriaal, gebruik dan de categorie schapen en geiten om per artikel het bedoelde gebruik te controleren.
Meer lezen over dit onderwerp
Kies een onderwerp en open de gids die bij jouw vraag past.
Schapen
Praktische gidsen
- Aanvullend voer voor schapen: eerst ruwvoer, diergroep en doel beoordelen
- Aanvullende melkvoeding voor een lam voorbereiden
- Benodigdheden voor de lammerperiode klaarzetten
- Blauwtong bij schapen: signalen waarnemen en hulp inschakelen
- Bomen beschermen tegen schapen in een graasplan
- Coccidiose bij lammeren: wat observeer je en wanneer vraag je advies?
- Dekperiode bij schapen voorbereiden: groepsplan en gegevens
- Dektuig voor schapen en dekschort: doelen en toezicht
- Diarree bij schapen: veranderingen beschrijven en advies vragen
- Dood schaap gevonden: de eerste controles en contacten
- Draagtijd van schapen volgen en de lammerperiode plannen
- Fokplan voor schapen opstellen: van fokdoel tot registratie
- Gebit van een schaap bekijken: wat kun je zien en wanneer vraag je hulp?
- Geiten en schapen samen houden: wat regel je vooraf?
- Hond die schapen beschermt: hoe beoordeel je die keuze?
- Hond die schapen drijft: werk, begeleiding en welzijn van schapen
- Hooi voeren aan schapen zonder onnodige verspilling
- Identificatie en registratie van schapen: controles vóór aanschaf en verplaatsing
- Kudde verplaatsen tussen weidegebieden: de tocht voorbereiden
- Leverbot bij schapen: weiderisico volgen en onderzoek bespreken
- Listeriose bij schapen: veranderingen opmerken en informatie verzamelen
- Melkplek voor schapen voorbereiden: werkroute en reiniging
- Melkziekte bij schapen: veranderingen rond het lammeren doorgeven
- Myiasis bij schapen: risico's beperken en signalen op tijd zien
- Ooien vervangen of afvoeren: welzijn en gegevens afwegen
- Preventief gezondheidsplan voor schapen voorbereiden met de dierenarts
- Prijs van levende schapen beoordelen met diergegevens en marktbronnen
- Prijs van schapen: aankoop en kosten van het houden beoordelen
- Prolaps bij een schaap: wat je waarneemt en doorgeeft
- Q koorts bij schapen: kuddegegevens, hygiëne en deskundig advies
- Rotkreupel bij schapen herkennen en hulp inschakelen
- Schaap op de rug gevonden: wat kun je veilig controleren?
- Schapen beschermen tegen honden en wolven rond je perceel
- Schapen blaten: geluid en gedrag van de kudde in context bekijken
- Schapen drijven: een kudde veilig verplaatsen op eigen terrein
- Schapen houden voor beginners: dagelijkse taken en een geschikte weide
- Schapen in de sneeuw verzorgen bij winterweer
- Schapen in de wei: zo plan je het perceel en het toezicht
- Schapen kopen: wat controleer je vóór je de dieren ophaalt?
- Schapen laten grazen op een dijk: afspraken, terreincontrole en verzorging
- Schapen melden en registreren in Nederland via de officiële route
- Schapen melken: dieren, werkplek en dagelijkse zorg voorbereiden
- Schapen met hoorns veilig houden bij voerplekken en doorgangen
- Schapen of geiten houden: wat past bij je erf en plannen?
- Schapen scheren voorbereiden: moment, scheerder en materiaal regelen
- Schapen wegen en gewichtsveranderingen vastleggen
- Schapendiefstal voorkomen op de weide: toegang, registratie en veilig melden
- Schapenklauwen controleren en een bekapbeurt voorbereiden
- Schapenpokken: verschijnselen laten beoordelen en verspreiding beperken
- Schapenram laten castreren: de keuze bespreken met een dierenarts
- Schapenstaarten couperen: aanleiding, alternatieven en regels
- Schapenstal inrichten: werkbare zones en dagelijkse controle
- Schapenweide controleren op mogelijk giftige planten
- Schapenwol na het scheren sorteren en bewaren
- Schuilstal voor schapen: een schuilplek plannen en beoordelen
- Scrapie bij schapen: afwijkingen laten beoordelen en de meldroute controleren
- Uitwendige parasieten bij schapen herkennen en hulp vragen
- Vangruimte en werkruimte voor schapen: panelen, looproute en voerhek
- Veetrailer voor schapen voorbereiden op transport
- Vermoeden van anaerobiose bij schapen: observaties voor de dierenarts
- Vervoersdocumenten voor schapen voorbereiden op een verplaatsing
- Voerbak voor schapen zelf maken: ontwerp en risico's toetsen
- Voetbad voor schapen: doel, inrichting en nazorg afstemmen
- Wat mogen schapen eten en hoe organiseer je het voeren?
- Wormen bij schapen: wat observeer je voor een controleplan?
- Zere bekjes bij schapen: veranderingen vastleggen en hulp zoeken
- Zieke schapen herkennen tijdens de dagelijkse controle
- Zwoegerziekte bij schapen: veranderingen en vragen over onderzoek
Rassen
- Appenninica schaap: het ras herkennen en verzorgen
- Assaf schaap: raskenmerken, verzorging en raskeuze
- Awassi schaap: herkomst, kenmerken en verzorging
- Babydoll Southdown schaap: type, kenmerken en verzorging
- Bagnolese schaap: herkennen en de aankoop voorbereiden
- Barbados Blackbelly schaap: kenmerken en houderij
- Bentheimer landschaap: rasnaam, kenmerken en verzorging
- Bergamasca schaap: herkomst, kenmerken en verzorging
- Biellese schaap: kenmerken en geschiktheid voor je kudde
- Bleu du Maine schaap: het ras herkennen en verzorgen
- Boulonnais schaap: herkomst, kenmerken en verzorging
- Brogna schaap: herkenning en voorbereiding op de houderij
- Cap Negru de Teleorman schaap: naam, kenmerken en verzorging
- Charollais schapen: kenmerken, verzorging en keuze voor je houderij
- Coburger Fuchsschaf: het ras herkennen en verzorgen
- Comisana schaap: herkomst, eigenschappen en verzorging
- Corriedale schaap: herkomst, kenmerken en verzorging
- Dorper schaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Drents heideschaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Duits zwartkopschaap: kenmerken, houderij en rascontrole
- Easy Care schapen: rasnaam, kenmerken en verzorging
- Gentile di Puglia schaap: herkomst, kenmerken en verzorging
- Hampshire Down schapen: raskenmerken en dagelijkse verzorging
- Heidschnucke: welk type is bedoeld en welke zorg past daarbij?
- Herdwick schapen: het ras herkennen en verzorgen
- IJslands schaap: rasprofiel, vacht en verzorging
- Île de France schaap: raseigenschappen en verzorging
- Jakobsschaap: raskenmerken en wat het houden vraagt
- Kameroenschaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Karakulschaap: raskenmerken, verzorging en welzijn
- Kerry Hill schaap: kenmerken en verzorging voor houders
- Lacaune schaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Ladoum schaap: herkomst, kenmerken en passende verzorging
- Landais schaap: rasidentiteit, uiterlijk en verzorging
- Lande de Bretagne schaap: kenmerken, gebruik en verzorging
- Laticauda schaap: het ras herkennen en verzorgen
- Leccese schaap: herkenning, houderij en verzorging
- Massese schaap: herkenning, huisvesting en verzorging
- Merinolandschaap: raskenmerken, verzorging en keuze
- Merinos de Palas: rasidentiteit, kenmerken en verzorging
- Merinoschaap: kenmerken en wat het houden ervan vraagt
- Nolana schapen: uiterlijk, vachtwisseling en verzorging
- Olkuska schaap: het ras herkennen en de verzorging plannen
- Oost Fries melkschaap: kenmerken, verzorging en houden
- Ouessantschaap: raskenmerken en wat het houden vraagt
- Pools laaglandschaap: variëteiten herkennen en verzorgen
- Racka schapen: kenmerken, hoorns en verzorging
- Romanov schaap: raskenmerken en wat het houden vraagt
- Rouge de l'Ouest schaap: uiterlijk, gebruik en verzorging
- Sambucana schaap: kenmerken, houderij en verzorging
- Schapen van het ras Valle del Belice: kenmerken en verzorging
- Schapenras czarnogłówka: identiteit, kenmerken en verzorging
- Schapenras delle Langhe: het ras herkennen en passend houden
- Schapenras Sarda: rasnaam, kenmerken en passende houderij
- Shetlandschaap: kenmerken, verzorging en geschiktheid
- Shropshire schaap: kenmerken, begrazing en verzorging
- Skudde schapen: lichaamsbouw, gedrag en verzorging
- Soay schaap: kenmerken en wat de verzorging vraagt
- Sopravissana schaap: raskenmerken en praktische verzorging
- Suffolk schaap: kenmerken en wat de verzorging vraagt
- Swifter schaap: rasgegevens, verzorging en geschiktheid
- Świniarka schaap: herkomst, kenmerken en verzorging
- Texelaar schaap: kenmerken en praktische aandachtspunten bij het houden
- Thônes et Marthod schaap: uiterlijk, gebruik en verzorging
- Țigaie schaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Țurcană schaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Uhruska schaap: raskenmerken, huisvesting en verzorging
- Walliser zwartneusschaap: kenmerken, houden en verzorgen
- Wensleydale schaap: kenmerken, verzorging en houden
- Wrzosówka schaap: kenmerken en wat het houden vraagt
- Zerasca schaap: het ras herkennen en de houderij beoordelen
- Zwartbles schapen: kenmerken en praktische verzorging