Rassenwijzer

Soay schaap: kenmerken en wat de verzorging vraagt

Een Soay schaap is een klein schapenras uit de Schotse St Kilda archipel. De vacht laat meestal vanzelf los, maar dat maakt de verzorging niet vanzelfsprekend. Wie Soays wil houden, heeft soortgenoten, een geschikte weide, een betrouwbare afrastering en een rustige manier van controleren nodig. De Britse rasvereniging beschrijft de raskenmerken; het LICG licht de algemene zorg voor schapen toe.

Bekijk de kenmerken ↓Inhoudsopgave

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Een verplaatsbare weidegrens

Schapennet 50 m, 106 cm Hoog met Dubbelpunt – Euro-Netz Combi

Dit elektrische schapennet kun je gebruiken om een deel van de weide voor de groep af te bakenen.

Let op bij je keuze Controleer bij het plaatsen vooral de aansluiting langs de grond en bij de hoeken; ga er niet van uit dat het net alleen volstaat als vaste omheining.

€132,70

Bekijk product →

Een plek voor voer of water

Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 11 l – Gobel

Deze trog van natuurrubber kun je buiten neerzetten en als voerbak of waterbak gebruiken.

Let op bij je keuze Beoordeel of de inhoud van 11 liter en de bereikbaarheid passen bij de grootte van je groep.

€20,75

Bekijk product →

Voer apart bewaren

Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast

Deze afsluitbare voerton heeft een label waarop je de inhoud kunt noteren als je verschillende soorten voer bewaart.

Let op bij je keuze Controleer of 40 liter genoeg opslagruimte biedt voor het voer dat je wilt bewaren.

€27,75

Bekijk product →

Herkomst, type en namen van het Soay schaap

Soay is zowel de naam van het eiland als van het ras. De Britse rasvereniging rekent het tot de noordelijke kortstaartige schapen. Er leven Soays op St Kilda, maar er zijn ook gehouden kuddes buiten de eilanden. De naam van een dier vertelt dus niet uit welke kudde het afkomstig is. Vraag de fokker naar de afstamming als die voor je keuze belangrijk is. Lees de rasbeschrijving.

In een gesprek kom je zowel ‘Soay schaap’ als ‘Soay’ tegen. Een naam of uiterlijk is geen stamboekbewijs. De rasvereniging beschrijft registratie in een Brits stamboek, het Combined Flock Book. Dat is iets anders dan de Nederlandse identificatie en registratie die voor schapenhouders geldt. Meer over het Britse stamboek en Nederlandse meldingen bij RVO.

Formaat, gebruik en gedrag: verschillen tussen Soay schapen

Het gemiddelde gewicht uit de Britse rasbeschrijving zegt weinig over de maat van één voerplek of doorgang. Onderzoekers van de vrij levende Soays op Hirta vonden in augustus gemiddelden van ongeveer 24 kg voor volwassen ooien en 38 kg voor volwassen rammen. Dat zijn cijfers van een andere populatie, geen maatadvies voor gehouden dieren. Bekijk de gegevens van het St Kilda Soay Sheep Project.

De rasvereniging beschrijft Soays die gemengde begroeiing begrazen en noemt ook vlees en de wol die bij het loslaten kan worden verzameld. Ze noemt de dieren nieuwsgierig, maar soms schrikachtig. Neem dat laatste mee bij het ontwerpen van een vangplek, zonder ervan uit te gaan dat elk dier hetzelfde reageert. Bekijk bij de fokker hoe de groep zich laat benaderen. Britse rasbeschrijving.

Vachtwisseling, omgang en afrastering bij Soay schapen

Vanaf het voorjaar begint de vacht meestal los te laten. Controleer of dat bij jouw dieren ook gebeurt en of het achterlijf schoon blijft. Wol die je wilt verzamelen, mag alleen worden weggenomen wanneer die al loszit. Blijft oude wol zitten, bespreek dan met een ervaren scheerder of schapendierenarts wat het dier nodig heeft; ga niet uit van de regel dat een Soay nooit geknipt hoeft te worden. Advies van de rasvereniging over vachtwisseling.

Voor de omheining adviseert de rasvereniging goed gespannen veegaas dat onderaan aansluit. Kleine openingen zijn belangrijk: Soays kunnen die vinden en kunnen bij schrik ook over een hoog hek springen. Loop daarom de hele grens na, vooral bij de grond, poorten en hoeken. Een afsluitbare vangruimte helpt om dieren voor controle rustig bijeen te brengen. Kies niet alleen op basis van een opgegeven hekhoogte. Advies over afrastering.

Vraag de huidige houder om te laten zien hoe deze groep wordt gevangen. De Soay Sheep Society adviseert een vaste werkwijze en geduldige, rustige omgang. Zo kun je beoordelen of jouw vangplek daarvoor bruikbaar is.

Verblijf, groepsleven en dagelijkse zorg

Houd Soays met andere schapen. Zorg voor een geschikte weide en een plek waar de groep beschutting kan zoeken. In Nederland moeten ook hobbyhouders schapen beschermen tegen extreme hitte en kou. Hoeveel dieren een perceel kan dragen, hangt onder meer af van de kwaliteit van het land; de rasnaam levert geen vaste oppervlakte per dier op. LICG over groepsleven, NVWA over welzijn en rasvereniging over weidekwaliteit.

Wat bekijk je tijdens een dagelijkse ronde?

• Zijn alle dieren aanwezig, alert en bewegen ze zoals gewoonlijk?
• Is er vers drinkwater en hebben alle dieren toegang tot voer?
• Zijn poorten, afrastering en beschutting nog in orde?
• Is het achterlijf schoon en zie je veranderingen aan vacht of manier van lopen?

Controleer daarnaast geregeld de lichaamsconditie en klauwen; een vacht kan vermagering aan het oog onttrekken. Een schaap dat sloom wordt, zich afzondert, zonder duidelijke reden afvalt of een vervuild achterlijf heeft, vraagt aandacht. Neem bij vermoeden van ziekte contact op met een dierenarts. Bespreek ook parasietencontrole met die dierenarts in plaats van een vast behandelschema aan de rasnaam te verbinden. LICG over verzorging en ziekteverschijnselen.

Regel vóór de komst van de dieren een UBN voor hun verblijfplaats: dat is ook voor hobbyhouders verplicht. Controleer bij overdracht de identificatie en geef de aanvoer door via het Nederlandse registratiesysteem. RVO beschrijft de identificatiemiddelen en de actuele meldregels. UBN bij RVO, identificatie en meldingen.

Voer, water en uitrusting op maat van het dier

Gras en hooi zijn ruwvoer voor schapen; vers drinkwater moet steeds beschikbaar zijn. Bepaal eventueel aanvullend voer op basis van het dier, de levensfase en het beschikbare ruwvoer, niet op basis van het rasgewicht in de feitenkaart. Geef niet zomaar rundveevoer of geitenvoer: het LICG wijst erop dat sommige schapenrassen gevoelig zijn voor koper. Vraag bij twijfel over voeding advies aan een schapendierenarts of voedingsdeskundige. Voedingsinformatie van het LICG.

Bij Farmora kun je afrasteringsnetten en drinkbakken voor vee vergelijken. Die categorieën bevatten verschillende toepassingen. Controleer daarom per artikel de beschreven diersoort en afmetingen en beoordeel de hele opstelling voor jouw dieren; een categorienaam bewijst geen passende keuze voor Soays.

Soay schapen houden: twee situaties vergelijken

Deze voorbeelden helpen je voorbereiden op een bezoek aan de fokker. Ze geven bewust geen standaard aantal schapen per perceel: daarvoor moet je de weide en haar draagkracht beoordelen. Rasvereniging over de kwaliteit van het land.

Vraag de fokker welke dieren samenleven, hoe hun vacht eerder wisselde en hoe ze op de vaste vangwijze reageren. Vraag ook naar bijzonderheden aan conditie, klauwen en hoorns. Daarmee krijg je informatie over de dieren die je werkelijk wilt houden, niet alleen over het ras in het algemeen.

Veelgestelde vragen over Soay schapen

Moet een Soay schaap worden geschoren?

Meestal laat de vacht vanzelf los. Dat gebeurt niet bij ieder dier volledig. Controleer de vacht en vraag deskundige hulp wanneer oude wol blijft zitten. Rasvereniging over de vacht.

Kan ik één Soay schaap houden?

Nee, plan huisvesting met andere schapen. Het LICG beschrijft schapen als kuddedieren die met soortgenoten gehouden moeten worden. LICG over groepshuisvesting.

Is een hoog hek voldoende?

Niet per se. Controleer ook de aansluiting op de grond, openingen en poorten, en zorg dat je dieren rustig kunt vangen. Bij schrik kunnen Soays volgens de rasvereniging over een hoog hek springen. Rasvereniging over afrastering.