Rundveestal indelen voor dieren en verzorgers
Praktische gids
Rundveestal indelen voor dieren en verzorgers
Begin een rundveestal in te delen bij de dagelijkse routes. Teken per diergroep de weg naar voer, water en ligruimte. Voeg daarna de routes van verzorgers en materieel toe. Zo zie je waar een doorgang vast kan lopen of iemand tussen de dieren moet werken.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Jongvee, melkvee en vleesvee vragen om een andere indeling
- Waar looproutes van dieren, verzorgers en materieel elkaar kruisen
- Ligplekken en ondergrond: bereik, grip, reiniging en onderhoud
- Voerplekken en drinkplekken bereikbaar en schoon te houden
- Bouw, dierenwelzijn en brandveiligheid lokaal laten toetsen
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Spullen meenemen tijdens de stalronde
Emmer met Vlakke Kant 15 l Blauw – Vplast
Met deze emmer neem je water, voer of andere spullen mee wanneer je de looproutes door de stal naloopt.
Let op bij je keuze Loop ook met een volle emmer na of doorgangen en schoonmaakplekken goed bereikbaar zijn.
De eerste controle: kan ieder dier de voorzieningen bereiken, ook als een ander dier stilstaat? Kan een verzorger controleren en schoonmaken zonder onnodig tussen runderen te komen? En is er een uitweg als iemand toch in een dierverblijf moet werken? Stigas behandelt deze vragen in zijn checklist voor veilig werken met runderen.
Jongvee, melkvee en vleesvee vragen om een andere indeling
Schrijf op welke dieren in elk deel van de stal komen en wat daar dagelijks gebeurt. Gebruik dezelfde plattegrond niet zonder meer voor alle groepen. Voor kalveren gelden bovendien eigen Nederlandse huisvestingseisen; een kalverafdeling is dus niet simpelweg een kleinere versie van een afdeling voor volwassen dieren.
| Diergroep | Teken in | Controleer |
|---|---|---|
| Jongvee | Groepen, voorzieningen en de route bij verplaatsen. | Past de afdeling nog bij de dieren die er later in deze groep staan? |
| Melkvee | De verbinding tussen liggen, eten, drinken en het gebruikte melksysteem. | Waar kunnen dieren elkaar ophouden, bijvoorbeeld bij een doorgang? |
| Vleesvee | Groepsvakken, voer, water en toegang voor controle of afzondering. | Kan een verzorger een dier bereiken zonder in een groep klem te raken? |
Dit zijn ontwerpvragen, geen vaste stalmodellen. Bij melkvee verdient de doorstroming tussen ligplaatsen, voer, water en melksysteem afzonderlijke aandacht; Spinder bespreekt daarbij ook doodlopende paden.
Waar looproutes van dieren, verzorgers en materieel elkaar kruisen
Geef op een kopie van de plattegrond elke route een eigen kleur. Volg een dier vanaf de ligplek naar voer en water. Volg daarna iemand die controleert of schoonmaakt, en teken ten slotte de aanvoer van voer en de afvoer van mest. Markeer waar routes elkaar kruisen en bedenk wat er gebeurt wanneer een dier, hek of machine daar tijdelijk de weg blokkeert.
| Onderdeel | Vraag bij de tekening |
|---|---|
| Dierenroute | Kan een dier een doorgang verlaten als een ander dier ervoor blijft staan? |
| Voerroute | Blokkeert het werk met materieel een route van de dieren? |
| Drinkplekken | Kunnen dieren de plek bereiken zonder dat één dier de toegang verspert? |
| Ligplekken | Blijven ze bereikbaar wanneer er wordt gecontroleerd of gereinigd? |
| Mestafvoer | Welke werkruimte en welke tijdelijke afsluitingen zijn nodig? |
| Uitweg verzorger | Kan iemand het dierverblijf verlaten zonder door de groep terug te moeten? |
Loop de kruisingen ook door voor het moment waarop er wordt gevoerd of schoongemaakt. Stigas adviseert onnodig werk tussen runderen te beperken en daar waar nodig een uitweg te voorzien. Laat beoordelen hoe die uitweg bij het aanwezige hekwerk en de dieren kan worden uitgevoerd. Een uitweg voor iemand die tussen runderen werkt, is niet hetzelfde als een vluchtvoorziening bij brand.
Ligplekken en ondergrond: bereik, grip, reiniging en onderhoud
Bekijk een ligplek samen met de route ernaartoe. Noteer waar een dier moet draaien, waar de ondergrond glad wordt of waar een doorgang kan worden versperd. Controleer of dieren kunnen gaan liggen en opstaan, en of de plek bereikbaar blijft voor inspectie en reiniging. De algemene Nederlandse huisvestingsregels behandelen onder meer bewegingsvrijheid, het voorkomen van letsel en reinigbare ruimten. Voor kalveren gelden daarnaast specifieke voorwaarden voor vloer en ligruimte.
- Bereik: volg vanaf voer en water de weg naar iedere ligzone.
- Grip: bekijk vooral bochten, overgangen en plekken die nat worden.
- Reiniging: bepaal hoe vuil wordt verwijderd en welke doorgang daarbij tijdelijk bezet is.
- Onderhoud: zorg dat beschadigingen en scherpe randen zichtbaar en bereikbaar zijn.
Gebruik deze punten om een ondergrond te beoordelen, niet om op basis van alleen een plattegrond een mat of vloerafwerking te kiezen. Stigas noemt een niet glad loopoppervlak en voldoende ligruimte als aandachtspunten voor de inrichting.
Voerplekken en drinkplekken bereikbaar en schoon te houden
Zet voer en water op de tekening en bekijk de toegang vanuit iedere diergroep. Tel niet alleen de voorzieningen: kijk ook of dieren gelegenheid hebben om ze te gebruiken wanneer andere dieren er staan. Volgens de Nederlandse regels voor productiedieren moeten voer en drinkinstallaties zo zijn ontworpen en geplaatst dat verontreiniging en rivaliteit worden voorkomen en alle dieren voldoende ruimte en gelegenheid hebben om te eten en drinken.
- Bereik: kan een dier bij voer en water komen als een ander dier de dichtstbijzijnde plek gebruikt?
- Schoonmaak: waar staat de verzorger bij het controleren en reinigen, en blijft die plek veilig bereikbaar?
- Onderbreking: welke toegang valt weg als een drinkplek buiten gebruik is of een werkroute wordt afgesloten?
- Na ingebruikname: kijk of de voorzieningen daadwerkelijk worden gebruikt en of drukte of vervuiling terugkeert.
Bouw, dierenwelzijn en brandveiligheid lokaal laten toetsen
Een indelingsschets is nog geen bouwplan. Laat bij nieuwbouw of verbouwing constructie, ventilatie, afvoer en installaties passend bij het project uitwerken. Doe voor de locatie en de voorgenomen werkzaamheden de vergunningscheck in het Omgevingsloket: de uitkomst kan per plek en plan verschillen.
- Dierenwelzijn: laat de huisvesting per diergroep beoordelen, met een afzonderlijke controle van de kalverafdeling.
- Veilig werken: bespreek met een stalinrichter waar mensen tussen runderen moeten komen en hoe zij daar weg kunnen. Gebruik daarbij de checklist van Stigas.
- Brandveiligheid: laat technische ruimten, toepasselijke brandwerende scheidingen en de bereikbaarheid bij een incident beoordelen. IPLO licht de bouwregels voor scheidingen bij technische ruimten in dierverblijven toe. De Brandweer geeft aandachtspunten voor installaties en stalbrandpreventie. Bespreek apart hoe mensen wegkomen en wat bij brand voor de dieren mogelijk is.
Neem de gemarkeerde plattegrond mee naar deze gesprekken. Schrijf bij ieder knelpunt welke keuze nog moet worden uitgewerkt en wie die beoordeelt.
