Kippen en pluimvee

Afwijkend kippenei gevonden: wat observeer en noteer je?

Een hand houdt een ei met een licht ruwe schaal bij een legnest met twee eieren. Op de houten rand liggen een leeg notitieboek en een potlood; op de achtergrond staat een bruine kip.

Praktische gids

Afwijkend kippenei gevonden: wat observeer en noteer je?

Vind je een afwijkend kippenei? Leg het apart, beschrijf wat je ziet en noteer de datum en vindplek. Kijk ook naar de kippen. Gedraagt een hen zich anders dan gewoonlijk, dan is dat belangrijker dan alleen het uiterlijk van het ei.

Een hand houdt een ei met een licht ruwe schaal bij een legnest met twee eieren. Op de houten rand liggen een leeg notitieboek en een potlood; op de achtergrond staat een bruine kip.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Schaal, vorm, formaat en zichtbare sporen onderscheiden
  3. Eén afwijkend ei of een patroon: datum, hen en gedrag noteren
  4. Compleet voer, water, rust en legplekken controleren
  5. Wanneer schakel je bij herhaling of onwelzijn een pluimveedierenarts in?
  6. Het gevonden ei apart houden en hygiënisch hanteren

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Schaal, vorm, formaat en zichtbare sporen onderscheiden

Beschrijf de afwijking zo precies mogelijk, zonder meteen een oorzaak te kiezen. Een ei met alleen een vlies is iets anders dan een ei met een dunne schaal of een barst. Ook vorm en schaalstructuur kunnen verschillen. Poultry Extension en University of Georgia Extension beschrijven deze kenmerken afzonderlijk.

Wat zie je aan het gevonden ei?
Onderdeel Mogelijke waarneming Handig om te noteren
Schaal Geen harde schaal; de inhoud zit in een vlies. Is het vlies heel of is er inhoud uitgelopen?
Schaal Een zichtbare maar opvallend dunne of zachte schaal, of een barst. Waar zit de afwijking? Druk niet op het ei om de stevigheid te testen.
Schaalstructuur Ribbels, rimpels of ruwe plekken. Maak eventueel een foto waarop de plek zichtbaar is.
Vorm Opvallend rond, langwerpig of aan één kant afgeplat. Hoe verschilt het van eerdere eieren uit het hok?
Formaat Groter of kleiner dan je gewend bent. Vergelijk het, als je de hen kent, met haar eerdere eieren.
Zichtbare sporen Bloed of ander materiaal op de buitenkant. Waar zit het en zie je ook iets afwijkends aan een kip?

Een groot ei kan twee dooiers bevatten, maar het formaat bewijst dat niet. Zie je bij een al geopend ei twee dooiers of een bloedstip in het ei, noteer dat dan apart van bloed op de schaal. Poultry Extension over afwijkingen binnen in het ei.

Eén afwijkend ei of een patroon: datum, hen en gedrag noteren

Vergelijk de volgende eieren met je eerste vondst. Komt dezelfde afwijking terug, of gaat het om één ei? Noteer de hen alleen als je zeker weet welke kip het ei heeft gelegd. Bij een gedeeld nest kun je gewoon ‘onbekend’ invullen.

Let tegelijk op gedrag: is een kip opvallend stil, zit ze bol of komt ze minder bij voer en water? Veranderingen in gedrag en opname van voer of water zijn relevante signalen om met een dierenarts te bespreken. LICG over kippen en Merck Veterinary Manual over signalen bij hobbypluimvee.

Blanco observatiekaart
Datum en vindplek Schaal, vorm en sporen Hen, indien bekend Gedrag en omstandigheden Opnieuw gezien?
… … … … …

Een enkel ei zonder harde schaal wijst niet noodzakelijk op ziekte. Blijven zulke eieren verschijnen, laat de hen dan beoordelen door een dierenarts. Poultry Extension over eieren zonder schaal.

Compleet voer, water, rust en legplekken controleren

Loop de dagelijkse voorzieningen na. Een afwijkend ei vertelt je niet op zichzelf welke omstandigheid, als die er is, een rol speelt.

  • Voer: Kijk welk compleet voer de kippen als basis krijgen, hoe het wordt bewaard en of bijvoer het basisvoer verdringt. Pas het rantsoen niet aan op grond van één ei.
  • Water: Controleer of er vers water is en of alle kippen de drinkplek kunnen bereiken.
  • Rust: Schrijf recente veranderingen of onrust rond het hok op, zonder ze meteen als verklaring aan te wijzen.
  • Legplekken: Kijk of de nesten toegankelijk en schoon zijn. Noteer ook eieren die je buiten het nest vindt.

Het LICG beschrijft pluimveekorrel of pluimveemeel als basisvoer en geeft advies over vers drinkwater en schone legnesten. Zoek je een andere nestplek, dan kun je legnesten voor kippen vergelijken. Een nieuw nest is geen oplossing voor een mogelijke gezondheidsklacht.

Wanneer schakel je bij herhaling of onwelzijn een pluimveedierenarts in?

Neem contact op met een pluimveedierenarts als opvallende eiafwijkingen blijven terugkomen. Wacht niet op een volgend ei als een kip daarnaast lusteloos is, bol zit, minder eet of drinkt of duidelijk anders beweegt. Vertel wat je hebt gezien en gebruik je foto en observatiekaart om het verloop uit te leggen. Poultry Extension, LICG en Merck Veterinary Manual.

Bel direct een dierenarts als een kip zichtbaar moeite heeft met leggen, als je vers bloed of aanhoudende bloeding aan de hen ziet, of als er afwijkend weefsel bij de cloaca zichtbaar is. Probeer een mogelijk vastzittend ei niet zelf te verwijderen. Een bloedspoor op één schaal is niet hetzelfde als een bloedende kip: bekijk daarom altijd ook het dier. Merck Veterinary Manual over legproblemen en de cloaca.

Het gevonden ei apart houden en hygiënisch hanteren

Maak desgewenst een foto voordat je het ei opruimt. Houd een afwijkend ei gescheiden van de eieren die je gewoonlijk bewaart. Leg een ei met een ontbrekende, gescheurde of lekkende schaal niet terug tussen de andere eieren. Maak uitgelopen inhoud en gebruikte materialen schoon. Aan een foto of de buitenkant kun je niet vaststellen of een specifiek ei geschikt is om te eten. University of Georgia Extension over beschadigde schalen en Voedingscentrum over veilig omgaan met eieren.

Was na contact met een rauw ei of de schaal je handen met water en zeep. Voorkom dat rauw ei in aanraking komt met bereid eten en maak gebruikt keukengerei schoon. Het Voedingscentrum geeft hierover algemeen voedselveiligheidsadvies, geen oordeel over jouw gevonden ei.