Praktische gids

Zieke schapen herkennen tijdens de dagelijkse controle

Kijk tijdens je dagelijkse ronde eerst naar de hele kudde en daarna naar schapen die anders reageren dan je gewend bent. Noteer wat je ziet en sinds wanneer. Vermoed je dat een schaap ziek is, neem dan contact op met de dierenarts. Bij ernstige signalen bel je meteen, zonder eerst de checklist af te maken. Het LICG adviseert een dierenarts te waarschuwen bij ziektevermoeden.

Lees de gids ↓Inhoudsopgave

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Schapen herkenbaar markeren

Merkstift Groen, Draaibaar – Raidex

Met een merkstift kun je tijdens de controleronde zichtbaar maken welke schapen je hebt gemarkeerd en later opnieuw wilt bekijken.

Let op bij je keuze Geef de groene markering een vaste betekenis en noteer bij welk schaap je iets opvallends zag.

€2,25

Bekijk product →

De kudde en elk schaap rustig en regelmatig controleren

Begin op een plek waar je de groep kunt overzien. Kijk welke dieren eten, herkauwen, alert reageren en met de kudde meelopen. Geef een schaap dat apart staat, achterblijft of afwijkend loopt daarna afzonderlijk aandacht. De beslisondersteuner van Universiteit Utrecht noemt onder meer vitaliteit, eten, herkauwen, kuddegedrag, kunnen staan en kreupelheid als aandachtspunten.

Kijk eerst even zonder het dier te storen. Zo zie je wat het uit zichzelf doet. Loop daarna langs dieren die je vanaf je eerste plek niet goed kon beoordelen. Controleer of je ieder schaap hebt gezien.

Eten, drinken, beweging, houding en verloop vastleggen

Beschrijf waarnemingen, geen vermoedelijke oorzaak. Bijvoorbeeld: ‘liep achter de groep en ontlastte de rechtervoorpoot’ vertelt de dierenarts meer dan alleen ‘loopt vreemd’. Let ook op een veranderde houding, een vervuild achterlijf of een zichtbare zwelling. De veterinaire uitleg over het observeren van schapen noemt gedrag, eetlust, beweging, ademhaling en zwellingen als zaken om te vergelijken met wat voor het dier normaal is.

Schrijf ook op of andere dieren opvallen. ‘Niet gezien drinken’ is iets anders dan vaststellen dat een schaap niet drinkt.

Zwelling en andere veranderingen: spoed bespreken met de dierenarts

Bel direct bij duidelijke ademhalingsproblemen, niet kunnen opstaan, nauwelijks reageren of een sterk opgezette buik. Vertel ook als het dier snel achteruitgaat. Een universitaire dierenkliniek beschrijft deze verschijnselen als redenen voor snelle veterinaire beoordeling. Een opgezette buik kan bij herkauwers samengaan met benauwdheid; de veterinaire uitleg over pensopzetting beschrijft dit ook. Bepaal niet zelf op basis van de zwelling wat de oorzaak is.

Zie je een andere nieuwe zwelling, neem dan contact op met je dierenarts om de urgentie te bespreken. Geef de plek door, wanneer je haar voor het eerst zag, of ze zichtbaar verandert en hoe het schaap zich verder gedraagt.

Eerste contact: observaties over schaap, koppel en recente veranderingen

Begin het gesprek met wat je op dit moment het meest verontrust. Houd vervolgens deze gegevens bij de hand:

• Het schaap: de identificatie en, als je het weet, de levensfase en of het dier drachtig is of lammeren zoogt.
• De verandering: wat je zag aan gedrag, eten, drinken, herkauwen, beweging, houding en ademhaling; noem ook een eventuele zwelling.
• Het tijdsverloop: wanneer het dier voor het laatst normaal leek en of de toestand verandert.
• De kudde: hoeveel schapen je hebt bekeken en of meer dieren opvallen.
• De omstandigheden: recente veranderingen in voer, weide of huisvesting en de komst van nieuwe dieren, voor zover bekend.

Zeg erbij wat je niet hebt kunnen waarnemen. Een foto van een zichtbare verandering kan helpen bij het gesprek, maar stel een dringend telefoontje er niet voor uit.

Andere schapen volgens advies opnieuw controleren en bevindingen noteren

Vraag welke dieren je opnieuw moet bekijken, waarop je moet letten en wanneer je terugbelt. Leg de afspraken vast. Vergelijk bij een volgende ronde je nieuwe waarnemingen met de eerdere: gaat het beter, blijft het gelijk of wordt het slechter? De Utrechtse beslisondersteuner maakt dat onderscheid ook. Meld onverwachte verslechtering opnieuw aan de dierenarts.

Vraag de dierenarts of je in jouw situatie een schaap apart moet houden en welke voorzorgsmaatregelen nodig zijn. Was je handen met water en zeep na direct contact met schapen en trek schone kleren aan na verblijf bij de dieren in de wei of stal. Dat sluit aan bij het hygiëneadvies van het RIVM.