Salmonella bij kippen: hygiëne, onderzoek en vragen voor deskundigen
Praktische gids
Salmonella bij kippen: hygiëne, onderzoek en vragen voor deskundigen
Salmonella bij kippen kun je niet betrouwbaar aan hun uiterlijk herkennen. Maak daarom bij vragen of een uitslag een overzicht van je koppel en de eieren die je meegeeft. Bespreek met een dierenarts welk onderzoek zinvol is en vraag de NVWA welke regels voor jouw houderij gelden. De NVWA legt uit waarom uiterlijk geen uitsluitsel geeft.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Doel, aantal kippen en afzet van eieren vastleggen
- Materialen scheiden en schoonmaak in het kippenhok bespreken
- Onderzoek naar salmonella en uitleg van de uitslag
- Actuele officiële procedures voor de eigen houderijvorm controleren
- Vragen voor dierenarts en bevoegde instantie voorbereiden
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een legplek die je kunt schoonmaken
Legnest met Opvangbak voor Kippen met 2 Vakken, 53 x 52 x 48 cm – Gaun
Dit legnest heeft een gladde kunststof vloer die je gemakkelijk kunt schoonmaken en een opvangbak waarin je eieren verzamelt.
Let op bij je keuze Controleer of het nest van 53 x 52 x 48 cm in je hok past en neem de opvangbak mee in je schoonmaakronde.
Een vaste plek voor geraapte eieren
Eiertray voor 12 Eieren, Limoengroen, 18 x 13 cm – Gaun
Met deze kunststof tray kun je maximaal 12 geraapte eieren bij elkaar bewaren en de tray na gebruik reinigen.
Let op bij je keuze Noteer afzonderlijk wanneer je de eieren hebt geraapt en aan wie je ze meegeeft.
Doel, aantal kippen en afzet van eieren vastleggen
Schrijf op of je de kippen voor eigen gebruik houdt, eieren aan anderen meegeeft of eieren verkoopt. Het aantal dieren alleen vertelt niet welke regels voor onderzoek of levering gelden. De NVWA onderscheidt bij monitoring verschillende bedrijfstypen en bij registratie verschillende manieren van leveren. Bekijk de bedrijfstypen voor monitoring en de informatie over registratie van levensmiddelenbedrijven.
| Onderwerp | Wat noteer je? |
|---|---|
| Koppel | Aantal kippen, leeftijdsgroepen, hokken en recent aangevoerde dieren. |
| Doel en eieren | Eigen gebruik, meegeven, verkoop of broedeieren; aan wie en wanneer eieren zijn meegegeven. |
| Waarnemingen | Wanneer je verandering in gedrag, ziekte of sterfte opmerkte. |
| Contacten | Bezoek aan het hok en materiaal dat ook bij andere koppels wordt gebruikt. |
Dit overzicht helpt bij het stellen van vragen. Het bewijst niet dat een koppel of de eieren vrij zijn van salmonella.
Materialen scheiden en schoonmaak in het kippenhok bespreken
Salmonella kan via mest worden overgedragen en in vervuild materiaal overleven. Bespreek daarom hoe vuil uit het hok bij andere spullen of koppels terecht kan komen. Hygiëne kan het risico op verspreiding verkleinen, maar geeft geen zekerheid over de aanwezigheid van salmonella. Lees de uitleg van de NVWA over overdracht en de uitleg van AVINED over bioveiligheid.
| Moment | Wat doe of controleer je? | Wat vraag je na? |
|---|---|---|
| Na contact met kippen of mest | Was je handen met water en zeep. | Waar kun je dat na het hokbezoek doen? |
| Bij hokmateriaal | Houd bij welke borstel, schep of schoenen ook elders worden gebruikt. | Welke spullen kun je voor het hok apart houden? |
| Bij het schoonmaken | Noteer waar mest, nat strooisel of voerresten blijven liggen. | Welke plekken worden snel opnieuw vuil? |
| Bij bezoekers | Noteer wie het hok betreedt en of spullen worden meegenomen. | Welke afspraken maak je over handen en schoenen? |
| Bij eieren | Houd hokspullen weg van schoon keukengerei en was je handen na contact met eierschalen. | Waar verzamel je de eieren en aan wie geef je ze mee? |
Handen wassen na contact met dieren sluit aan bij het advies van het LICG. Het Voedingscentrum adviseert handen wassen na contact met rauwe eieren en schoon keukengerei gebruiken. Heb je een verdenking of positieve uitslag, overleg dan over de verdere schoonmaakaanpak in plaats van een ontsmettingsmiddel als vervanging voor onderzoek te zien.
Onderzoek naar salmonella en uitleg van de uitslag
Vertel de dierenarts wat je wilt laten uitzoeken: zijn er zieke kippen, is er een uitslag voor het koppel of wil je weten welke monitoring voor je bedrijf geldt? Voor de beschreven bedrijfsmonitoring hangen de monsters af van het bedrijfstype en de pluimveesoort; ze worden onderzocht door een erkend veterinair laboratorium. Neem zo’n bedrijfsschema niet zonder overleg over voor een hobbykoppel. De NVWA beschrijft de bedrijfsmonitoring.
- Voor het onderzoek: vraag wat onderzocht wordt, wie het monster neemt en welk deel van het koppel het vertegenwoordigt.
- Bij de uitslag: bewaar het volledige verslag met de monsterdatum en vraag of het aangetroffen salmonellatype is bepaald.
- Bij de bespreking: vraag wat de uitslag over de onderzochte monsters zegt, wat nog onzeker is en wie een eventuele vervolgstap bepaalt.
Vertaal een latere negatieve uitslag na een positieve uitslag niet zelf naar ‘alles is veilig’. De NVWA onderzoekt bij pluimveebedrijven de betrouwbaarheid en meerwaarde van zulk aanvullend verificatieonderzoek. Lees meer over dat onderzoek.
Actuele officiële procedures voor de eigen houderijvorm controleren
In Nederland vermeldt de NVWA verplichte ziektemonitoring, waaronder salmonella, voor houders die pluimvee produceren voor vlees, eieren voor consumptie of broedeieren en minstens 250 stuks pluimvee hebben. Dit is geen algemene grens voor alle regels over eieren of registratie. Vraag bij twijfel welke verplichtingen voor jouw doel en manier van leveren gelden. Bekijk de voorwaarden voor monitoring en de registratievoorwaarden en uitzonderingen.
Is salmonella aangetoond, neem dan met de uitslag contact op met je dierenarts en vraag zo nodig de NVWA welke melding en maatregelen voor jouw situatie gelden. Het salmonellatype is daarbij relevant. Voor verdachte legpluimveebedrijven beschrijft de NVWA beperkingen voor de afzet van eieren; pas die bedrijfsprocedure niet zelfstandig toe op een hobbykoppel. Vraag ook wat je moet doen als eieren al zijn meegegeven. Bekijk de informatie over meldingsplichtige typen en de procedures voor pluimveebedrijven.
Vragen voor dierenarts en bevoegde instantie voorbereiden
Voor de dierenarts
- Welke veranderingen bij mijn kippen vragen nu om onderzoek?
- Welk monster past bij mijn vraag en hoe bespreken we de uitslag?
- Welke hygiëneafspraken zijn passend zolang nog niet duidelijk is wat er speelt?
- Welke gegevens over andere koppels en al meegegeven eieren zijn nuttig?
Voor de NVWA bij vragen over regels of een uitslag
- Welke houderijvorm en manier van leveren zijn in mijn situatie van belang?
- Geldt voor deze uitslag een meldingsplicht, en wie controleert of een melding is gedaan?
- Welke instructie geldt voor eieren die nog aanwezig zijn of al zijn meegegeven?
- Waar kan ik de toepasselijke procedure terugvinden?
Voor vragen over salmonella bij je kippen verwijst de NVWA eerst naar je eigen dierenarts. Over de officiële bestrijding bij pluimvee kun je de NVWA benaderen.
