Schapen laten grazen op een dijk: afspraken, terreincontrole en verzorging
Praktische gids
Schapen laten grazen op een dijk: afspraken, terreincontrole en verzorging
Wil je schapen laten grazen op een dijk? Begin bij de beheerder van het dijktraject, niet bij het plaatsen van een raster. Spreek af waar en wanneer begrazing mogelijk is, loop het terrein samen na en regel daarna pas water, afrastering en verzorging. Een goede grasmat beschermt de dijk, maar schapenbegrazing past niet op ieder traject. Dat blijkt ook uit de verschillende werkwijzen van Waterschap Scheldestromen en Waterschap Limburg.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Toestemming, begrazingsdoel en toegang afstemmen met de dijkbeheerder
- Waterkant, taluds en publiek: de dijk samen beoordelen
- Afrastering en drinkwater voor schapen op de dijk
- Dagelijkse controles van schapen, hekken en drinkwater
- Aankomst en vertrek van de kudde op de dijk plannen
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een verplaatsbaar schapennet
Schapennet 50 m, 106 cm Hoog met Dubbelpunt – Euro-Netz Combi
Met dit elektrische schapennet kun je een vak voor schapen en lammeren afzetten en de grens later verplaatsen.
Let op bij je keuze Stem het verloop van het net en de plaatsing van de palen eerst af met de dijkbeheerder.
Stroom voor een afgelegen raster
Schrikdraadapparaat op Zonne energie – ZoneGuard Solar-Fence Energizer Pro 20 km
Dit apparaat op zonne energie kan een elektrische afrastering van stroom voorzien als er geen stopcontact bij het vak is.
Let op bij je keuze Controleer of het apparaat bij het gekozen net en de omstandigheden op de locatie past.
Spanning controleren tijdens de ronde
Schrikdraadtester met 6 LED Niveaus – ZoneGuard Multilight
Met deze tester kun je bij een elektrische afrastering ter plekke een spanningsniveau aflezen tijdens de controle van het raster.
Let op bij je keuze Meet ook na het verplaatsen van het net op de plekken die je wilt controleren.
Toestemming, begrazingsdoel en toegang afstemmen met de dijkbeheerder
Vraag eerst wie het traject beheert én wie afspraken over het gebruik ervan kan maken. Bespreek welk deel de kudde mag gebruiken, wat de begrazing moet bereiken en wie beoordeelt of de grasmat in goede staat blijft. Neem de toegestane periode niet over van een andere dijk: Waterschap Brabantse Delta staat op zijn dijken van 1 oktober tot 1 april geen begrazing door dieren toe. Een besluit van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier van 25 september 2026 laat bovendien zien dat de toestand van de grasbekleding per traject verschil kan maken.
| Onderwerp | Wat spreek je af? |
|---|---|
| Vak en doel | Wat zijn de grenzen van het begrazingsvak, welke delen blijven vrij en wie beoordeelt het resultaat? |
| Toegang | Via welke poort komen de dieren en de verzorger binnen? Waar kunnen dieren worden afgezet en opgehaald? |
| Voorzieningen | Waar mogen raster, drinkplek en eventuele beschutting komen? Wie verzorgt en verwijdert ze? |
| Inspectie en vertrek | Hoe blijft de dijk bereikbaar voor de beheerder? Bij welke waarnemingen of werkzaamheden moeten de schapen weg, wie beslist en wie is bereikbaar? |
Leg de uitkomst vast met contactpersonen en een eenvoudige kaart van het vak. Zo weet ook een vervangende verzorger welke afspraken gelden.
Waterkant, taluds en publiek: de dijk samen beoordelen
Loop het hele voorgestelde vak met de beheerder en de schapenhouder. Bekijk beide taluds, de kruin, de waterkant en overgangen bij poorten, paden en duikers. Markeer kale of beschadigde plekken voor beoordeling door de beheerder: de kwaliteit van de grasmat is belangrijk voor de bescherming van de dijk. Waterschap Limburg legt uit waarom.
- Waterkant: waar kunnen dieren het water bereiken en hoe wordt een ongewenste route buiten het vak gehouden?
- Taluds en overgangen: waar zitten smalle doorgangen, beschadigingen of plekken die lastig bereikbaar zijn bij een controle?
- Publiek: lopen mensen langs of door het vak? Wie krijgt meldingen over een open poort, afval of een loslopende hond?
- Inspectieroute: kan de verzorger alle dieren bereiken zonder de toegang voor de beheerder te versperren?
Zet toegang, waterkant, poorten, drinkplek en inspectieroute op de kaart. Noteer twijfelplekken als punten voor de beheerder om te beoordelen, niet als veilig terrein. Is een noodzakelijke grens of controle niet uitvoerbaar, kies dan samen een ander vak of stel de begrazing uit.
Afrastering en drinkwater voor schapen op de dijk
Vergelijk een bestaand raster met een tijdelijke afscheiding op de plekken waar deze kudde werkelijk zal lopen. Kijk naar sluitende poorten, de aansluiting bij overgangen en de mogelijkheid om de hele grens te controleren. Waterschap Aa en Maas beschrijft op zijn dijken zowel vaste rasters als flexibele netten. Dat zijn voorbeelden, geen keuzeadvies voor een ander traject. Spreek af waar materiaal mag staan en wie de grens controleert na een verplaatsing.
Wil je uitvoeringen vergelijken, dan bevat de categorie afrasteringsnetten van Farmora ook schapennetten. Een vermelding in die categorie zegt niet dat een net geschikt is voor jouw dijk of dat de beheerder plaatsing toestaat.
Zorg voor een drinkplek die alle dieren in het afgesproken vak kunnen bereiken en spreek af wie het water aanvult en controleert. De waterkant is niet vanzelf een geschikte drinkplek. Volgens het LICG moeten schapen altijd vers drinkwater kunnen krijgen. Bespreek ook hoe je de dieren bij warmte schaduw biedt; de NVWA wijst op de plicht om schapen in de wei tegen hitte te beschermen. Kan dat op dit vak niet, gebruik het dan niet onder die omstandigheden.
Dagelijkse controles van schapen, hekken en drinkwater
Wijs een vaste verzorger en een vervanger aan. Spreek af wanneer zij langskomen, hoe ze bevindingen vastleggen en wie de beheerder informeert. Bij een begrazingsproject op Marken kwam dagelijks een herder langs om netten te verplaatsen en het water te controleren. Maak voor jouw traject een eigen controleronde.
| Onderdeel | Let op en noteer de actie |
|---|---|
| Schapen | Zijn de dieren terug te vinden? Noteer een schaap dat achterblijft, afwijkend loopt of zich afzondert. |
| Drinkplek en beschutting | Is vers water bereikbaar? Is de afgesproken beschutting bruikbaar bij het actuele weer? |
| Raster en poorten | Is de grens gesloten en intact, ook na een verplaatsing of bezoek aan het terrein? |
| Terrein | Zijn er nieuwe kale plekken, schade, afval of meldingen van bezoekers? Geef afwijkingen aan de dijk door aan de beheerder. |
Vermoed je dat een schaap ziek is, neem dan contact op met de dierenarts. Afzondering en ander gedrag kunnen volgens het LICG signalen zijn dat een dier niet in orde is. Leg daarnaast vooraf vast wie direct handelt bij een ontsnapt dier, een kapot raster of een lege drinkplek.
Aankomst en vertrek van de kudde op de dijk plannen
Controleer vóór aankomst of het afgesproken vak klaar is en de beheerder weet wanneer de dieren komen. Kies samen een bereikbare afzetplek, sluit de toegang na binnenkomst en tel de kudde. Spreek voor vertrek af wie de dieren telt, tijdelijke voorzieningen verwijdert en eventuele schade of achtergebleven materialen met de beheerder opneemt.
Worden de schapen vervoerd, bepaal dan vooraf wie de registratie voor de betrokken locaties verzorgt. RVO beschrijft de meldingen voor aanvoer en afvoer en vermeldt dat bij het transport van verplaatste schapen een vervoersdocument aanwezig moet zijn. Werk de langere rit afzonderlijk uit; deze terreincheck gaat over aankomst en vertrek op de dijk.
