Opfok en afmest van varkens: dierenzorg en voorzieningen plannen
Praktische gids
Opfok en afmest van varkens: dierenzorg en voorzieningen plannen
Een traject voor opfok en afmest begint met een keuze: welke varkens ontvang je, welke fase verzorg je zelf en waar kunnen de dieren gedurende hun hele verblijf terecht? Laat de huisvesting en het aantal dieren vóór de aanvoer toetsen en regel op tijd advies over voer, gezondheid en registratie.
Inhoudsopgave
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Hokverrijking om op te hangen
Antibijtring voor Varkens met Ophangketting, 18 cm
Deze ring met ophangketting geeft varkens een bezigheid op een vaste plek in het hok.
Let op bij je keuze Laat beoordelen of de ring voor jouw diergroep en hok geschikte verrijking is en controleer of de dieren erbij kunnen.
Dieren herkenbaar markeren
Merkspray voor Varkens en Runderen, Blauw, 400 ml – Kerbl Topmarker
Met deze merkspray voor varkens kun je tijdens de stalronde herkenbaar maken welke dieren je hebt bekeken.
Let op bij je keuze Spreek met iedereen die de dieren verzorgt één betekenis voor de blauwe markering af.
Voer overzichtelijk bewaren
Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
Deze afsluitbare voerton heeft een label waarop je kunt aangeven welk voer erin zit, handig als je verschillende soorten voer bewaart.
Let op bij je keuze Controleer of 40 liter past bij de hoeveelheid voer die je voor jouw diergroep wilt bewaren.
Gebruik deze fasenkaart als gespreksblad. Noteer bij iedere taak wie verantwoordelijk is en wanneer je controleert of de afspraak is uitgevoerd.
| Fase | Huisvesting en water | Voer en dierenzorg | Externe afspraak |
|---|---|---|---|
| Vóór aanvoer | Laat hokken, drinkvoorziening en stalklimaat beoordelen. | Bespreek de diergroep en het voerplan met deskundigen. | Regel herkomst, dierenarts en registratie. |
| Na aanvoer en tijdens opfok | Controleer of alle dieren bij water, ligruimte en hokverrijking kunnen. | Bekijk de dieren en noteer veranderingen in opname en gedrag. | Bespreek bijzonderheden met de juiste adviseur. |
| Tijdens afmest | Beoordeel opnieuw of ruimte en voorzieningen bij de groeiende groep passen. | Bekijk meetgegevens samen met gedrag en gezondheid. | Bevestig advies en afspraken over afvoer. |
| Bij afvoer | Bereid de looproute voor dieren en mensen voor. | Bewaar bruikbare groepsgegevens voor de evaluatie. | Stem vervoer, document en melding af. |
Opfok, afmest en varkensproductie: de verschillen
Opfok gaat over het verder laten opgroeien van jonge varkens. Dat kunnen speenbiggen voor de vleesvarkenshouderij zijn, maar ook jonge dieren voor de fokkerij. Afmest is het verdere traject van vleesvarkens richting afvoer. Varkensproductie is een bredere term voor activiteiten van fokkerij en biggenproductie tot het houden van vleesvarkens. Het zijn geen vaste namen voor drie opeenvolgende bedrijven: volgens RVO over bedrijfsstatussen kan een vleesvarkensbedrijf ook zelf speenbiggen opfokken.
Schrijf voor je plan op welke diergroep je ontvangt, waar die vandaan komt en welke bestemming na jouw verzorging is voorzien. Dan kunnen de juiste adviseurs de huisvesting, het voer en de aanvoer en afvoer voor díé groep beoordelen.
Aantal dieren en huisvesting met een deskundige afstemmen
Breng per hok de beschikbare vloeroppervlakte en inrichting in kaart. Kijk naar ligruimte, vloer, voerplaatsen, drinkpunten, zicht op de dieren en een plek waar je een ziek of gewond dier zo nodig passend kunt afzonderen. Laat een varkenshouderijdeskundige toetsen of de beoogde groep er ook later in het traject kan verblijven. De Nederlandse eisen aan de minimale oppervlakte verschillen onder meer met het gewicht en de diercategorie; één aantal dieren per hok is dus geen antwoord voor elke fase. Bekijk de welzijnseisen voor varkens van RVO en de algemene eisen voor huisvesting en verzorging.
Loop vóór aankomst ook de luchtkwaliteit, de bereikbaarheid van voorzieningen en de werking van de installatie na. Gebruik je kunstmatige ventilatie, bespreek dan welke noodvoorzieningen, alarmering en afspraken bij uitval nodig zijn. De NVWA licht de eisen voor stalklimaat en ventilatie toe.
Voorzie in geschikte hokverrijking die bereikbaar, schoon en bruikbaar blijft. Varkens moeten het materiaal kunnen onderzoeken en manipuleren; het gewone voer aanbieden geldt niet als hokverrijking. Laat de keuze voor jouw hokken beoordelen aan de hand van de uitleg van de NVWA over hokverrijking.
Voeradvies en drinkwatervoorzieningen organiseren
Vraag een voedingsdeskundige of voeradviseur om een voerplan voor de dieren die je werkelijk ontvangt. Spreek af welk voer wordt gebruikt, hoe veranderingen worden ingevoerd en wie je informeert als de opname verandert. Een algemene groeiverwachting is geen rantsoen voor een specifieke groep.
Test vóór aanvoer de drinkvoorziening en controleer na ingebruikname of dieren erbij kunnen en haar gebruiken. Varkens ouder dan twee weken moeten voortdurend voldoende vers water hebben. Het voersysteem moet ook zwakkere dieren de gelegenheid geven voldoende te eten. Wijs iemand aan die storingen aan voer en water opmerkt en direct zorgt dat de dieren toegang houden. Zie de varkensregels van RVO en de algemene regels voor installaties.
Groei en welzijn volgen met bruikbare gegevens
Leg gegevens steeds per herkenbare groep of hok vast. Zo kun je een verandering bespreken zonder een losse gewichtmeting als volledig oordeel over de dieren te gebruiken. Een onderzoeksproject van Wageningen University & Research beschrijft het gezamenlijk bekijken van gegevens over prestaties, gezondheid, welzijn en bedrijfsvoering voor signalering; het geeft geen gegarandeerde groei voor jouw dieren.
| Noteer | Vraag bij een verandering |
|---|---|
| Datum, hok en aantal dieren | Over welke groep en welke periode gaat de waarneming? |
| Voer en water | Is de voorziening bereikbaar en werkt zij zoals verwacht? |
| Gewicht op afgesproken meetmomenten | Past de verandering bij de overige gegevens van dezelfde groep? |
| Gedrag, verwondingen en zichtbare toestand | Welk dier heeft nu aandacht nodig en wie beoordeelt het? |
| Hok, ligruimte en verrijking | Wat is veranderd in de omgeving van de dieren? |
Let bij de stalronde onder meer op bevuiling, rode of bevuilde ogen en bijtgedrag. De NVWA noemt dit signalen bij de beoordeling van het stalklimaat, niet als diagnose van één oorzaak. Zorg direct voor een ziek of gewond dier en schakel tijdig een dierenarts in; wacht niet op het volgende meetmoment. De algemene verzorgingsregels van RVO beschrijven ook de zorg en zo nodig afzondering van zulke dieren.
Kostenposten en verplichtingen afzonderlijk vastleggen
Maak een begroting op basis van offertes en werkelijke uitgaven. Houd daarnaast een overzicht bij van registraties, controles en afspraken. Daarmee voorkom je dat een betaalde voorziening wordt verward met toestemming om het plan op die locatie uit te voeren.
| Onderdeel | Leg vast |
|---|---|
| Voorzieningen | Kosten en verantwoordelijke voor hokken, voer, water, ventilatie en onderhoud. |
| Per diergroep | Aankoop, voer, water, vervoer en afvoer op basis van eigen afspraken en facturen. |
| Verzorging | Arbeid, schoonmaak, voedingsadvies en veterinaire bereikbaarheid. |
| Verplichtingen | Locatieregistratie, bedrijfsstatus, meldingen, bedrijfsregister en beoordeling van rechten en lokale regels. |
Een locatie waar je varkens houdt, heeft een UBN nodig, ook bij hobbymatig houden. Regel dit vóór de dieren komen en controleer welke bedrijfsstatus bij de beoogde aanvoer en afvoer past. Ga bij bedrijfsmatig houden na of je varkensrechten nodig hebt; bij hobbymatig houden gelden hiervoor andere regels. Raadpleeg RVO over het UBN, de bedrijfsstatus en varkensrechten.
Controleer bij plannen voor een nieuwe of gewijzigde locatie via de Vergunningcheck in het Omgevingsloket welke regels aan de orde kunnen zijn. Neem bij onduidelijkheid contact op met de gemeente of een deskundige; een algemene gids kan de situatie op jouw locatie niet beoordelen.
Spreek ook af wie de verplaatsingen meldt en de verwerking controleert. Volgens RVO over varkens melden moet aanvoer en afvoer binnen twee werkdagen worden gemeld. De houder houdt daarnaast een bedrijfsregister bij en zorgt bij vervoer voor het vereiste vervoersdocument.
Wil je de voeruitgaven afzonderlijk doorrekenen met je eigen prijzen en hoeveelheden? Gebruik dan de Farmora rekenhulp voor voerkosten. Die bepaalt geen rantsoen en omvat niet alle kosten van het traject.
Laatste vraag vóór aanvoer: zijn de diergroep, de getoetste huisvesting, werkend water, het voeradvies, de dagelijkse verzorging en de verantwoordelijken voor registratie en afvoer duidelijk? Los ontbrekende afspraken op voordat je een aanvoerdatum vastlegt.