Identificatie en registratie van schapen: controles vóór aanschaf en verplaatsing
Praktische gids
Identificatie en registratie van schapen: controles vóór aanschaf en verplaatsing
Ga je schapen kopen of verplaatsen in Nederland? Regel eerst het UBN voor je locatie. Vergelijk daarna de identificatie van ieder dier met de gegevens van de verkoper en spreek af wie de afvoer en aanvoer meldt. Controleer vóór vertrek welke vervoersgegevens nodig zijn. Ook voor één schaap dat je als hobby houdt, is een UBN vereist. RVO legt de UBN plicht uit.

Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Land en houdersituatie: welke plichten gelden voor hobbyschapen?
- Schapen melden bij Mijn RVO: welke gegevens controleer je vóór aanschaf?
- Oormerken voor schapen: plicht, bestelling en aanbrengen
- Schapen verplaatsen: herkomst, bestemming en documenten
- Aankoop, geboorte, verkoop of grensovergang: wanneer controleer je de regels opnieuw?
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Overzicht tijdens de controle

Merkstift Groen, Draaibaar – Raidex
Met een groene merkstift maak je zichtbaar welke schapen je tijdens een controleronde al hebt nagekeken.
Let op bij je keuze Controleer per schaap alsnog of het zichtbare nummer overeenkomt met de volledige ID code van de verkoper.
Land en houdersituatie: welke plichten gelden voor hobbyschapen?
Begin bij de plaats waar de dieren verblijven en, bij een verplaatsing, bij het land van vertrek en bestemming. Mijn RVO is het Nederlandse loket, geen Europees registratiesysteem. Vraag voor een Nederlandse verblijfplaats een UBN aan voordat je er schapen gaat houden. Hobbyhouden of een klein aantal dieren geeft daarvoor geen vrijstelling. Bekijk de voorwaarden bij RVO.
| Locatie | Officieel startpunt | Vraag vóór aanschaf |
|---|---|---|
| Nederland | RVO voor het UBN en I&R voor schapen | Welk UBN hoort bij mijn locatie? |
| Duitsland | De bevoegde instantie van de eigen deelstaat. Voor Noordrijn Westfalen beschrijft de Landwirtschaftskammer meldingen bij de Tierseuchenkasse en HI Tier. | Welke registraties gelden in mijn deelstaat? |
| Polen | De Poolse instantie ARiMR beschrijft registratie en IRZplus. | Welke werkwijze geldt voor mijn locatie en verplaatsing? |
De Duitse rij is een regionaal voorbeeld. Gebruik Nederlandse termijnen en formulieren niet als instructie voor een locatie in Duitsland of Polen.
Schapen melden bij Mijn RVO: welke gegevens controleer je vóór aanschaf?
Vraag de verkoper om het UBN van herkomst en de volledige ID code van ieder schaap: landcode en levensnummer. Controleer je eigen UBN voor schapen en noteer de werkelijke datum van aanvoer. Met locatie, ID code en datum kun je de passende melding in Mijn RVO voorbereiden. In I&R kun je ook de status van een dier opvragen. RVO beschrijft de benodigde gegevens en het meldsysteem.
Bij een verplaatsing binnen Nederland meldt de vertrekkende houder de afvoer en de ontvangende houder de aanvoer. Voor beide geldt een termijn van zeven kalenderdagen na de gebeurtenis. Kijk na het melden of de registratie is verwerkt: een melding kan nog voorlopig zijn of een fout bevatten. Als iemand anders de administratie voor je doet, blijf je zelf verantwoordelijk voor je gegevens. Bekijk de meldtermijnen en statussen bij RVO.
Houd ook een bedrijfsregister bij. RVO staat toe dat een volledige, tijdige I&R registratie daarvoor dient, zolang je bij een controle een bijgewerkte afdruk kunt laten zien. Bewaar het register minimaal drie jaar na de laatste aanpassing. Lees de voorwaarden voor het bedrijfsregister.
Oormerken voor schapen: plicht, bestelling en aanbrengen
Een schaap in Nederland moet twee goedgekeurde identificatiemiddelen hebben, waarvan minstens één elektronisch is. Dat zijn niet noodzakelijk twee zichtbare oormerken: een toegestane combinatie kan ook een maagbolus bevatten. Bestel officiële middelen bij een erkende leverancier, die de merkgegevens op naam van de houder in I&R laat registreren. RVO toont de toegestane middelen en bestelroute.
Voor een in Nederland geboren lam moeten het merken en de geboortemelding uiterlijk binnen zes maanden zijn geregeld. Verlaat het lam de locatie eerder, of gaat het eerder over de openbare weg, dan moeten beide vóór die verplaatsing gebeuren. Controleer bij aankoop het zichtbare nummer en vraag bij een ontbrekend of onleesbaar merk de huidige houder om vervanging volgens de regels van RVO, voordat het dier vertrekt. Laat het merken zorgvuldig uitvoeren door iemand die schapen veilig kan hanteren. Bekijk de merktermijn en vervanging en de termijn voor de geboortemelding.
Schapen verplaatsen: herkomst, bestemming en documenten
Voor vervoer binnen Nederland noemt de NVWA onder meer de levensnummers, gegevens en UBN’s van vertrek en bestemming, vertrek en aankomsttijden, de vervoerder en het voertuig. RVO schrijft dat bij het vervoer een vervoersdocument aanwezig moet zijn. Volgens de NVWA is een afzonderlijk papieren exemplaar niet nodig als alle vereiste gegevens, inclusief die van vervoerder en voertuig, al vóór vertrek aan I&R zijn doorgegeven. Alleen een gewone aanvoer of afvoermelding vooraf is dus niet vanzelf voldoende. Bekijk de gegevenslijst en toelichting van de NVWA en de uitleg van RVO.
| Controle | Leg vast of spreek af |
|---|---|
| Locaties | Land en UBN of toepasselijke registratie van herkomst en bestemming |
| Dieren | Landcode en levensnummer per schaap; komt het zichtbare middel overeen? |
| Vervoer | Datum, route, vereiste vervoersgegevens en wie het document regelt |
| Meldingen | Wie meldt af en aan, en wanneer worden de meldingen gecontroleerd? |
Gaat het schaap vanuit Nederland naar een ander EU land, controleer dan ruim vóór vertrek de eisen voor die reis bij de NVWA en de instantie van bestemming. De NVWA verlangt een diergezondheidscertificaat, ook voor hobbyhouders. Bij vervoer tussen lidstaten kan dit certificaat volgens het NVWA informatiedocument de vervoersinformatie bevatten; een afzonderlijk vervoersdocument is dan niet nodig. Komt een schaap uit een ander EU land naar Nederland, dan blijven volgens RVO de bestaande buitenlandse merken behouden en is een importmelding met het certificaatnummer nodig. Bekijk de reiseisen bij de NVWA, de toelichting op het vervoersdocument en de importmelding bij RVO.
Aankoop, geboorte, verkoop of grensovergang: wanneer controleer je de regels opnieuw?
- Bij aankoop: controleer de locaties, de identificatie en wie de aanvoer en afvoer meldt.
- Bij geboorte: noteer de geboortedatum en bepaal of het lam vóór de gebruikelijke termijn de locatie zal verlaten.
- Bij verkoop of verhuizing: controleer de bestemming en de vervoersgegevens opnieuw.
- Bij een grensovergang: controleer de eisen van vertrek en bestemming voordat je vervoer afspreekt.
RVO onderscheidt geboorte, aanvoer, afvoer, import en export als verschillende meldingen. Kies de melding die bij de gebeurtenis past en kijk daarna of de registratie klopt. Bekijk het overzicht van meldingen.