Diarree bij geiten: veranderingen vastleggen en de dierenarts inschakelen
Praktische gids
Diarree bij geiten: veranderingen vastleggen en de dierenarts inschakelen
Een geit met diarree? Noteer bij welk dier je dunne mest ziet, sinds wanneer en of het nog alert is, eet en drinkt. Bel de dierenarts als je vermoedt dat de geit ziek is. Heeft een jong geitje waterdunne diarree, drinkt het minder of wordt het sloom? Bel dan meteen; wacht niet tot je notities compleet zijn. Het LICG adviseert een dierenarts te waarschuwen bij een vermoeden van ziekte. Het Merck Veterinary Manual beschrijft hoe diarree bij pasgeboren geitenlammeren snel ernstig kan worden.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Veranderingen in de ontlasting: bij welke geiten en sinds wanneer?
- Gedrag en leefomgeving voor de dierenarts noteren
- Jonge en volwassen geiten: wanneer sneller laten beoordelen?
- Hygiëne en dagelijkse observatie van de hele groep
- Wanneer observeren niet meer volstaat: vragen voor de dierenarts
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Dieren herkenbaar noteren
Oormerkstift Watervast – Allflex
Met deze watervaste stift kun je een naam of nummer op een beschrijfbaar oormerk of nekplaatje zetten, zodat je waarnemingen aan het juiste dier koppelt.
Let op bij je keuze Controleer of het oormerk of nekplaatje een geschikt schrijfvlak heeft.
Mest uit de stal ruimen
Kunststof Mestvork met Aluminium Steel Blauw – Vplast
Met deze mestvork met steel kun je tijdens de dagelijkse opruimronde mest uit de stal verzamelen.
Let op bij je keuze Maak de vork schoon voordat je hem bij een andere groep gebruikt.
Veranderingen in de ontlasting: bij welke geiten en sinds wanneer?
Schrijf de naam of het nummer van de geit op en noteer of het een lam of een volwassen dier is. Wanneer zag je de afwijkende mest voor het eerst? Weet je dat niet, noteer dan wanneer de mest voor het laatst normaal leek. Kijk ook of andere dieren in dezelfde groep dunne mest hebben.
Beschrijf alleen wat je ziet: minder gevormde keutels, papperige of waterdunne mest, een vervuilde achterhand of zichtbaar bloed. Een foto met datum kan helpen om het verloop te laten zien. Aan het uiterlijk van de mest alleen kun je de oorzaak niet vaststellen; leeftijd, voorgeschiedenis en eventueel onderzoek zijn belangrijk voor de beoordeling. Het LICG noemt controle van ontlasting en achterhand; het Merck Veterinary Manual bespreekt de beoordeling van diarree bij pasgeboren herkauwers.
Gedrag en leefomgeving voor de dierenarts noteren
Gebruik één regel per dier en controlemoment. Schrijf op wat je zelf hebt gezien; laat onbekende gegevens open. Gedrag, eetlust en eventuele veranderingen in voeding of omgeving geven de dierenarts meer context dan alleen een beschrijving van de mest. Een geit die sloom is, zich afzondert of haar kop laag houdt, geeft volgens het LICG reden tot zorg.
| Onderwerp | Wat noteer je? |
|---|---|
| Dier en groep | Naam of nummer, lam of volwassen geit, en de stal of weide waar het dier staat. |
| Tijd en mest | Datum en tijd van de controle, eerste waarneming en wat je aan de mest of achterhand ziet. |
| Gedrag | Of het dier alert is, meeloopt, zich afzondert, zwak oogt of blijft liggen. |
| Eten en drinken | Wat je het dier zelf hebt zien eten en drinken. Noteer bij een lam of je het bij de moeder of aan de fles hebt zien drinken. |
| Groep en omgeving | Hoeveel dieren dezelfde verandering hebben en of voer, melkvoeding, weide of huisvesting onlangs veranderde. |
| Vervolg | Nieuwe waarnemingen en het tijdstip en advies van het gesprek met de dierenarts. |
Een verandering in voer of huisvesting is informatie voor het gesprek, geen bewijs voor een oorzaak. Meld ook als bij meerdere dieren ongeveer tegelijk diarree opviel.
Jonge en volwassen geiten: wanneer sneller laten beoordelen?
Bij pasgeboren geitenlammeren kan diarree snel samengaan met uitdroging en zwakte. Bij oudere lammeren zijn onder meer bloed in de mest, niet willen eten, lusteloosheid en niet meer overeind komen zorgwekkend. Ook een volwassen geit kan ziek zijn: gebruik leeftijd niet als reden om ernstige signalen af te wachten. Deze signalen worden beschreven door het Merck Veterinary Manual, het MSD Veterinary Manual en het LICG.
| Wat je opmerkt | Wat je doet |
|---|---|
| Een jong geitje met waterdunne mest, minder drinken, sloomheid of zwakte | Bel meteen voor advies. Wacht niet op de volgende stalronde. |
| Een geit die blijft liggen, opvallend zwak is, niet wil eten of bloed in de mest heeft | Bel meteen en beschrijf hoe het dier er nu aan toe is, ongeacht de leeftijd. |
| Diarree die aanhoudt of bij meer dieren optreedt | Neem contact op met je dierenarts en vertel hoe de klachten zich ontwikkelen. Bespreek ook wat je intussen moet blijven controleren. |
Ook zonder een signaal uit de eerste twee rijen geldt: vermoed je dat een geit ziek is, bel dan de dierenarts. In de checklist van GD staat raadpleging van de eigen dierenarts bij aanhoudende diarree bij schapen of geiten.
Hygiëne en dagelijkse observatie van de hele groep
Kijk bij de dagelijkse controle ook naar de andere geiten: zie je nieuwe vervuilde achterhanden, eten de dieren en blijven de lammeren drinken? Vul je notities aan als er iets verandert. Zo kun je bij een volgend gesprek aangeven of de diarree tot één dier beperkt blijft.
Houd bezoekers weg bij dieren met diarree en bij vervuilde plekken. Bespreek met de dierenarts hoe je een ziek dier zo nodig van de groep afzondert, zeker als het om een lam bij de moeder gaat. Verwijder zichtbaar bevuild stro, houd drinkgerei schoon en neem geen mest aan laarzen of materiaal mee naar een andere groep. De GD checklist behandelt afzondering bij diarree; het MSD Veterinary Manual beschrijft het belang van schone bodembedekking en het beperken van mestvervuiling bij geitenlammeren.
Was je handen met water en zeep na contact met de dieren of hun omgeving en vermijd rechtstreeks contact met mest. Via geitenmest kunnen ziekteverwekkers ook bij mensen terechtkomen. Het RIVM geeft hygiëneadvies voor contact met geiten en schapen.
Wanneer observeren niet meer volstaat: vragen voor de dierenarts
Begin het telefoongesprek met de toestand van het dier nu. Vertel direct als een lam minder drinkt, een geit zwak is of meerdere dieren klachten hebben. Gebruik daarna je observatiekaart om het verloop door te geven. Laat de dierenarts beoordelen of onderzoek nodig is en vraag hoe de praktijk een eventuele foto of mestmonster wil ontvangen. Bij jonge herkauwers is de oorzaak niet betrouwbaar uit zichtbare verschijnselen alleen vast te stellen. Het Merck Veterinary Manual licht dit toe.
| Houd bij de hand | Vraag of afspraak |
|---|---|
| Bereikbaarheid | Telefoonnummer van je dierenarts en, als je dat hebt, van de dienstdoende praktijk. |
| Situatie | Welk dier, welke leeftijd, sinds wanneer diarree, wat verandert er in gedrag of drinken en hoeveel dieren zijn getroffen? |
| Volgende stap | Moet het dier worden gezien? Wat moet je blijven observeren en bij welke verandering bel je opnieuw? |
| Groep en onderzoek | Wat doe je met de andere geiten? Heeft een foto of mestmonster nut en hoe ontvang je daarover instructies? |
| Afspraak | Noteer met wie je sprak, wanneer dat was en wat jullie hebben afgesproken. |
