Kippen en pluimvee

Waarom kippen minder eieren leggen: veranderingen herkennen en vastleggen

Bruine hen naast een nest met twee eieren; op een houten plank liggen een leeg notitieboek en een potlood.

Praktische gids

Waarom kippen minder eieren leggen: veranderingen herkennen en vastleggen

Waarom leggen kippen minder eieren? De leg kan veranderen door leeftijd, rui en kortere dagen. Ook de toegang tot voer en water verdient aandacht. Maar minder eieren vinden is niet altijd hetzelfde als minder eieren leggen: een hen kan ergens anders leggen. Begin daarom met tellen en observeren, niet met het aanwijzen van één oorzaak. Het LICG beschrijft veranderingen in de leg.

Bruine hen naast een nest met twee eieren; op een houten plank liggen een leeg notitieboek en een potlood.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Een legdagboek bijhouden: aantallen en veranderingen
  3. Leeftijd, rui en winter: veranderingen in de leg
  4. Voer, water en leefomgeving: wat is er veranderd?
  5. Signalen vastleggen en een deskundige raadplegen
  6. Controlelijst bij een teruglopende leg

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Noteer wat je vindt, wat er in het hok veranderde en hoe de kippen zich gedragen. Zie je daarnaast ziekteverschijnselen, overleg dan met een dierenarts die kippen behandelt.

Een legdagboek bijhouden: aantallen en veranderingen

Schrijf per dag op hoeveel intacte eieren je vindt en waar ze liggen. Kijk ook op andere bereikbare plekken in het hok en de uitloop. Noteer gebroken eieren of schaalresten apart: die ontbreken in een telling van intacte eieren. Hennen kunnen buiten een legnest leggen en eieren kunnen breken.

Vergelijk de telling met eerdere dagen bij dezelfde groep. Een hen legt niet noodzakelijk iedere dag; één lage telling bewijst dus weinig. Poultry Extension licht verschillen in de leg toe.

Fictief voorbeeld: vier hennen, dezelfde groep op alle drie de dagen
Dag Intacte eieren gevonden Vindplaats Verandering genoteerd
Maandag 3 In het nest Geen
Dinsdag 1 In het nest Nieuwe zak voer geopend
Woensdag 2 Eén in het nest, één achter het hok Andere vindplaats ontdekt

In dit verzonnen voorbeeld maakt de vondst op woensdag duidelijk waarom de vindplaats meetelt. De aantekening over het voer zegt op zichzelf niet dat het voer de daling veroorzaakte.

Leeftijd, rui en winter: veranderingen in de leg

Noteer de geschatte leeftijd van je hennen en kijk of de terugloop geleidelijk begon. Bij een ouder wordende groep kan de leg afnemen. Zie je losse en aangroeiende veren, schrijf dan op bij welke dieren je dat ziet: tijdens de rui leggen hennen doorgaans tijdelijk geen eieren. Het LICG beschrijft de rui; Poultry Extension beschrijft leeftijd en leg.

Leggen kippen eieren in de winter? Dat kan, maar kortere dagen kunnen de leg beïnvloeden. Noteer wanneer de verandering begon en of je tegelijk rui ziet. Schrijf ook op als een hen langdurig op een nest blijft zitten; dat kan bij broedsheid passen. Geen van deze waarnemingen verklaart op zichzelf waarom een kip minder eet of zich ziek gedraagt. Het LICG bespreekt licht en broeds gedrag.

Voer, water en leefomgeving: wat is er veranderd?

Controleer of iedere kip schoon drinkwater kan bereiken. Kijk of de drinkplek niet is omgevallen, vervuild of bevroren. Een tekort aan water kan de leg verminderen; maak een vervuilde drinkplek schoon en zorg weer voor bereikbaar water. Poultry Extension over water en eierproductie.

Schrijf op welk voer je geeft, wanneer je een nieuwe zak opende en of het bijvoer veranderde. Controleer of de voerplek voor alle kippen bereikbaar is en of het voer droog is gebleven. Volledig voer voor leggende hennen is niet hetzelfde als een losse graanmengeling. Uit een lage eiertelling kun je echter geen voedingstekort vaststellen. Poultry Extension over voer en bereikbare voerplekken.

Loop ook de nestplekken en uitloop na. Zijn er nieuwe plekken waar eieren liggen, of is een nest nat of lastig bereikbaar geworden? Noteer wat je aantreft. Zoek je daarna een andere nestvoorziening voor een concreet probleem, dan kun je verschillende legnesten vergelijken. Een nieuw nest is geen verklaring of behandeling voor een onbegrepen legdaling.

Signalen vastleggen en een deskundige raadplegen

Kijk behalve naar de eieren ook naar de dieren. Noteer per kip wanneer je veranderingen zag in activiteit, eten, drinken, houding, ademhaling, veren of mest. Schrijf op of meer dieren dezelfde verschijnselen vertonen. Die informatie helpt bij een gesprek met de dierenarts, maar levert thuis geen diagnose op. Het LICG beschrijft ziekteverschijnselen bij kippen en Merck Veterinary Manual beschrijft relevante observaties.

Neem contact op met een dierenarts die kippen behandelt als de teruglopende leg samengaat met bijvoorbeeld lusteloosheid, minder eten, afwijkende mest of ademhalingsklachten. Bij ernstige benauwdheid of uitgesproken zwakte is direct veterinaire hulp nodig. Wacht dan niet tot je dagboek volledig is. LICG over ziekteverschijnselen; Merck over spoedsignalen.

Controlelijst bij een teruglopende leg

Gebruik deze vragen voor je aantekeningen of voor het gesprek met een dierenarts. Weet je iets niet, laat het dan open.

Vragen om veranderingen overzichtelijk vast te leggen
Onderwerp Vraag Wat schrijf je op?
Eieren Hoeveel vind je nu en waar liggen ze? Datum, aantal, vindplaats en eventuele schaalresten
Groep Zijn er kippen bijgekomen of weggevallen? Aantal hennen, geschatte leeftijden en datum van verandering
Seizoen en gedrag Zie je rui of langdurig nestgedrag? Welke kip, wat je ziet en wanneer het begon
Verzorging Veranderden voer, drinkplek of nestplekken? Wat veranderde en vanaf welke dag
Gezondheid Gedraagt een kip zich anders of zie je klachten? Welke kip, welk verschijnsel en de eerste waarneming

Blijft de terugloop na deze controles onverklaard, bespreek je aantekeningen dan met een dierenarts die ervaring heeft met kippen. Bij duidelijke ziekteverschijnselen hoef je niet eerst meer gegevens te verzamelen.