Varkens houden op een klein erf: dagelijkse zorg en verblijf
Praktische gids
Varkens houden op een klein erf: dagelijkse zorg en verblijf
Varkens houden op een klein erf kan alleen als je ruimte hebt voor soortgenoten, een bruikbare buitenruimte en een droog verblijf. Daar komt elke dag werk bij: de dieren observeren, voer en water controleren, vuil verwijderen en de omheining nalopen. Begin dus met een erfplan, niet met de aanschaf van een hok. Het LICG beschrijft de behoeften van varkens.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Groepsgrootte, beschikbare ruimte en dagelijkse routine
- Een beschut varkensverblijf inrichten en afmeten
- Voer en drinkwater voor varkens regelen
- Het erf schoon en veilig houden voor mens en varken
- Benodigdheden kiezen en deskundig advies inschakelen
- Een varkensverblijf schoonmaken: volgorde en controles
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een voerplek voor de groep
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 20 l – Gobel
Deze trog van natuurrubber kan binnen of buiten staan en biedt 20 liter ruimte voor voer.
Let op bij je keuze Controleer of alle varkens bij het voer kunnen en of de trog op jouw voerplek stabiel staat.
Droog voer opbergen
Voerton met Deksel en Slot, 80 l – Vplast
Deze voerton biedt 80 liter ruimte voor droog voer en heeft een deksel met slot.
Let op bij je keuze Kies een plek buiten bereik van de varkens en controleer of de inhoud past bij je voervoorraad.
Grof vuil bijeenvegen
Rijsbezem met Bamboesteel en Berkentakken, 180 cm – Excellent Horse Bamboo Rijsbezem
Met deze rijsbezem kun je stro en achtergebleven mest op de stalgang of het erf bijeenvegen.
Let op bij je keuze Gebruik hem op een ondergrond die je kunt vegen en voer nat strooisel apart af.
De korte erfcontrole: kunnen de dieren samen rusten, buiten bewegen en wroeten, altijd drinken en veilig binnen de omheining blijven? Bedenk ook waar je mest en nat strooisel afvoert en wie de zorg overneemt als je weg bent.
Groepsgrootte, beschikbare ruimte en dagelijkse routine
Plan voor een passende groep in plaats van voor één varken dat later misschien gezelschap krijgt. Het LICG adviseert varkens per paar of in een kleine groep te houden. Dieren die elkaar niet kennen, zet je niet zomaar bij elkaar. Houd bij je plan rekening met hun volwassen formaat. Lees het LICG advies over groepen en huisvesting.
Meet de bruikbare weide apart van het hok. Het LICG noemt, afhankelijk van type en grootte, minimaal 75 m² weide per varken, met daarnaast ruimte voor het hok. Het is een richtlijn voor een geschikte weide, geen universele maat voor het hele erf of een garantie dat de bodem bruikbaar blijft.
Meetvoorbeeld, geen bouwplan: een rechthoekige weide van 10 bij 18 meter is 180 m². Voor twee varkens komt de genoemde richtlijn uit op 150 m² weide. De overige 30 m² bewijst niet dat het erf geschikt is: beoordeel afzonderlijk de ruimte voor het hok, de toestand van de grond en of er na regen nog een droge plek beschikbaar is.
| Controle | Waar let je op? | Wat doe je bij een afwijking? |
|---|---|---|
| Dieren en voer | Zijn alle dieren aanwezig en komt ieder dier bij het voer? | Kijk welk dier achterblijft. Bespreek ziekteverschijnselen met een dierenarts. |
| Drinkwater | Is schoon water beschikbaar en werkt het drinkpunt? | Herstel de voorziening en bied intussen een andere veilige drinkmogelijkheid. |
| Verblijf en erf | Is de rustplek droog? Zijn poort en omheining heel? | Verwijder vervuiling en herstel een onveilige plek. |
Een beschut varkensverblijf inrichten en afmeten
Teken de weide, het hok, de voerplek, het water en de toegang als afzonderlijke plekken. Het LICG adviseert een droog, tochtvrij hok waarin de dieren languit kunnen liggen. Buiten hebben varkens gelegenheid nodig om te bewegen en te wroeten. Controleer vooral de onderkant van de omheining: daar kunnen ze duwen en graven. Zorg bij warmte voor schaduw en een plek om te zoelen, zonder dat de ligplek nat wordt. Bekijk de huisvestingsadviezen van het LICG.
| Plek | Noteer op je schets | Controle ter plaatse |
|---|---|---|
| A. Weide | Bruikbare afmetingen en eventuele wisselruimte | Kunnen de dieren bewegen en blijft er droge grond over? |
| B. Hok | Binnenmaten, ingang en ligplek | Kunnen de dieren samen languit liggen en blijft het strooisel droog? |
| C. Voer en water | Plaats en route voor bijvullen | Kan ieder dier er goed bij? |
| D. Mest en toegang | Poort, mestplek en schoonmaakroute | Kun je vuil afvoeren zonder dieren in het nauw te brengen? |
Bepaal de hokmaat pas voor de dieren die je daadwerkelijk wilt houden. Toets naast de weiderichtlijn ook de welzijnseisen voor varkens bij RVO; eisen kunnen verschillen per diercategorie en situatie. De algemene huisvestingsregels vragen bovendien een verblijf zonder verwondingsgevaar, waaruit dieren niet kunnen ontsnappen en dat goed schoon te maken is.
Voer en drinkwater voor varkens regelen
Drinkwater is een permanente voorziening, niet iets voor alleen de voerbeurt. Kijk of het drinkpunt echt werkt en of alle dieren erbij kunnen. Stem het voer af op de dieren, hun leeftijd en conditie; het LICG bespreekt zowel krachtvoer als ruwvoer en waarschuwt voor te veel voeren. Weet je niet welk voer past, vraag dan een dierenarts met kennis van varkens om advies. Lees het LICG advies over voer en water.
Blijft bij het voeren steeds hetzelfde varken wachten terwijl het andere eet? Controleer dan of beide dieren voldoende gelegenheid hebben om te eten. Kijk daarna pas welke plaatsing of extra voerplek voor jouw groep werkt. Kies een drinkvoorziening op basis van de dieren, de watertoevoer en de gebruiksaanwijzing van het concrete model, niet op basis van de afbeelding bij dit artikel.
Geen keukenafval voeren. Dat is verboden, ook als de resten gekookt zijn of alleen uit snijresten bestaan. Berg etensresten zo op dat de dieren er niet bij kunnen; de NVWA waarschuwt voor ziekteverspreiding via etensresten. Lees de voorlichting van RVO voor hobbyhouders en het advies van de NVWA.
Het erf schoon en veilig houden voor mens en varken
Loop poorten en omheining na op openingen, losse delen en plekken waar de dieren eronder graven. Kijk ook naar scherpe randen en kapotte ondergrond. Verwijder mest en nat strooisel, vooral waar de dieren rusten of eten. Het LICG adviseert de mestplek regelmatig schoon te maken. Bekijk het advies over het erf en de mestplek.
Houd bezoekers en hun etensresten buiten het verblijf en was na het werk bij de dieren je handen. Eet een varken niet, beweegt het anders, heeft het een wond of oogt het ziek? Neem contact op met een dierenarts. Bij een vermoeden van Afrikaanse varkenspest adviseert de NVWA direct contact met de dierenarts of het Landelijk meldpunt dierziekten. Lees wat de NVWA hobbyhouders adviseert.
Benodigdheden kiezen en deskundig advies inschakelen
Maak eerst een lijst van functies: een veilige afscheiding, beschutting, geschikt voer, een betrouwbare drinkplek en hulpmiddelen om vuil af te voeren. Noteer voor een voerbak hoeveel dieren erbij moeten kunnen en hoe je hem schoonmaakt. Kijk bij een drinkvoorziening naar bereikbaarheid, watertoevoer en de handleiding van het gekozen model. Zo voorkom je dat je iets koopt voordat je weet of het op jouw erf bruikbaar is.
Regel vóór de komst van de varkens de registratie van hun locatie. Ook hobbyhouders hebben een UBN nodig. RVO beschrijft een RE status voor hobbylocaties met maximaal vier varkens; niet gespeende biggen tellen voor die status niet mee. Aanvoer en afvoer moeten worden gemeld en iedere varkenshouder houdt een bedrijfsregister bij. Controleer de UBN regels, de bedrijfsstatus en de meldregels bij RVO.
Een RE status beantwoordt niet alle andere vragen over het erf. RVO hanteert voor particuliere hobbyhouders bij varkensrechten een afzonderlijke grens in varkenseenheden. Laat daarom je eigen situatie bij RVO beoordelen als je twijfelt over de toepasselijke regels. Controleer ook bij je gemeente wat op jouw adres geldt voor het houden van dieren en voor het verblijf; regels in het omgevingsplan kunnen per locatie verschillen. Lees de uitleg over varkensrechten en de uitleg van het Informatiepunt Leefomgeving.
Een varkensverblijf schoonmaken: volgorde en controles
Haal mest en zichtbaar vuil geregeld weg. Reserveer voor een grondiger schoonmaakbeurt een veilige plek waar de dieren intussen kunnen verblijven en drinken. De onderstaande werkvolgorde is een praktische invulling voor een klein verblijf, geen voorschrift om bij iedere beurt chemisch te ontsmetten. Het LICG adviseert de mestplek schoon te houden; een Wageningen uitgave over varkensgezondheid benadrukt dat ook voer en waterpunten aandacht vragen en dat een verblijf bij terugkeer van de dieren niet nat of koud mag zijn.
- Zet de dieren veilig apart. Controleer of ze bereikbaar drinkwater hebben en niet bij gereedschap of schoonmaakwater kunnen.
- Haal los vuil weg. Verwijder mest, voerresten en nat strooisel. Kijk ook achter bakken en in hoeken.
- Maak bereikbare oppervlakken en bakken schoon. Controleer vloer, randen, ligplek, voerplek en drinkpunt. Volg voor losse onderdelen de handleiding van het betreffende model.
- Beoordeel of er meer nodig is. Bij ziekte of twijfel over ontsmetting vraag je de dierenarts om advies. Gebruik een eventueel middel uitsluitend volgens het etiket en de toepasselijke gebruiksaanwijzing.
- Controleer vóór terugkeer. Zijn oppervlakken droog, is de ligplek geschikt, zijn er geen scherpe delen en is schoon drinkwater beschikbaar? Controleer de werking van een opnieuw aangesloten drinkpunt.
Hoe je een voerbak losmaakt of een drinkvoorziening reinigt en weer aansluit, hangt af van het gekozen model. Gebruik daarvoor de bijbehorende handleiding; een algemene erfcheck vervangt die niet.
