Hond die schapen drijft: werk, begeleiding en welzijn van schapen
Praktische gids
Hond die schapen drijft: werk, begeleiding en welzijn van schapen
Een getrainde hond kan helpen om schapen te verzamelen of naar een ander perceel te verplaatsen. Dat is pas passend als de begeleider de hond kan sturen, de schapen rustig verder kunnen en er ruimte is om te stoppen. Zoek je bescherming tegen roofdieren wanneer er niet wordt gewerkt? Dan gaat het om een andere taak.
Inhoudsopgave
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een doorgang in de afrastering
Poortgreep met Extra Grote Haak, Zwart – ZoneGuard Basic Poortgreep plus
Met deze poortgreep voor schapenafrasteringen kun je een doorgang openen en weer sluiten.
Let op bij je keuze Controleer of de greep past bij de bestaande afrastering en of de doorgang tijdens het werk vrij blijft.
Een aanpasbare perceelgrens
Schapennet 50 m, 106 cm Hoog met Dubbelpunt – Euro-Netz Combi
Dit verplaatsbare schapennet kan helpen als je de afzetting langs een perceel wilt aanpassen.
Let op bij je keuze Bepaal eerst waar de looproute en doorgang moeten komen, zodat schapen nergens vastlopen.
Schapen verzamelen en verplaatsen of de kudde bewaken
Een drijvende hond helpt tijdens het werk de schapen in de gewenste richting te bewegen. De Raad van Beheer beschrijft het verzamelen en drijven. Een kuddebewakingshond heeft een beschermende taak: BIJ12 bespreekt deze honden als maatregel om roofdieren af te schrikken. Verwacht niet dat een hond die schapen verplaatst daarmee ook geschikt is om ze te bewaken.
| Situatie | Wat beoordeel je? |
|---|---|
| Schapen staan verspreid in een perceel. | Kan een getrainde hond ze verzamelen zonder dat dieren klem komen te staan of achterblijven? |
| De groep moet door een poort. | Is de doorgang vrij en kan de begeleider zien of alle schapen verder lopen? |
| De schapen blijven zonder begeleider buiten. | Beoordeel bescherming afzonderlijk. Een drijvende hond is niet vanzelf een kuddebewakingshond. |
Stresssignalen bij schapen tijdens het drijven
Kijk naar de hele groep, niet alleen naar de hond. Rennen, opeenhopen, vastlopen en proberen door of over een afscheiding te komen zijn redenen om het opdrijven te onderbreken. In een krappe behandelruimte kan de aanwezigheid van een hond het doorlopen juist bemoeilijken. Dat beschrijft de Britse praktijkgids van AHDB over het hanteren van schapen.
| Waarneming | Reactie |
|---|---|
| De groep loopt door en de doorgang blijft vrij. | Blijf ook op de dieren achteraan letten. |
| Schapen rennen, hopen zich op of proberen langs de afscheiding te komen. | Onderbreek het werk, laat de hond afstand nemen en zoek uit waar de druk ontstaat. |
| Een schaap blijft achter, loopt afwijkend of raakt van de groep gescheiden. | Stop en beoordeel het dier. Schakel bij ziekte, letsel of aanhoudende benauwdheid een dierenarts in. |
Dit zijn observaties, geen diagnose van de oorzaak. In Nederland gelden ook tijdens het verplaatsen de algemene regels voor de zorg en het welzijn van gehouden dieren. Is het warm, beoordeel dan of het werk kan wachten; AHDB adviseert het hanteren van schapen op warmere dagen aan te passen aan de omstandigheden.
Poorten, doorgangen en uitwijkruimte op de werkroute
Loop de beoogde route eerst zonder dieren na: van het perceel via de verzamelplek en poort naar de eindplek. Kijk vanuit de richting van de schapen. Is zichtbaar waar ze verder kunnen, of ontstaat er een doodlopend punt? Noteer waar de groep bij eerder werk vertraagde of vastliep. AHDB raadt aan juist zulke punten in een werkroute te observeren.
- Bij de verzamelplek: kan de begeleider de groep overzien zonder de doorgang te blokkeren?
- Bij de poort: blijft die veilig open en is de looplijn vrij van uitstekende of losse delen?
- Voor mensen: is er een plek om uit te wijken zonder tussen schapen en een hek klem te raken?
- Voor de hond: waar neemt hij afstand, zodat hij dieren niet verder een krappe ruimte in drukt?
- Bij de eindplek: kunnen alle dieren aankomen en tot rust komen voordat je afsluit?
Er is geen doorgangsmaat die voor iedere groep en ieder erf geschikt is. Laat de route beoordelen voor jouw dieren en werkplek, zeker als ooien en lammeren samen lopen.
Training van hond en begeleider met een vakbekwame instructeur
Laat een onervaren hond niet op eigen houtje bij de schapen om zijn aanleg te testen. Kies een instructeur die zowel hondenwerk als het hanteren van schapen kent. Vraag hoe die de hond en de groep beoordeelt, hoe de oefenplek is ingericht en bij welk gedrag het werk wordt gestopt. De Raad van Beheer verwijst voor kuddehondenwerk naar gespecialiseerde hondenscholen.
Ook de begeleider heeft iets te leren: houd zicht op de schapen achteraan, herken een doorgang waar de groep stokt en spreek vooraf af wie het werk onderbreekt. Begin met een overzichtelijke taak onder begeleiding, niet meteen met de volledige route over het erf.
Is een bordercollie automatisch geschikt om mijn schapen te drijven?
Nee. De bordercollie is van oorsprong gefokt voor werk met schapen, maar de geschiktheid van één hond voor jouw groep en werkplek volgt daar niet uit. Het LICG adviseert professionele begeleiding bij de kennismaking met schapen.
Omheining, sluitingen en werkplek controleren
Controleer de plek voordat je een poort opent. Gebruik deze lijst samen met je kennis van de dieren en het erf:
- Omheining: zoek naar openingen, losse delen en plaatsen waar een schaap kan blijven haken.
- Poorten en sluitingen: probeer of ze soepel bewegen, open kunnen blijven wanneer dat nodig is en daarna goed sluiten.
- Ondergrond: bekijk gladde of modderige plekken en haal losse voorwerpen uit de looplijn.
- Overzicht: spreek af wie de poort bedient, wie de groep volgt en hoe je het werk stopt.
- Na afloop: controleer of alle schapen mee zijn, let op dieren die afwijkend lopen en sluit de doorgangen.
Moet de bestaande afzetting worden aangepast? Bekijk dan eventueel de categorie afrastering. Bepaal eerst wat jouw route nodig heeft; uit de categoriepagina volgt niet dat een specifiek onderdeel voor jouw opstelling geschikt is.
