Kennisbank

Geitenrassen kiezen voor je erf: vergelijk formaat, gedrag en verzorging

Kort antwoord: bepaal eerst of je geiten wilt voor gezelschap, melk of begrazing. Vergelijk daarna volwassen dieren en kijk of je erf geschikt is voor een groep, met een droge stal, uitloop en veilige afrastering. Een kleine geit vraagt niet vanzelf minder verzorging. Het LICG beschrijft wat geiten als groepsdieren nodig hebben.

Twee geiten van verschillend formaat in een omheinde weide bij een houten schuilhok.
Inhoudsopgave
  1. Alle gidsen over dit onderwerp
  2. Producten bij deze gids
  3. Melk, gezelschap of begrazing: kies volgens je doel en ervaring
  4. Kleine of grote geiten: formaat, gedrag en hoorns
  5. Verblijf en verzorging: een maatschets voor jouw erf
  6. Benodigd materiaal en kosten voor het houden van geiten
  7. Rassen in een tabel vergelijken op grootte, gebruik en verzorging

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Melk, gezelschap of begrazing: kies volgens je doel en ervaring

Wil je vooral gezelschap en niet melken? Bekijk dan bijvoorbeeld Nederlandse dwerggeiten, maar kies pas nadat je de aangeboden dieren samen hebt gezien. Wil je melk, onderzoek dan Nederlandse witte, bonte of Toggenburger geiten én bedenk of het werk rond melken bij je dagelijkse leven past. Voor begrazing op een passend terrein kun je de Nederlandse landgeit verkennen; die wordt ook voor natuurbeheer gehouden. De Nederlandse dwerggeitenfederatie, het fokreglement voor de witte geit, dat voor de bonte geit, dat voor de Toggenburger en SZH over de landgeit beschrijven deze typen en hun gebruik.

Een herkenbaar voorbeeld: je hebt ruimte voor twee geiten en wilt geen melkproductie. Dan is een melkras niet verboden terrein, maar melkgift is ook geen nuttig selectiecriterium voor jouw plan. Vraag de houder liever hoe de dieren met elkaar omgaan, hoe ze worden gehanteerd en welke verzorging ze nu krijgen. Een geit alleen houden is geen passend alternatief voor een groep: geiten hebben soortgenoten nodig. Lees de LICG informatie over gedrag en voorbereiding.

Kleine of grote geiten: formaat, gedrag en hoorns

Volgens de Nederlandse rasstandaard heeft een volwassen vrouwelijke dwerggeit een schofthoogte van 47 tot 55 cm. De rasstandaard voor meerjarige vrouwelijke Nederlandse landgeiten noemt 64 tot 72 cm schofthoogte. Voor volwassen Nederlandse witte geiten noemt het fokreglement een streven van ongeveer 80 cm kruishoogte; voor Toggenburgers staat in de rasomschrijving een streven van 70 cm kruishoogte. Schoft en kruis zijn verschillende meetpunten. Deze fokmaten voorspellen dus niet of een individueel dier door jouw poort past. Dwerggeitenstandaard, landgeitenstandaard, fokreglement wit en fokreglement Toggenburger.

Klein betekent evenmin automatisch rustig: de standaard omschrijft de Nederlandse dwerggeit als alert en levendig. Kijk bij een bezoek hoe de dieren reageren op elkaar en op de houder. Controleer bij gehoornde dieren of ze hun kop niet in de afrastering kunnen vastzetten. Zet een klimplek niet vlak naast het hek. De dwerggeitenstandaard en het LICG lichten deze aandachtspunten toe.

Verblijf en verzorging: een maatschets voor jouw erf

Teken de bruikbare stalvloer, voerplaatsen, doorgang, uitloop en afrastering op één eenvoudige plattegrond. Het LICG noemt voor de stal 1 tot 2 m² vloeroppervlak per dier als aandachtspunt. Alle geiten moeten tegelijk naar binnen kunnen, kunnen rusten en bij voer kunnen komen. Gebruik dat getal niet als maat voor de hele uitloop: beoordeel de indeling voor de dieren die je daadwerkelijk wilt houden. Bekijk de huisvestingsrichtlijn van het LICG.

Invulschets voor jouw erf
Onderdeel Vul zelf in Vraag bij de plattegrond
Stal Bruikbare lengte × breedte; plaats van voer en obstakels Kunnen de dieren er tegelijk droog liggen en eten?
Uitloop Grenzen, schuilplek, water en route naar de stal Blijven alle plekken bereikbaar als de groep beweegt?
Poort en afrastering Openingen, mazen en plekken waar een dier kan klimmen Kunnen dieren ontsnappen of met hun kop vast komen te zitten?
De aangeboden dieren Werkelijke lichaamsmaten en eventuele hoorns Kunnen juist deze dieren veilig door de doorgangen?

Voor de dagelijkse verzorging horen schoon drinkwater, ruwvoer, een droge ligplek en een korte controle van de dieren bij je planning. Let erop of ieder dier kan eten en of een geit levendig is en geen zichtbare verwondingen heeft. Laat klauwverzorging voordoen als je die nog niet beheerst. Denk je dat een dier ziek is, neem dan contact op met een dierenarts. Het LICG bespreekt voeding, controle en klauwen.

Benodigd materiaal en kosten voor het houden van geiten

Begin je begroting bij wat je erf al heeft. Noteer apart wat herstel of aanleg kost en wat telkens terugkomt. Een kleiner ras maakt beschutting, een veilige omheining, water en voer niet overbodig. Zo voorkom je dat je alleen de aanschaf van de dieren begroot. Het LICG geeft een overzicht van de basisverzorging.

Begroting zonder aangenomen prijzen
Kostenpost Wat noteer je?
Eenmalig Aanpassing van stal, poort, afrastering, voerplaatsen en watervoorziening
Terugkerend Ruwvoer, strooisel, schoonmaak, onderhoud en hulp bij klauwverzorging indien nodig
Reserve Dierenarts en onverwachte reparaties
Afhankelijk van je doel Tijd en inrichting voor melken, als je daadwerkelijk wilt melken
Registratie Jaarlijkse kosten voor de dierlocatie en toepasselijke meldingen

Ook als hobbyhouder heb je in Nederland vóór het houden van geiten een UBN voor de locatie nodig. Geiten moeten volgens RVO met goedgekeurde identificatiemiddelen zijn geïdentificeerd; voor het houden en verplaatsen gelden meldingen en een bedrijfsregister. RVO vermeldt een jaarlijks tarief per UBN en afzonderlijke tarieven voor bepaalde meldingen. Controleer de actuele bedragen wanneer je gaat begroten. UBN aanvragen, schapen en geiten melden, identificatiemiddelen en tarieven bij RVO.

Voor verzorgingsmateriaal kun je de Farmora categorie schapen en geiten bekijken. Daar staan ook artikelen die voor schapen of lammeren zijn bedoeld. Controleer daarom bij ieder artikel afzonderlijk de diersoort, toepassing en afmetingen voordat je iets voor geiten kiest.

Rassen in een tabel vergelijken op grootte, gebruik en verzorging

De maten hieronder komen uit Nederlandse rasomschrijvingen en gelden voor vrouwelijke dieren. Het zijn geen maten voor een hek of product. Met Nederlandse dwerggeit wordt hier het ras uit de standaard van de Nederlandse dwerggeitenfederatie bedoeld, niet elk klein geitenras.

Nederlandse rassen als voorselectie; schofthoogte en kruishoogte zijn niet dezelfde maat
Ras Maat volgens rasbron Gebruik om te verkennen Extra vraag naast de gewone verzorging
Nederlandse dwerggeit 47 tot 55 cm schofthoogte bij volwassen vrouwelijke dieren Gezelschap en hobby Hoe gedraagt dit groepje zich samen?
Nederlandse landgeit 64 tot 72 cm schofthoogte bij meerjarige geiten Hobby en natuurbeheer Is het terrein geschikt voor begrazing en veilig af te rasteren?
Nederlandse Toggenburger Streven van 70 cm kruishoogte op volwassen leeftijd volgens de rasomschrijving Melk Wil je melken of zoek je vooral gezelschap?
Nederlandse witte geit Streven van ongeveer 80 cm kruishoogte op volwassen leeftijd Melk Hoe passen hanteren en eventueel melken in je dag?
Nederlandse bonte geit Streven van ongeveer 80 cm schofthoogte op volwassen leeftijd Melk Welke maat en achtergrond hebben de aangeboden dieren?

De rasgegevens komen van de Nederlandse dwerggeitenfederatie, de Landelijke Fokkersclub Nederlandse Landgeiten en de NOG reglementen voor Toggenburger, wit en bont. SZH beschrijft het gebruik van de landgeit. Geen rasnaam voorspelt hoeveel tijd de verzorging van jouw dieren precies kost.

Maak je keuze pas na een bezoek: bekijk de dieren samen, bespreek hun verzorging met de houder en leg hun werkelijke maten naast je plattegrond. Zo gebruik je de tabel als voorselectie in plaats van als belofte over een individueel dier.

Meer lezen over dit onderwerp

Kies een onderwerp en open de gids die bij jouw vraag past.

Geiten

Praktische gidsen

Rassen