Verrijking voor geiten kiezen en veilig in het verblijf plaatsen
Praktische gids
Verrijking voor geiten kiezen en veilig in het verblijf plaatsen
Kies verrijking voor geiten vanuit het gedrag dat je ruimte wilt geven, niet vanuit een aantrekkelijk voorwerp. Bekijk eerst de groep en de beschikbare plek. Controleer daarna het voorwerp en kijk na plaatsing of alle dieren het verblijf nog goed kunnen gebruiken.
Inhoudsopgave
Groepsgedrag en beschikbare ruimte beoordelen
Geiten leven in groepen en klimmen graag. Een verhoogde plek kan ruimte bieden om te klimmen en te rusten; een schuurplek heeft een andere functie. Eén voorwerp hoeft dus niet alles te doen. Bekijk welke mogelijkheid in jouw verblijf ontbreekt en hoeveel ruimte ervoor beschikbaar is. EURCAW over verrijking voor geiten; Louis Bolk Instituut over klimmen en schuren.
Let vóór het plaatsen op de hele groep. Welke geiten nemen aantrekkelijke plekken in en welke wijken uit? Ranglagere geiten kunnen bij voer worden weggejaagd. Ook de plaats en beschikbaarheid van klimplekken en schuurplekken kunnen invloed hebben op onderlinge spanning. Kies daarom geen plek die dieren moeten passeren om bij voer, water of een rustplek te komen. LICG over groepsgedrag en voerplaatsen; Louis Bolk Instituut over de inrichting van het verblijf.
Voorwerpen controleren op materiaal, scherpe delen en bewegende onderdelen
Een boomstam, plateau of vaste schuurplek is een mogelijkheid, geen garantie dat ieder exemplaar geschikt is. De Nederlandse algemene huisvestingsregels vragen onder meer om materialen die niet schadelijk zijn en een inrichting zonder scherpe delen waaraan dieren zich kunnen verwonden. Beoordeel daarom het werkelijke voorwerp, ook aan de onderkant en bij de bevestiging. RVO over huisvesting en verzorging.
- Materiaal: weet je waarvan het voorwerp is gemaakt en hoe het is afgewerkt? Gebruik hout met een onbekende behandeling of een beschadigde coating niet zolang je de geschiktheid niet kunt beoordelen.
- Randen en bevestiging: controleer op splinters, uitstekende schroeven en losse delen. Kan het voorwerp bij gebruik kantelen of verschuiven, kies dan een andere oplossing.
- Openingen: kijk of een kop, hoorn, hals of poot in een kier, lus of opening terecht kan komen zonder gemakkelijk vrij te raken.
- Bewegende delen: beoordeel scharnieren en ophangpunten op knelplekken en onderdelen die los kunnen raken. Kun je het risico niet goed beoordelen, bied het voorwerp dan niet aan.
Bij gehoornde geiten verdienen openingen extra aandacht: het LICG beschrijft hoe hoorns in de mazen van een afrastering kunnen vastlopen. Pas die waarschuwing ook toe wanneer je een voorwerp met openingen beoordeelt. LICG over hoorns en openingen.
Een plek kiezen met vrije doorgangen, bereikbare voerpunten en goed toezicht
Schets het verblijf en markeer de doorgangen, voerplekken, drinkplekken, rustplekken, omheining en jouw route voor verzorging. Teken de beoogde plek van het voorwerp erbij. Kunnen geiten elkaar er nog passeren of uitwijken? Kun jij het voorwerp zien en bereiken voor controle en schoonmaak? Houd een klimplek weg van de omheining: het LICG waarschuwt dat geiten deze anders kunnen gebruiken om eroverheen te springen. LICG over voerplaatsen en de omheining.
Controlekaart voor plaatsing en gebruik
| Controlepunt | Vraag | Bij twijfel |
|---|---|---|
| Plaatsing | Blijven poort, omheining en verzorgingsroute bruikbaar? | Kies een andere plek. |
| Toegang | Kunnen geiten elkaar passeren en blijven voer, water en rustplekken bereikbaar? | Maak ruimte vrij en bekijk de opstelling opnieuw. |
| Vastzitten | Zijn er lussen of openingen waarin een dier kan vastlopen? | Gebruik het voorwerp niet zolang het risico bestaat. |
| Slijtage | Zitten alle delen vast en zijn randen en oppervlakken heel? | Neem een beschadigd voorwerp weg. |
| Inspectie | Kun je de plek goed zien, bereiken en schoonhouden? | Kies een beter bereikbare plek. |
Laat de groep na plaatsing onder toezicht kennismaken met het voorwerp. Kijk niet alleen of een geit het gebruikt, maar ook of andere dieren de doorgang en voerplek blijven benutten. Een plateau naast het voerhek lijkt bijvoorbeeld handig, totdat een geit daar steeds de doorgang bezet. Verplaatsen kan dan nuttiger zijn dan nog een voorwerp toevoegen. Het aandachtspunt is toegang voor de hele groep; bij voerverrijking noemt EURCAW concurrentie om toegang als risico. EURCAW over toegang tot verrijking.
Voorwerpen en groepsgedrag opnieuw beoordelen bij veranderingen
Neem de nieuwe plek mee in je dagelijkse ronde. Kijk naar stabiliteit, slijtage, scherpe delen en de ruimte rondom het voorwerp. Let ook op de dieren: raakt een geit steeds haar plek kwijt, ontstaat er gedrang of blijft een voerplek moeilijk bereikbaar? Verander de opstelling als het gebruik anders uitpakt dan gedacht. Dagelijks naar de gezondheid en eventuele wondjes van geiten kijken sluit aan bij het advies van het LICG. LICG over dagelijkse observatie.
Beoordeel alles opnieuw als de groep verandert, bijvoorbeeld wanneer er lammeren of een nieuw dier bijkomen, of wanneer je het voorwerp verplaatst. Haal een beschadigd voorwerp weg. Heeft een geit vastgezeten, een wond of moeite met lopen, maak de plek dan veilig en neem bij letsel of twijfel over haar gezondheid contact op met een dierenarts. RVO over zorg voor gewonde dieren.
