Coccidiose bij kippen: wat observeren en wanneer de dierenarts bellen
Praktische gids
Coccidiose bij kippen: wat observeren en wanneer de dierenarts bellen
Vermoed je coccidiose bij je kippen? Kijk eerst hoe de dieren zich gedragen en of je ze ziet eten en drinken. Noteer veranderingen in de mest en het verblijf. Bel onmiddellijk als een kip blijft liggen en niet meer kan staan. Aan waarnemingen alleen kun je coccidiose niet vaststellen. Een Nederlandse pluimveedierenartsenpraktijk beschrijft wanneer je moet bellen en hoe de diagnose wordt gesteld.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Coccidiën en coccidiose: het verschil tussen organisme en aandoening
- Gedrag, voeropname, wateropname en mest noteren
- Hok en ren beoordelen op droogte, hygiëne en bezetting
- Wanneer snel de dierenarts bellen en welke gegevens klaarleggen
- Preventie voor de hele kippenhouderij met deskundigen bespreken
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Drinkplek met zichtbaar waterpeil
Drinktoren voor Pluimvee op Pootjes, Limoengroen 1,5 l – Gaun
Bij deze drinktoren zie je wanneer bijvullen nodig is, terwijl de randjes helpen om water bij de drinkplek te houden.
Let op bij je keuze Controleer of alle kippen erbij kunnen en of de grond rondom droog blijft.
Een voerplek aan het gaas
Voerbakje voor Pluimvee van Kunststof met 2 Haken – Gaun
Dit voerbakje hang je aan gaas en je kunt het eenvoudig schoonmaken tijdens de dagelijkse verzorging.
Let op bij je keuze Hang het zo dat de kippen erbij kunnen en er geen mest in het voer valt.
Coccidiën en coccidiose: het verschil tussen organisme en aandoening
Coccidiën zijn eencellige parasieten. Bij kippen gaat het om soorten uit het geslacht Eimeria. Coccidiose is de aandoening die kan ontstaan als zo’n infectie de darm beschadigt. De parasieten verspreiden oöcysten via de mest. Een kip kan daarmee in aanraking komen zonder zichtbaar ziek te worden. Zelfs als onderzoek oöcysten aantoont, moet een dierenarts de uitslag samen met het beeld van de dieren beoordelen. Het Merck Veterinary Manual licht de verspreiding en beoordeling van coccidiose toe.
Gedrag, voeropname, wateropname en mest noteren
Let op een kip die sloom is, bol zit of zich anders gedraagt dan gewoonlijk. Schrijf op of je haar daadwerkelijk hebt zien eten en drinken. Beschrijf afwijkende mest zoals je die aantreft, bijvoorbeeld dun, waterig of met zichtbaar bloed. Dit zijn waarnemingen, geen diagnose: ook andere aandoeningen kunnen een kip ziek maken. Het LICG beschrijft verschijnselen bij darmparasieten.
Gebruik bij iedere controle een nieuwe regel of een kopie van dit formulier. Weet je niet van welk dier de mest is, schrijf dat erbij. Een foto kan helpen om een verandering te laten zien, maar vertelt niet wat de oorzaak is.
| Wat noteer je? | Jouw waarneming |
|---|---|
| Datum en tijd; wanneer begon de verandering? | In te vullen |
| Verblijf, groep en geschatte leeftijd | In te vullen |
| Welke dieren? Gedrag en verandering sinds de vorige controle | In te vullen |
| Eten en drinken: wat heb je per dier wel of niet gezien? | In te vullen |
| Mest: uiterlijk en, indien bekend, van welk dier | In te vullen |
| Hok en ren: natte plekken, vervuiling en plekken waar veel dieren samenkomen | In te vullen |
Hok en ren beoordelen op droogte, hygiëne en bezetting
Bekijk het strooisel en de grond rond de drinkplek. Waar blijft het nat? Komt er mest in voer of drinkwater? Kunnen alle dieren bij de drinkplek komen zonder zich op een voortdurend vuile of vochtige plek te verdringen? Noteer wat je aantreft. Oöcysten kunnen via mest in de leefomgeving terechtkomen; vocht helpt ze infectieus te worden. Het Merck Veterinary Manual beschrijft die verspreiding.
Verwijder zichtbaar vervuild strooisel en ga na waardoor een natte plek terugkomt. Ververs het drinkwater en was de drinkbak dagelijks af. Schoonmaken is belangrijk, maar betekent niet dat een mogelijke infectie daarmee is verdwenen. Bekijk de verzorgingsadviezen van het LICG.
Wanneer snel de dierenarts bellen en welke gegevens klaarleggen
| Wat zie je? | Wat doe je? |
|---|---|
| Een kip blijft liggen en kan niet meer op haar poten staan. | Bel onmiddellijk, ook buiten het spreekuur. |
| Een kip is sloom en zit bol, of eet of drinkt onvoldoende. | Bel dezelfde dag. |
| Je ziet bloed in de mest. | Overleg uit voorzorg dezelfde dag telefonisch. De dierenarts bepaalt hoe dringend onderzoek nodig is. |
| Er sterven plotseling dieren. | Neem meteen contact op met een dierenarts. |
| Alleen de mest is afwijkend; de kip is verder alert en eet en drinkt. | Overleg tijdens het spreekuur. Bel eerder als de toestand verandert. |
De urgentie bij niet kunnen staan, sloom bol zitten en onvoldoende eten of drinken volgt de richtlijn van een Nederlandse dierenartsenpraktijk. Het RIVM adviseert een dierenarts te raadplegen bij plotselinge sterfte. Bij twijfel over spoed kun je bellen om dat te bespreken.
Houd je aantekeningen bij de hand: het begin en verloop van de klachten, het aantal betrokken dieren, hun leeftijdsgroep, wat je van eten en drinken hebt gezien, de mest en de toestand van het verblijf. Vertel ook of er recent dieren zijn bijgekomen of iets is veranderd aan voer, water of huisvesting. Vraag de praktijk of zij een mestmonster wil ontvangen en hoe. Wacht niet met bellen totdat je formulier compleet is.
Preventie voor de hele kippenhouderij met deskundigen bespreken
Bespreek met een dierenarts die ervaring heeft met pluimvee wat voor jouw hele groep zinvol is. Neem je aantekeningen over vochtige plekken, schoonmaak, bezetting en eerdere problemen mee. Vraag of aanvullend onderzoek of een preventieplan nodig is en of vaccinatie in jouw situatie een onderwerp is. De Nederlandse brochure van MSD Animal Health bespreekt hygiëne, strooisel en vaccinatie vooral voor bedrijfsmatig gehouden pluimvee; dat is geen standaardplan voor iedere hobbyhouder. Omgevingsbeheer alleen garandeert niet dat kippen nooit met coccidiën in contact komen, aldus het Merck Veterinary Manual.
