Praktische gids

Ooien vervangen of afvoeren: welzijn en gegevens afwegen

Kort antwoord: kijk eerst hoe het met de ooi gaat. Heeft zij mogelijk zorg nodig, bespreek dat dan met een dierenarts voordat je beslist over verkoop of vervoer. Verzamel voor een geplande keuze haar gegevens en vergelijk daarna aanhouden, vervangen in de fokgroep en afvoeren.

Lees de gids ↓Inhoudsopgave

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Overzicht tijdens controlerondes

Merkstift Groen, Draaibaar – Raidex

Met een kleurmarkering zie je welke ooien je tijdens een controleronde al hebt bekeken.

Let op bij je keuze Spreek af wat de kleur betekent en noteer je waarnemingen per ooi.

€2,25

Bekijk product →

Een apart weidevak

Schapennet 50 m, 106 cm Hoog met Dubbelpunt – Euro-Netz

Met dit schapennet kun je een weidevak voor schapen afzetten als je een ooi buiten de fokgroep wilt aanhouden.

Let op bij je keuze Bepaal vooraf of de beschikbare ruimte en het gezelschap van andere schapen passend zijn.

€130,35

Bekijk product →

Wat betekent reforme bij ooien, en wanneer is welzijn acuut in het geding?

Een ooi is een vrouwelijk schaap. In de Vlaamse schapenhouderij wordt reforme gebruikt bij de vervanging van oudere ooien in de fokgroep. Je kunt dit lezen als uitselecteren: besluiten een ooi niet opnieuw voor het fokdoel in te zetten. Dat betekent niet automatisch dat zij ziek is of het bedrijf moet verlaten. Zie het gebruik van reforme door Vlaamse Schapenhouderij en de Nederlandse aandachtspunten voor ooienselectie.

Een geplande selectie kan wachten tot je de gegevens op een rij hebt. Een ooi die plots sloom wordt, zich afzondert of zonder duidelijke reden vermagert, vraagt eerst aandacht voor haar gezondheid. Vermoed je ziekte, waarschuw dan een dierenarts. Het LICG beschrijft deze signalen bij schapen.

Welke gegevens over leeftijd, herkomst en geschiktheid zijn nodig?

Maak één overzicht per ooi. Zet onbekende gegevens als onbekend neer; vul ze niet op basis van aannames in.

• Identiteit: noteer de volledige identificatiecode en de locatie. Vergelijk de code met de registratie. RVO legt de identificatiecode uit.
• Leeftijd en herkomst: noteer de geboortedatum als die bekend is, anders dat het om een schatting gaat. De app I&R dieren van RVO kan onder meer geregistreerde gegevens over geboortedatum en herkomst tonen.
• Voorgeschiedenis: schrijf eerdere worpen, grootgebrachte lammeren en bijzonderheden op, voor zover je die hebt vastgelegd. Noteer ook eerdere zorgen over uier of hoeven. Dit zijn mogelijke selectiepunten, geen vaste reden om iedere ooi af te voeren.
• Toestand nu: noteer de datum en wat je ziet aan activiteit, eten, lopen en conditie. Het LICG adviseert de conditie actief te volgen.
• Beoordeling: schrijf op welk fokdoel of welke andere plek je overweegt, welke vragen nog openstaan en wat de dierenarts of schapenhouderijadviseur daarover heeft geadviseerd.

Een leeftijd of één tegenvallende worp is op zichzelf geen besluit. Gebruik de voorgeschiedenis om gerichte vragen te stellen over deze ooi en jouw manier van houden.

Welke welzijnszorgen bespreek je eerst met een dierenarts?

Vertel de dierenarts wanneer een verandering begon en wat je feitelijk waarneemt: bijvoorbeeld afzondering, vermagering, een vervuild achterlijf of moeite met lopen. Geef ook door of de ooi drachtig is of lammeren bij zich heeft. Probeer uit die waarnemingen niet zelf een diagnose af te leiden. Het LICG adviseert bij vermoede ziekte een dierenarts te waarschuwen.

Kan de ooi niet opstaan of gaat zij duidelijk achteruit, vraag dan direct veterinair advies in plaats van het geplande selectiemoment af te wachten. Niet kunnen staan is ook een ernstig aandachtspunt in de beslisondersteuner voor zorgbehoevende schapen. Bespreek met de dierenarts wat haar toestand betekent voor de eerstvolgende stap; beoordeel het fokdoel daarna afzonderlijk.

Aanhouden, vervangen of afvoeren: de opties naast elkaar

Vervangen in de fokgroep zegt nog niet waar de huidige ooi vervolgens verblijft. Vul daarom per optie ook in wat je voor háár regelt. Houd bij aanhouden rekening met passende verzorging en soortgenoten: schapen zijn kuddedieren.

Schrijf de gekozen stap en de verantwoordelijke persoon op. Ontbreekt cruciale informatie, laat de keuze dan open zonder noodzakelijke zorg uit te stellen.

Vervoer en administratie: wat controleer je vóór verplaatsing?

Controleer eerst of deze ooi geschikt is voor vervoer. Volgens de NVWA mag een dier dat door ziekte, zwakte of letsel niet geschikt is, niet op transport. Vraag bij twijfel over haar toestand de dierenarts om advies. Controleer ook of er voor het dier een maatregel geldt; de app I&R dieren kan bijvoorbeeld een aanvoer of afvoerverbod tonen.

1. Identificatie: controleer de identificatiemiddelen en de geregistreerde code. Ontbreekt een merk, raadpleeg dan RVO over het vervangen ervan.
2. Document en vervoerder: bij verplaatsing van schapen moet volgens RVO een vervoersdocument aanwezig zijn, ook als de melding vooraf in I&R staat. Controleer bij de NVWA welke aanvullende vervoersregels op jouw situatie van toepassing zijn.
3. Melding: verlaat een levende ooi het bedrijf, dan meldt de houder de afvoer volgens RVO binnen zeven kalenderdagen in I&R. Een doodmelding is een andere melding. Houd ook het bedrijfsregister bij.

Controleer de actuele regels en eventuele beperkingen opnieuw voordat de verplaatsing plaatsvindt. Een besluit om niet verder met een ooi te fokken is nog geen toestemming om haar te vervoeren.