Schapen

Voerbak voor schapen zelf maken: ontwerp en risico’s toetsen

Handen houden een lege donkere voerbak in een houten frame vast. Op een tafel liggen papier, een potlood en een duimstok; achter een hek staat een schaap.

Praktische gids

Voerbak voor schapen zelf maken: ontwerp en risico’s toetsen

Zelf een voerbak voor schapen maken? Bepaal eerst welk voer erin komt, waar de bak staat en welke dieren erbij moeten kunnen. Teken daarna de toegang en bevestiging uit. Laat openingen en constructie beoordelen voordat de schapen erbij kunnen. Een bouwmaat die voor iedere groep veilig is, bestaat niet. De Nederlandse regels voor huisvesting en verzorging vragen onder meer om materialen en randen die dieren niet verwonden en een verblijf dat goed schoon te maken is. Voor productiedieren gelden daarnaast eisen aan voederinstallaties, waaronder het beperken van verontreiniging en rivaliteit.

Handen houden een lege donkere voerbak in een houten frame vast. Op een tafel liggen papier, een potlood en een duimstok; achter een hek staat een schaap.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Voersoort, standplaats en samenstelling van de groep bepalen
  3. Bereik, hoorns en openingen deskundig laten toetsen op beknelling
  4. Bevestiging, stabiliteit en veilig bijvullen controleren
  5. Materiaal, voerresten en demontage voor reiniging vergelijken
  6. Vóór en tijdens gebruik controleren op schade, scherpe delen en veranderingen in de groep

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Voersoort, standplaats en samenstelling van de groep bepalen

Wordt het een plek voor hooi of voor los aanvullend voer? Het LICG beschrijft gras en hooi als ruwvoer voor schapen. Welk aanvullend voer jouw dieren nodig hebben, bepaal je los van het ontwerp van de bak.

Wat je vastlegt voordat je tekent
Vraag Noteer voor jouw situatie Controleer in het ontwerp
Welk voer? Hooi, los voer of aparte plekken voor beide. Kan het bedoelde voer erin en kun je resten verwijderen?
Welke plek? Stal of buiten, ondergrond, beschutting en werkruimte. Waar kunnen regen, mest of vertrapping het voer vervuilen? Kun je de bak bereiken om hem schoon te maken?
Welke dieren? De dieren die deze voerplek gebruiken, ook kleinere of gehoornde dieren. Kunnen zij bij het voer zonder elkaar de toegang te ontnemen?

Beoordeel de beschikbare eetruimte, niet alleen hoeveel voer de bak kan bevatten. Volgens de RVO moeten voederinstallaties voor productiedieren zo zijn ingericht dat alle dieren voldoende gelegenheid hebben om te eten en rivaliteit wordt voorkomen.

Bereik, hoorns en openingen deskundig laten toetsen op beknelling

Teken hoe een schaap zijn kop naar het voer brengt én weer terugtrekt. Markeer spijlen, schoren, scharnieren, de ruimte tussen bak en hek en eventuele openingen onder de bak. Bekijk die plekken ook vanuit de positie van een kleiner dier.

Bij gehoornde schapen verdient de terugweg extra aandacht: een opening waar de kop doorheen gaat, kan bij het terugtrekken haken. Een Britse richtlijn voor schapen waarschuwt voor dieren die in gaashekken vast komen te zitten, vooral wanneer ze hoorns hebben. Dat signaal is nuttig bij het beoordelen van openingen, maar levert geen veilige maat voor jouw voerbak op.

Laat een ervaren schapenhouder en iemand met verstand van constructies zowel de tekening als de afgewerkte opstelling beoordelen. Kun je een mogelijke beknelling niet uitsluiten, pas het ontwerp dan aan voordat dieren toegang krijgen.

Bevestiging, stabiliteit en veilig bijvullen controleren

Bekijk de bak op de gekozen plek, leeg en gevuld. Kan de ondergrond verzakken, kan de bak kantelen of kunnen verbindingen verschuiven als schapen ertegen duwen? Laat de bevestiging en de ondergrond samen beoordelen. Controleer ook of aan de dierzijde geen scherpe delen uitsteken.

Loop het bijvullen na zonder dieren bij de bak: waar sta je met het voer en kun je de bodem bereiken zonder tussen de schapen te moeten reiken? Moet een deel worden uitgenomen, controleer dan of het na terugplaatsen weer stevig vastzit.

Wordt de voerplek onderdeel van een bouwproject op het erf of aan een gebouw? Controleer dan met de vergunningscheck voor het concrete project en de locatie of een vergunning, melding of andere verplichting aan de orde is. Dat volgt niet uit het enkele feit dat je een voerbak maakt.

Materiaal, voerresten en demontage voor reiniging vergelijken

Vergelijk materialen niet alleen op stevigheid. Let bij hout op splinters en naden, bij metaal op bramen en scherpe lasnaden en bij kunststof op scheuren of beschadigde randen. Gebruik geen hergebruikt materiaal als je niet kunt beoordelen of het veilig is voor dieren en contact met voer. De RVO noemt veilig materiaal en reinigbare huisvesting als aandachtspunten.

Teken hoe je oud voer uit de bodem en hoeken haalt en hoe je bij de achterkant van een vaste bak komt. Is dat niet mogelijk, bekijk dan of een uitneembaar deel helpt zonder nieuwe kieren aan de dierzijde te maken. Verwijder oud of vervuild voer voordat je aanvult; ook de Britse richtlijn voor schapen adviseert dit.

Toch liever een bestaande uitvoering vergelijken? Bekijk dan de voerbakken voor vee en paarden. Controleer per model of het voor schapen bedoeld is en past bij jouw voerplek.

Vóór en tijdens gebruik controleren op schade, scherpe delen en veranderingen in de groep

Gebruik onderstaande punten vóór de eerste toegang en opnieuw tijdens de gewone voerronde. Voor productiedieren noemt de RVO dagelijkse controle van aanwezige apparatuur en systemen in het verblijf en herstel van gebreken.

Ontwerpcheck voor een zelfgemaakte schapenvoerbak
Onderdeel Vóór gebruik Tijdens gebruik opnieuw bekijken
A. Toegang Kunnen de beoogde dieren bij het voer zonder dat één dier de plek blokkeert? Wordt een dier verdrongen of komt het niet bij het voer?
B. Openingen Zijn spleten en openingen beoordeeld voor kop, hoorns en poten? Is de groep veranderd of is een opening door slijtage verschoven?
C. Bevestiging Zijn ondergrond, verbindingen en stabiliteit leeg en gevuld beoordeeld? Zie je speling, verzakking of een verschoven onderdeel?
D. Voerresten Kun je bodem, hoeken en achterkant bereiken om resten te verwijderen? Blijft er oud voer of vuil achter?
E. Afwerking Zijn randen en bevestigingen vrij van scherpe of losse delen? Zijn er nieuwe splinters, bramen, scheuren of losse delen?

Neem een bak met een los, scherp of mogelijk beknellend onderdeel uit gebruik. Laat het probleem verhelpen en beoordeel de opstelling opnieuw voordat de schapen erbij kunnen.