Kippen en pluimvee

Haan bij kippen houden: past een haan bij jouw groep?

Een roodbruine haan staat tussen twee scharrelende hennen op strogrond bij een houten kippenhok.

Praktische gids

Haan bij kippen houden: past een haan bij jouw groep?

Voor eieren om te eten heb je geen haan nodig: hennen leggen ook zonder haan. Wil je broedeieren van je eigen hennen, dan is een haan nodig voor de bevruchting. Wil je hem vooral als onderdeel van de groep houden? Kijk dan eerst naar de ruimte, de hennen en je mogelijkheden om in te grijpen als het samen niet goed gaat. Een groep met alleen hennen is ook mogelijk. Dat beschrijft het LICG in zijn informatie over kippen.

Een roodbruine haan staat tussen twee scharrelende hennen op strogrond bij een houten kippenhok.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Eieren leggen en bevruchting: welke rol heeft een haan?
  3. Hen, haan, kip en pollo: wat betekenen die termen?
  4. De groepssamenstelling afstemmen op dieren, ruimte en gedrag
  5. Onrust, verwondingen en uitsluiting in de groep herkennen
  6. Fokken voorbereiden: van broedeieren tot uitbroeden

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Eieren leggen en bevruchting: welke rol heeft een haan?

Een haan zorgt niet dat een hen eieren gaat leggen. Zijn rol bij het fokken is bevruchting. Ook een bevrucht ei wordt niet vanzelf een kuiken: daarvoor moet het worden bebroed. Een bevrucht ei dat niet wordt bebroed, kun je volgens het LICG gewoon eten.

Welk doel heb je met je kippen?
Je doel Heb je daarvoor een haan nodig? Wat vraagt vooraf aandacht?
Eieren om te eten Nee. Of je naast je hennen ook een haan wilt en kunt houden.
Broedeieren van je eigen hennen Ja, voor bevruchting. Of je het broeden en de opvang van kuikens kunt voorbereiden.
Een haan als onderdeel van de groep Niet voor het leggen van eieren. Of de dieren elkaar kunnen ontwijken en jij hun gedrag kunt volgen.

Hen, haan, kip en pollo: wat betekenen die termen?

Een hen is een vrouwelijke kip en een haan een mannelijke kip. Kip is de algemene naam voor het dier, al bedoelen mensen er soms specifiek een hen mee. Voor jouw groepskeuze telt vooral of er hennen en een haan bij elkaar komen.

Pollo is Italiaans voor kip. Het woord zegt op zichzelf niet of het dier een hen of een haan is; in het Italiaans wordt het ook gebruikt voor kip als voedsel. Zie je het in buitenlandse informatie, gebruik het dan niet om het geslacht van een dier te bepalen. Zie het Italiaanse woordenboek Treccani.

De groepssamenstelling afstemmen op dieren, ruimte en gedrag

Hoeveel hennen passen bij één haan? Daarvoor bestaat geen aantal dat je zonder meer op elke groep kunt toepassen. Het LICG maakt bij fokgroepen onderscheid tussen typen kippen en waarschuwt dat een haan bij te weinig hennen sommige dieren te vaak kan treden. Ze krijgen dan mogelijk te weinig rust of raken beschadigd aan hun rug. Kijk dus niet alleen naar aantallen, maar ook naar wat er met de afzonderlijke dieren gebeurt.

  • Bekijk je huidige groep. Welke hennen worden bij voer of water weggestuurd? Zijn er dieren die zich vaak afzonderen?
  • Loop hok en ren na. Kunnen dieren elkaar passeren en voer, water en een rustplek bereiken zonder steeds langs hetzelfde dier te moeten?
  • Maak een uitwijkplan. Waar kan de haan veilig apart verblijven als samenhouden niet goed gaat?
  • Vergelijk na zijn komst. Kijk of de hennen nog net zo gemakkelijk eten, drinken en rusten als daarvoor.

Houd een nieuw dier eerst apart voordat het bij de groep komt. Zorg bij de kennismaking dat kippen voor elkaar kunnen uitwijken; het LICG bespreekt beide aandachtspunten. Denk ook aan het kraaien. Bespreek je plan met omwonenden en vraag je gemeente welke regels op jouw adres van toepassing zijn. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving kunnen plaatselijke regels relevant zijn voor het hobbymatig houden van dieren.

Onrust, verwondingen en uitsluiting in de groep herkennen

Kijk na een verandering niet alleen of de dieren bij elkaar lopen. Let ook op of iedere hen nog bij voer en water kan, kan rusten en onbeschadigd blijft. Het LICG noemt verwondingen bij conflicten en schade door veelvuldig treden als aandachtspunten. Noteer wat je per dier ziet; zo kun je een terugkerend probleem herkennen. Lees de informatie van het LICG.

Wat noteer je bij het observeren van de groep?
Wat valt op? Wat noteer je? Wat controleer je?
Een hen wijkt vaak uit Welke hen, op welk moment en voor welk dier? Kan ze terug naar voer, water en een rustplek?
Een hen wordt vaak getreden Welke hen en zie je verandering aan haar rugveren? Krijgt ze gelegenheid om weg te lopen en te rusten?
Jagen of pikken bij voer Welke dieren zijn betrokken en gebeurt het opnieuw? Kan ieder dier eten en drinken?
Een wond of opvallend ander gedrag Welk dier is getroffen en wanneer zag je de verandering? Kan het dier veilig uit de situatie worden gehaald?

Blijft een dier opgejaagd worden of raakt het gewond, zorg dan dat het veilig is en overleg bij verwonding of ziekteverschijnselen met een dierenarts. Vermoed je vogelgriep, neem dan direct contact op met een dierenarts en zorg dat de verdenking wordt gemeld. De NVWA legt de meldplicht voor particuliere houders uit.

Fokken voorbereiden: van broedeieren tot uitbroeden

Wil je kuikens van je eigen dieren? Bedenk eerst welke eieren je daarvoor wilt gebruiken, of je het broeden kunt begeleiden en waar de kuikens later terechtkunnen. Maak ook een plan voor eventuele jonge hanen. De Dierenbescherming vraagt daar vooraf aandacht voor. De keuze voor een haan is nog geen plan voor het bewaren of uitbroeden van eieren.

Wil je geen kuikens, raap de eieren dan als onderdeel van je gewone verzorging en laat ze niet bebroeden. Controleer voordat je dieren of broedeieren verplaatst de maatregelen die op dat moment voor jouw regio gelden. Die kunnen per gebied verschillen; de Rijksoverheid verwijst naar het actuele regiooverzicht.