Luizen bij kippen: wat ziet u aan de kip en in het verblijf?
Praktische gids
Luizen bij kippen: wat ziet u aan de kip en in het verblijf?
Ziet u kleine bewegende diertjes, onrust of veranderingen aan het verenkleed? Bekijk dan zowel de kip als het verblijf en noteer waar u iets aantreft. Echte kippenluizen leven op de vogel. Wat vaak bloedluis heet, is een mijt die zich overdag meestal in het hok verschuilt. De vindplaats helpt bij het gesprek met de dierenarts, maar is op zichzelf geen diagnose. Lees meer bij het LICG over kippen en het MSD Veterinary Manual over pluimveemijten.
Inhoudsopgave
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een legnest dat u kunt schoonmaken
Legnest met Opvangbak voor Kippen met 2 Vakken, 53 x 52 x 48 cm – Gaun
De gladde kunststof vloer is gemakkelijk schoon te maken wanneer u de legnesten controleert.
Let op bij je keuze Meet de beschikbare plek in het hok en bekijk ook de aansluitingen rond het nest.
Een aparte drinkplek
Drinkemmer voor Kippen van Kunststof 6 l Limoengroen – Gaun
Deze kunststof drinkemmer is gemakkelijk schoon te maken en kan nieuwe kippen die apart verblijven een eigen drinkplek geven.
Let op bij je keuze Houd de drinkplek gescheiden van die van de bestaande groep en ververs het water regelmatig.
De kip en het verblijf apart controleren
Kijk eerst hoe de kippen zich gedragen. Een kip die vaker aan haar veren pikt of een minder verzorgd verenkleed heeft, kan last hebben van uitwendige parasieten. Zulke veranderingen vertellen u nog niet welke. Bekijk de vogel rustig en houd haar zonder druk op het lichaam vast. Rond de cloaca en onder de vleugels kunt u de veren voorzichtig uiteenhouden. Luizen of hun eitjes kunnen daar op de huid of aan de basis van veren zichtbaar zijn. Bekijk daarnaast het hok: de kieren, legnesten en plaatsen waar zitstokken op hun steun rusten. Bij een controle overdag kunt u mijten missen die pas in het donker op de kip komen. Bronnen: LICG, MSD over luizen en MSD over mijten.
| Plek | Waar kijkt u? | Wat legt u vast? |
|---|---|---|
| Op de kip | Bij de huid en de basis van de veren, vooral rond de cloaca en onder de vleugels. | Welke kip en lichaamsplek; bewegende diertjes, vastzittend materiaal of veranderingen aan huid en veren. |
| In het verblijf | In kieren en legnesten en bij de aansluitingen van zitstokken. | De precieze plek, het tijdstip en wat u daar ziet bewegen. |
Zijn luizen op kippen hetzelfde als bloedluis in het hok?
Nee. Bloedluis is een gangbare naam voor de rode vogelmijt, niet voor een echte luis. Andere mijten kunnen juist op de kip zitten. Laat daarom beoordelen wat u heeft gevonden; deze gids gaat niet over de aanpak van bloedluis. Bronnen: LICG en MSD Veterinary Manual.
Vastleggen wat u ziet en waar u het ziet
Beschrijf uw waarneming zonder alvast een soortnaam te kiezen. Noteer ook wanneer u keek: niets zien bij een controle overdag sluit een probleem in het hok niet uit. Een foto kan laten zien waar u keek, maar laat de identificatie niet alleen van die foto afhangen. Dat onderscheid in tijdstip en vindplaats is relevant omdat rode vogelmijten zich overdag kunnen verschuilen. MSD Veterinary Manual beschrijft dit gedrag.
| Vraag | Voorbeeld van wat u noteert |
|---|---|
| Wanneer en bij wie? | Datum, tijdstip en welke kippen u bekeek. |
| Waar precies? | De lichaamsplek of de plaats in het hok. |
| Wat zag u? | Bijvoorbeeld bewegende puntjes, materiaal aan veren of een verandering van de huid. |
| Wat veranderde er? | Wanneer het voor het eerst opviel en of u hetzelfde bij andere kippen ziet. |
Een notitie kan zijn: ‘Bij de bruine kip zag ik vanmiddag bewegende puntjes onder een vleugel. Bij de steun van de zitstok zag ik niets bewegen.’ Dat beschrijft een waarneming, geen vastgestelde besmetting.
Uitwendige parasieten onderscheiden van vragen over ontwormen
Luizen en mijten zijn uitwendige parasieten. Ontwormen betreft inwendige wormen; jeuk of een afwijkend verenkleed is dus geen basis om een ontwormingsmiddel te kiezen. Heeft een kip daarnaast bijvoorbeeld afwijkende ontlasting, valt zij af of is zij lusteloos? Bespreek die signalen afzonderlijk met de dierenarts. Het LICG adviseert mestonderzoek door een dierenarts en behandeling wanneer uit het onderzoek blijkt dat die nodig is. Lees het advies van het LICG.
Materiaal en nieuwe kippen controleren op hygiënerisico’s
Houd nieuwe kippen eerst apart van de bestaande groep en bespreek met een dierenarts onderzoek van hun ontlasting. Het LICG adviseert dit om overdracht van parasieten te helpen voorkomen. Controleer ook transportkratten en gebruikte hokonderdelen voordat u ze binnenbrengt: zowel luizen als bepaalde mijten kunnen via besmette voorwerpen meekomen. Bronnen: LICG, MSD over luizen en MSD over mijten.
- Nieuwe kippen: kijk naar hun gedrag, huid en verenkleed terwijl ze apart van de groep verblijven.
- Kratten en gebruikte onderdelen: bekijk naden en verbindingen voordat u ze bij het hok gebruikt.
- Gedeeld materiaal: houd bij waar het vandaan komt en reinig het voordat u het opnieuw gebruikt.
Een schone krat helpt bij de hygiëne, maar vertelt u niet of een kip vrij is van parasieten.
Een dierenarts raadplegen over diagnose en middelen
Vertel de dierenarts wat u op de kip, in het hok of op beide plekken zag. Neem uw notities en eventuele foto’s mee. Vraag tijdig advies als een kip lusteloos wordt, afvalt, slecht eet, een opvallend bleke kam krijgt of benauwd is. Zulke signalen verdienen beoordeling, maar bewijzen geen specifieke parasietenbesmetting. Het LICG beschrijft ziekteverschijnselen bij kippen.
Laat de dierenarts bepalen welk onderzoek en welk middel, als dat nodig is, bij uw situatie passen. Lees bij een diergeneesmiddel altijd de bijsluiter en volg het advies van de dierenarts. Vraag bij leggende hennen uitdrukkelijk of het middel voor hen geschikt is en wanneer hun eieren weer voor consumptie kunnen worden gebruikt. Als voor eieren een wachttermijn geldt, mogen ze gedurende die termijn niet voor menselijke consumptie worden aangeboden. Bronnen: NVWA over diergeneesmiddelen voor hobbydieren en NVWA over wachttermijnen.