Kippen en pluimvee

Kippen bezighouden in hok en ren met ruimte voor natuurlijk gedrag

Twee bruine kippen in een overdekte ren: één ligt in een kuil met losse aarde, de ander staat op stro en bladeren.

Praktische gids

Kippen bezighouden in hok en ren met ruimte voor natuurlijk gedrag

Wil je kippen bezighouden in hok en ren? Begin dan niet bij speelgoed, maar bij wat ze er kunnen doen. Kippen zoeken voedsel door te krabben en met hun snavel te onderzoeken. Ze nemen ook stofbaden. Kijk hoe de hele groep de ruimte gebruikt en verbeter eerst de plekken om te scharrelen, rusten en stofbaden. Het LICG beschrijft dit natuurlijke gedrag.

Twee bruine kippen in een overdekte ren: één ligt in een kuil met losse aarde, de ander staat op stro en bladeren.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Rust, activiteit en drukke plekken in de groep herkennen
  3. Beschutting, looproutes en toegang in hok en ren beoordelen
  4. Badzand voor kippen en een schone, droge stofbadplek
  5. Speelgoed voor kippen en voeractiviteiten veilig en schoon houden
  6. Het effect op de groep volgen en hulp zoeken bij aanhoudend pikgedrag

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

In het kort: observeer waar het druk wordt, houd routes naar voer en water vrij, bied een droge stofbadplek aan en controleer na elke verandering of alle kippen erbij kunnen.

Rust, activiteit en drukke plekken in de groep herkennen

Bekijk de kippen op verschillende momenten zonder meteen iets te verplaatsen. Let ook op dieren die wachten, uitwijken of een plek niet gebruiken. Noteer wat je ziet: ‘een hen wacht naast de voerbak’ helpt je meer dan ‘de hen verveelt zich’.

Een eenvoudig observatieblad
Moment Kijk naar Vraag voor je inrichting
Bij het naar buiten gaan De route vanuit het nachthok Waar ontstaat gedrang?
Bij het voeren Wie direct eet of drinkt en wie wacht Kan ieder dier de voorziening bereiken?
Op een rustig moment Plekken om te zitten, scharrelen en stofbaden Welke plek blijft ongebruikt?
Voor het op stok gaan De ingang en rustplekken Kunnen kippen elkaar passeren?

Een pik in het kader van de rangorde is niet hetzelfde als verenpikken, waarbij kippen aan elkaars veren pikken. Kijk bij verenpikken ook naar eventuele schade aan veren en huid. Het LICG licht het onderscheid toe.

Beschutting, looproutes en toegang in hok en ren beoordelen

Teken het nachthok, voer, water en bestaande obstakels op papier. Gebruik de volgende vier aanduidingen om te zien of een nieuwe plek in de ren past. Het LICG adviseert bij de huisvesting aandacht voor vluchtmogelijkheden en schaduw. Bekijk de huisvestingsinformatie van het LICG.

Vier plekken voor een schets van je eigen ren
Plek Teken in Controleer ter plaatse
Schuilen Beschutting en een route naar de rest van de ren Kan een kip er ook weer weg als een ander dier nadert?
Scharrelen Een bereikbaar stuk losse ondergrond Blijven voer en water buiten het opgekrabde materiaal?
Rusten Een plek buiten de drukste looproute Worden rustende dieren voortdurend gestoord?
Stofbaden Een plek die droog kan blijven Is de plek bereikbaar zonder een doorgang te blokkeren?

Een bak die de enige route naar water verspert, levert geen bruikbare extra plek op. Kijk daarom eerst naar de toegang en verplaats een obstakel voordat je iets nieuws toevoegt. Ook in de beoordeling van leghennen in de veehouderij benadrukt EFSA het belang van bereikbare rustplekken en elkaar kunnen ontwijken. Die beoordeling is geen maatvoering voor jouw hobbyren.

Badzand voor kippen en een schone, droge stofbadplek

Een stofbadplek hoeft niet met een bijzonder product te beginnen. Zorg dat kippen bij schoon, los zand kunnen en kies een plaats waar het droog kan blijven. Controleer na regen of het zand nog los is. Verwijder mest en zichtbaar vuil en vervang zand dat nat of sterk vervuild is. Het LICG adviseert een bak met schoon zand in de buitenren en het zand regelmatig te vervangen. Lees het advies over het zandbad.

Beoordeel een bak ook op gebruik: kunnen kippen erin bewegen, er weer uit komen en erheen zonder voer of water af te sluiten? Een plek met droog, los materiaal past bij stofbadgedrag; samengekoekt, nat materiaal biedt die mogelijkheid minder goed. EFSA beveelt voor leghennen in de veehouderij droge, losse bodembedekking aan. Een stofbad of badzand is geen behandeling voor jeuk of beschadigde veren.

Speelgoed voor kippen en voeractiviteiten veilig en schoon houden

Je kunt een deel van het gewone voer laten zoeken in schone, droge, losse bodembedekking. Een voerbal die voor kippen bedoeld is, biedt een andere manier om voer aan te bieden. Houd het gewone basisvoer bereikbaar voor de hele groep, geef extraatjes alleen als aanvulling en zorg steeds voor vers drinkwater. Haal achtergebleven voer weg voordat het bederft. Het LICG bespreekt deze voeractiviteiten en de hygiëne.

Kies speelgoed op wat je kippen ermee kunnen doen, niet alleen op de naam. Controleer vóór en na gebruik op scherpe delen, losrakende draden, beschadiging en voer dat in het voorwerp achterblijft. Zet een activiteit niet in een nauwe doorgang en kijk of ook kippen die minder snel naar voren komen erbij kunnen. Het LICG waarschuwt bij een voermat specifiek voor losrakende draden. Bekijk de aandachtspunten voor voedselverrijking.

Wil je een pikblok of vulbare voerbal vergelijken? Bekijk dan kippenvoer en verrijking bij Farmora. Controleer per artikel de bedoelde dieren en de inhoud: een aanvullend voerproduct en een bal die je zelf vult, hebben niet dezelfde functie.

Het effect op de groep volgen en hulp zoeken bij aanhoudend pikgedrag

Bekijk na een verandering opnieuw de momenten uit je observatieblad. Gebruiken verschillende kippen de nieuwe plek? Kunnen ze nog rusten en ongehinderd bij voer en water? Als vooral één dier een activiteit bezet, beoordeel dan eerst de plaats en de toegang. Een druk bezochte voerbal vertelt je nog niet hoe het met de hele groep gaat.

Blijven kippen elkaars veren uittrekken, zie je kale plekken of ontstaan er wonden of bloed? Zoek dan hulp van een dierenarts, zeker bij verwondingen of aanhoudend gedrag. Noteer welke dieren betrokken zijn en wanneer het gebeurt. Meer speelgoed alleen verklaart of verhelpt het probleem niet: het LICG beschrijft zowel de mogelijke ernst van verenpikken als gezondheidsproblemen die onrust en verenschade kunnen geven. Lees over verenpikken en gezondheid bij kippen.