Praktische gids

Schapen met hoorns veilig houden bij voerplekken en doorgangen

Heb je schapen met hoorns? Controleer dan of een hoorn achter een spijl, sluiting of maas kan blijven haken wanneer het dier zijn kop terugtrekt. Kijk ook of schapen bij het voer en na een doorgang voor elkaar kunnen uitwijken. Beoordeel de inrichting eerst zonder dieren erin te sturen en kijk vervolgens hoe de groep haar normaal gebruikt.

Lees de gids ↓Inhoudsopgave

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Een extra voerplek

Voerbak met Ophanghaken en Hengsel, 15 l, Donkerblauw – Vplast

Deze verplaatsbare voerbak kun je tijdelijk ophangen als je de voerplekken ruimer wilt verdelen.

Let op bij je keuze Hang de bak zo dat hoorns niet achter de haken kunnen blijven steken en schapen vrij kunnen wegdraaien.

€16,95

Bekijk product →

Hoorns bij schapen: verschillen per ras, lijn, geslacht en dier

Welke schapen hebben hoorns? Dat verschilt per ras en soms tussen rammen en ooien. Het stamboek van het Kempische heideschaap beschrijft ongehoornde ooien en doorgaans ongehoornde rammen. Bij het Drents heideschaap beoordeelt de fokkersvereniging juist de hoorns van rammen; haar fokreglement noemt ongehoornde ooien als een weinig voorkomende verschijningsvorm. Hoorns alleen vertellen je dus niet welk ras voor je staat.

Vraag voor ras en afstamming naar de gegevens van de fokker of het stamboek. Kijk voor de inrichting vooral naar de dieren die je werkelijk houdt: hoe breed staan hun hoorns, welke kant groeien de punten op en verandert dat bij jonge dieren? Ook schapen van dezelfde herkomst kunnen daardoor een andere plek raken.

Hebben alle rammen hoorns?

Nee. Volgens het stamboek zijn rammen van het Kempische heideschaap doorgaans ongehoornd. Ga dus niet alleen op het geslacht af wanneer je de ruimte rond een ruif of poort beoordeelt.

Ruiven en uitwijkruimte rond voerplekken

Volg met je ogen de hele beweging naar het voer: kop naar voren, kop terug en daarna wegdraaien. Een opening kan ruim lijken zolang het schaap eet, maar een teruggebogen hoorn kan bij het terugtrekken achter een spijl blijven steken. Bekijk ook randen en bevestigingen naast de eigenlijke vreetplek. Test dit aan de lege ruif; leid geen schaap door een opening om te zien of het past.

Kijk tijdens een gewone voerbeurt of ieder dier bij het voer kan en weer weg kan zonder door een ander te worden klemgezet. Als een schaap steeds wordt verdrongen, onderzoek dan of meer bereikbare voerplekken of een andere opstelling nodig zijn. Voor productiedieren beschrijft RVO eisen aan voederinstallaties die rivaliteit helpen voorkomen en dieren voldoende gelegenheid geven om te eten.

Poorten en hokken: verdringing en vastlopen herkennen

Bekijk aan beide kanten van een poort de grendel, scharnieren, ruimte tussen hek en paal en de eerste meters erachter. Kan een schaap rustig doorlopen, of moet het meteen draaien tussen andere dieren? Let in een hok ook op doodlopende hoeken en op een dier dat de toegang voor groepsgenoten blokkeert.

Noteer waar het misgaat: vóór de poort, in de opening of pas bij het voer. Zo kun je gericht een obstakel wegnemen of de looproute veranderen. Gebruik een doorgang waar een dier herhaaldelijk vastloopt niet opnieuw voordat het knelpunt is verholpen. De Nederlandse algemene huisvestingseisen vragen onder meer om bewegingsvrijheid en om ruimtes zonder randen of uitsteeksels waaraan dieren zich kunnen verwonden.

Vaste afrastering en netten: waar hoorns verstrikt kunnen raken

Controleer zowel vast gaas als verplaatsbare netten op openingen waarin een kop wel naar voren kan, maar de hoorns niet vrij terug kunnen. Kijk vooral waar gras aan de andere kant bereikbaar lijkt en bij losse of beschadigde delen. Een Nederlandse houder van Walliser Schwarznase schapen beschrijft dat ook lammeren met korte hoorns in vast gaas kunnen blijven steken. Een vaste afrastering is dus niet vanzelf passend.

Wees extra terughoudend met een elektrisch afrasteringsnet. De Britse welzijnsrichtlijn voor schapen raadt dit type net bij gehoornde schapen af vanwege het risico op verstrikking. Dat is Brits welzijnsadvies, geen Nederlandse wettelijke regel. Laat bij twijfel een schapendeskundige de dieren en het perceel beoordelen in plaats van op de naam ‘schapennet’ te vertrouwen.

Waar moet ik bij een afrasteringsnet op letten als mijn schapen hoorns hebben?

Begin met de vraag of een net voor deze groep wel geschikt is. Bekijk vervolgens of dieren hun kop in de mazen kunnen steken, of delen slap hangen en of er bij palen of poorten openingen ontstaan. Een net strakker zetten neemt het risico van een ongeschikte maas niet weg. Zie je een schaap met zijn kop in een maas, verander dan de afrastering voordat het dier die plek opnieuw kan bereiken.

Hoornletsel of hoornproblemen: wanneer de dierenarts bellen?

Bel de dierenarts bij een afgebroken of loszittende hoorn, een bloedende wond of een hoorn die het oog of de wang raakt. Vraag ook hulp als een schaap na vastzitten niet normaal loopt of niet naar het voer komt. Volgens RVO moeten gewonde dieren direct zorg krijgen. De veterinaire richtlijn van UC Davis noemt zichtbaar letsel en niet komen eten redenen om een dierenarts te waarschuwen.

Trek een vastgeraakt dier niet aan zijn hoorns los en probeer een hoorn niet zelf te verwijderen of te corrigeren. Bij een elektrische afrastering schakel je het schrikdraadapparaat uit voordat je het net of de draad aanraakt. Regel hulp als je het dier niet rustig kunt bevrijden. Controleer daarna het schaap én de plek waar het vastzat, zodat dezelfde opening geen volgend dier in gevaar brengt. De Britse schapenrichtlijn waarschuwt voor hoornbreuk bij ruw hanteren; een handleiding van een fabrikant van schrikdraadapparaten waarschuwt voor het aanraken van een draad waarop spanning staat.