Praktische gids

Vaccinaties bij runderen: bereid het gesprek met de dierenarts voor

Een gesprek over vaccinaties bij runderen begint met een overzicht van je dieren, niet met een standaardlijst prikken. Neem eerdere vaccinatieregistraties, gezondheidsgegevens en informatie over aanvoer en verplaatsingen mee. Zo kun je met de dierenarts gericht bespreken wat voor jouw bedrijf beoordeeld moet worden. Bij aangevoerde runderen adviseert Royal GD onder meer om naar de gezondheidsstatus en vaccinatiegeschiedenis te vragen.

Lees de gids ↓Inhoudsopgave

Waarom verschillen vaccinatieadviezen per diergroep en bedrijf?

Kalveren, volwassen runderen en drachtige dieren hebben niet vanzelfsprekend dezelfde voorgeschiedenis. Ook de herkomst van nieuwe dieren en hun contacten met andere runderen zijn onderwerpen voor het gesprek. Een bedrijf dat dieren aanvoert, heeft daardoor andere vragen dan een bedrijf dat geen dieren aankoopt. Vraag de dierenarts welke gegevens nodig zijn voor een beoordeling; maak op basis van deze verschillen niet zelf een vaccinatieschema. Royal GD licht het belang van herkomstgegevens bij aanvoer toe.

Vertel ook of dieren op het bedrijf blijven, naar een keuring gaan of worden verplaatst. Neem eventuele afspraken binnen een gezondheidsprogramma mee. Voor IBR en BVD bestaan verschillende sectorale statusroutes; de voorwaarden van zo’n route zijn niet automatisch landelijke wetgeving. Bekijk met de dierenarts welke route, als die er is, op jouw bedrijf van toepassing is. ZuivelNL beschrijft de statusroutes voor IBR en BVD.

Welke diergegevens, gezondheidsgegevens en vaccinatieregistraties neem je mee?

Begin met een actuele stallijst. Controleer of de aanwezige runderen en hun verplaatsingen overeenkomen met je administratie. Voor meldingen van runderen gebruikt RVO onder meer het UBN, de identificatiecode van het dier en de datum; houd daarnaast het bedrijfsregister bij. RVO legt de registratie van runderen uit.

• Per dier of groep: identificatie, leeftijdsfase en bijzonderheden die je wilt bespreken, zoals dracht.
• Gezondheid: relevante ziektegevallen, onderzoeksuitslagen en bekende gezondheidsstatussen, met vermelding van de betrokken dieren.
• Eerdere vaccinaties: beschikbare visitebrieven, verklaringen en logboekgegevens. Noteer ontbrekende gegevens als onbekend.
• Verplaatsingen: recente of geplande aanvoer en afvoer, herkomst en mogelijke contacten met andere koppels.

Vraag bij aangekochte runderen zo mogelijk hun gezondheidsstatus en vaccinatiegeschiedenis op. Bespreek ontbrekende informatie met de dierenarts in plaats van een vaccinatie op basis van een vermoeden als gegeven te noteren. Bekijk de risicocheck van Royal GD voor aanvoer van runderen.

Waar controleer je of een vaccinatie voor runderen verplicht is?

Controleer landelijke regels bij de Rijksoverheid. Raadpleeg voor uitbraken en gebiedsmaatregelen het actuele overzicht van de NVWA. Vraag vóór een besluit of verplaatsing aan de dierenarts welke regels voor jouw situatie gelden. Houd wettelijke eisen, tijdelijke maatregelen, programmaafspraken en bedrijfsadvies in je aantekeningen uit elkaar.

Niet iedere vaccinatie tegen een rundveeziekte is verplicht: volgens de NVWA is vaccinatie van runderen tegen blauwtong in Nederland niet verplicht. De overheid kan bij een uitbraak van een zeer besmettelijke dierziekte wel tot verplichte vaccinatie besluiten. Een uitspraak over één ziekte vertelt je dus niet welke regels voor een andere ziekte gelden. Lees hoe de Rijksoverheid onderscheid maakt tussen keuzes van houders en overheidsmaatregelen.

Een aangekondigde regel is bovendien nog geen geldende regel. Op 5 oktober 2026 beschrijft de Rijksoverheid de verplichte bestrijding van IBR vanaf 1 januari 2027 als een plan waarvoor nog goedkeuring van de ministerraad en advies van de Raad van State nodig zijn. Vraag naar de actuele stand voordat je afspraken voor een latere datum maakt.

Welke productdocumenten en registraties bewaar je na de afspraak?

Vraag de dierenarts om de gemaakte afspraken duidelijk vast te leggen: welke dieren of groepen zijn beoordeeld, welke informatie ontbreekt nog, wie verzorgt eventuele uitvoering en wanneer bespreek je het plan opnieuw? Is een diergeneesmiddel gebruikt, vraag dan welke productinformatie bij het middel hoort. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen beschrijft de samenvatting van productkenmerken, het etiket en de bijsluiter bij een handelsvergunning.

Houders van voedselproducerende dieren moeten diergeneesmiddelengebruik registreren, ook wanneer de dierenarts het middel tijdens een bezoek zelf toedient. Controleer of de verstrekte visitebrief of voorschriftgegevens en de registratie van datum, middel, betrokken dieren, werkelijk gebruikte hoeveelheid en toepasselijke wachttijd terug te vinden zijn. RVO noemt voor de diergeneesmiddelenadministratie een bewaartermijn van minstens vijf jaar, gerekend vanaf de registratie. Bekijk de uitleg van RVO over het diergeneesmiddelenlogboek.

Verwar dit logboek niet met het bedrijfsregister voor identificatie en verplaatsingen. Vraag bij deelname aan een gezondheidsprogramma ook of er een aparte verklaring nodig is. Binnen de IBR route vaccinatie van Royal GD geeft de dierenarts bijvoorbeeld een vaccinatieverklaring via VeeOnline af. Die programmaafspraak vervangt de overige administratie niet. RVO beschrijft het afzonderlijke bedrijfsregister voor runderen.

Wanneer bespreek je het plan opnieuw bij veranderingen in de veestapel of regels?

Spreek met de dierenarts af bij welke veranderingen je opnieuw overlegt. Denk aan aangevoerde runderen met een onbekende voorgeschiedenis, nieuwe contacten door een verplaatsing, relevante onderzoeksuitslagen of een veranderde status binnen een gezondheidsprogramma. Controleer officiële maatregelen opnieuw wanneer het ziektebeleid verandert. Royal GD bespreekt risico’s van aanvoer; de NVWA verwijst naar actuele uitbraken en maatregelen.

Leg na het overleg vast wat opnieuw is beoordeeld en wie ontbrekende gegevens of registraties opvolgt. Vermoed je een meldingsplichtige dierziekte, wacht dan niet op dit gesprek: neem contact op met de dierenarts en raadpleeg de meldinformatie van de NVWA.