Stalindeling: maak functionele zones in een bestaande stal
Praktische gids
Stalindeling: maak functionele zones in een bestaande stal
Wil je een bestaande stal anders indelen? Teken eerst wat vaststaat en leg daar de plekken voor dieren, de routes van verzorgers, voer, water en schoonmaak overheen. Zo zie je waar een deur, opslagplek of gelijktijdige taak ruimte wegneemt. Houd bij iedere wijziging de behoeften van de dieren voor ogen. De algemene Nederlandse huisvestingsregels vragen onder meer om bewegingsvrijheid, een hygiënische ruimte, geschikt voer en water en verse lucht.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Meet de ruimte en breng dieren en gelijktijdige taken in kaart
- Controleer toegangen, doorgangen en keerplekken op de plattegrond
- Plaats voer en water met aandacht voor bijvullen en schoonmaken
- Plan opslag en schoonmaak met gescheiden voer, spullen en afval
- Controleer deuren, obstakels, zicht, licht en luchtstromen
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een plek voor voer of water
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 20 l – Gobel
Deze trog van 20 liter kun je in de stal gebruiken voor voer of water, zodat je de plek op je plattegrond kunt beoordelen.
Let op bij je keuze Controleer of de trog past bij je dieren en of er genoeg ruimte is voor toegang en bijvullen.
Een plek voor droog voer
Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
Deze afsluitbare voerton van 40 liter geeft droog voer een eigen opslagplek die je op de plattegrond kunt intekenen.
Let op bij je keuze Meet ook de ruimte die je nodig hebt om bij de ton te komen en het deksel te openen.
Water naar de afvoer trekken
Vloertrekker 50 cm – Bürsten Walter Premium
Met deze vloertrekker kun je bij het schoonmaken water over de stalvloer naar een afvoer of deur duwen.
Let op bij je keuze Controleer of de trekker van 50 cm door je smalste doorgang kan en waar je hem opbergt.
Meet de ruimte en breng dieren en gelijktijdige taken in kaart
Noteer de binnenmaten van de ruimte en teken wanden, palen, afscheidingen, deuren, aansluitingen en afvoeren in. Meet een doorgang waar die het smalst is. Geef op de tekening aan waar deuren opengaan en waar materiaal staat wanneer het wordt gebruikt.
Schrijf vervolgens op welke dieren de stal gebruiken en welke werkzaamheden tegelijk plaatsvinden. Komt er bijvoorbeeld iemand met een kruiwagen binnen terwijl een ander water bijvult? Teken ook rustplekken en de toegang tot voer, water en een eventuele uitloop. Gebruik geen algemene maat per dier voor alle stallen: de benodigde ruimte en inrichting moeten bij de diersoort en houderij passen. RVO onderscheidt algemene en aanvullende eisen.
Werkblad voor je stalplattegrond
Maak een kopie van je plattegrond voor iedere laag in de tabel, of gebruik doorzichtige vellen. Schrijf bij iedere laag op wat je ter plaatse ziet. Leg de lagen daarna op elkaar en omcirkel de knelpunten.
| Laag | Teken in | Noteer ter plaatse |
|---|---|---|
| Vaste ruimte | Wanden, palen, deuren en afscheidingen | Maten, smalste doorgangen en draairichting van deuren |
| Dieren | Rustplekken, verblijfsdelen, uitgangen en routes | Diersoort, groepen en gebruik op hetzelfde moment |
| Verzorgers | Routes voor inspectie, voeren en het verplaatsen van materiaal | Wie passeert waar, en met welke spullen? |
| Voer en water | Voerplekken, drinkpunten, aanvoer en bijvulplek | Kunnen dieren erbij en kan de verzorger erbij werken? |
| Opslag en reiniging | Plekken voor schone spullen, vuil gereedschap en afvoer van afval | Waar kruisen schone en vuile routes elkaar? |
Controleer toegangen, doorgangen en keerplekken op de plattegrond
Trek een lijn voor iedere route van de dieren, bijvoorbeeld tussen verblijf, drinkpunt en uitgang. Gebruik een andere kleur voor de verzorger met een voeremmer of kruiwagen. Markeer kruisingen, plekken om te keren en doorgangen die door een geopende deur smaller worden.
Loop daarna met het materiaal dat je echt gebruikt door de stal. Kun je een deur openen en toch passeren? Waar wacht iemand als een dier de doorgang gebruikt? Als twee taken dezelfde smalle route nodig hebben, onderzoek dan of spullen elders kunnen staan of de taken na elkaar kunnen plaatsvinden. Controleer daarbij dat de dieren toegang houden tot wat ze nodig hebben.
Plaats voer en water met aandacht voor bijvullen en schoonmaken
Bekijk iedere voerplek en elk drinkpunt vanuit het dier én de verzorger. Teken waar je staat bij het bijvullen, schoonmaken en bereiken van een eventuele aansluiting. Kijk ook wat er gebeurt wanneer meerdere dieren tegelijk willen eten of drinken. Voor productiedieren bepalen de aanvullende regels die RVO beschrijft onder meer dat voer en drinkinstallaties zo geplaatst moeten zijn dat verontreiniging en rivaliteit worden voorkomen.
Een geschikte plek verschilt per diersoort. Het LICG beschrijft voor geiten voerplaatsen waar alle dieren tegelijk kunnen eten. Bij paarden verdienen ook bewegingsmogelijkheden, contact met soortgenoten en ventilatie aandacht. Gebruik zulke soortinformatie om je schets te beoordelen, niet om de indeling van een andere stal over te nemen.
Deze plattegrond helpt je de plek te beoordelen; hij bepaalt niet welke drinkbak geschikt is. De Farmora categorie voeren en drinken toont verschillende soorten voorzieningen. Controleer voor een concreet product de opgegeven maten en benodigde werkruimte; leid die niet af uit een afbeelding.
Plan opslag en schoonmaak met gescheiden voer, spullen en afval
Geef voer en schone benodigdheden een eigen plek op de kaart. Teken vuil gereedschap, gebruikte bodembedekking en de route naar buiten afzonderlijk in. Dan zie je bijvoorbeeld of je afval langs open voeropslag moet rijden. Een dierenverblijf moet hygiënisch verantwoord zijn en gemakkelijk kunnen worden schoongemaakt; dat volgt uit de algemene huisvestingsregels van RVO.
Teken opslag niet alleen als een vak dat op de vloer past. Er moet ook ruimte zijn om erbij te komen, iets te pakken en een deur te openen. Staat een bak tijdens het vullen telkens in de doorgang? Zoek dan een andere plek. Dit is een indelingscontrole, geen schoonmaakroutine.
Controleer deuren, obstakels, zicht, licht en luchtstromen
Neem de schets mee de stal in en doorloop de taken die je hebt ingetekend, ook wanneer ze samenvallen. Zet bij ieder twijfelachtig punt een vraagteken:
- Deuren: blijven routes en de toegang tot voer en water bruikbaar wanneer ze openstaan?
- Obstakels: waar staan palen, los gereedschap of uitstekende delen in de weg?
- Zicht: kun je de dieren zien vanaf de plekken waar je ze normaal controleert?
- Licht: kun je tijdens de gebruikelijke verzorgingstijden goed zien wat je doet?
- Lucht: blijven bestaande openingen vrij en wat merk je op bij de plekken waar de dieren verblijven?
Vergelijk je bevindingen met de eisen voor jouw diersoort en houderij. RVO noemt onder meer veilige materialen, passende verlichting en voldoende verse lucht; voor productiedieren gelden daarnaast specifieke voorwaarden voor het stalklimaat en de mogelijkheid om dieren te inspecteren. Laat twijfel over dierlijke ruimte, ventilatie of een aanpassing aan een installatie beoordelen door een deskundige. Een plattegrond alleen toont niet aan dat de huisvesting voldoet. Bekijk de huisvestingseisen bij RVO.
