Geiten melken: wanneer het kan en hoe u de routine voorbereidt
Praktische gids
Geiten melken: wanneer het kan en hoe u de routine voorbereidt
Een geit geeft niet altijd melk. De melkproductie komt op gang rond het aflammeren. Sommige geiten blijven na een eerdere geboorte langer melk geven zonder opnieuw te lammeren, maar het verloop verschilt per dier. Wilt u gaan melken? Regel eerst de zorg voor eventuele lammeren en laat een ervaren geitenhouder de routine bij uw geit voordoen. Lees meer over duurmelken.
Inhoudsopgave
- Wanneer geeft een geit melk? Geboorte en verloop van de lactatie
- De geit en melkplek voorbereiden: rust, bereikbaarheid en reinigbaar materiaal
- Melkstappen die een deskundige ter plekke kan voordoen
- Schoon melkmateriaal en veranderingen bij de geit controleren
- Melk voor eigen gebruik, verwerking of verkoop: regels controleren
| Vraag | Voorbereiding |
|---|---|
| Geeft deze geit melk en zijn er lammeren? | Bespreek de toestand van de geit en de voeding van de lammeren. |
| Is de melkplek geschikt? | Zorg voor rust, een bereikbare uier en een schone plek voor materiaal. |
| Wie leert u de handelingen? | Spreek af dat een deskundige voordoet en meekijkt. |
Wanneer geeft een geit melk? Geboorte en verloop van de lactatie
Na de geboorte is de eerste melk biest. Voor pasgeboren lammeren is het belangrijk dat zij die krijgen, ongeacht of zij bij de moeder drinken of op een andere manier worden gevoed. Maak daarom niet alleen een melkplan voor de geit: bespreek ook met een dierenarts of ervaren geitenhouder hoe u de voeding van de lammeren bewaakt. Het MSD Veterinary Manual beschrijft de zorg rond de geboorte.
Een melkperiode heeft geen vaste lengte voor iedere geit. Bij duurmelken blijft een dier na een eerdere geboorte langer melk geven zonder opnieuw af te lammeren. Of dat bij uw geit past, hangt af van haar individuele verloop en gezondheid; een rasnaam of verwachte opbrengst geeft daarop geen antwoord. Ontdek de Geit licht dit verschil tussen dieren toe.
De geit en melkplek voorbereiden: rust, bereikbaarheid en reinigbaar materiaal
Kies een plek waar de geit rustig kan staan en waar u zonder geduw bij de uier kunt. Leg schoon materiaal beschermd tegen vuil klaar. Houd de plaats waar u gebruikte spullen neerzet daarvan gescheiden en kies oppervlakken die u na afloop kunt reinigen. Voor professionele melkgeitenbedrijven noemt het brancheprotocol KwaliGeit onder meer een wasgelegenheid bij de melkplek en schoon bewaard melkmateriaal.
| Plek | Wat hoort daar? |
|---|---|
| Bij de geit | Ruimte om rustig te staan en voor een begeleider om mee te kijken. |
| Schone zijde | Beschermd, schoon melkvat en materiaal dat nog gebruikt moet worden. |
| Gebruikte zijde | Een aparte plaats voor doeken en materiaal dat gereinigd moet worden. |
Zorg dat de geit vers drinkwater beschikbaar houdt. Voor algemene spullen rond lammerenzorg en stalzorg kunt u het Farmora overzicht schapen en geiten bekijken. Controleer per artikel voor welke diersoort het bedoeld is. Het LICG beschrijft de basiszorg voor geiten.
Melkstappen die een deskundige ter plekke kan voordoen
Laat een ervaren geitenhouder de hele werkwijze bij uw dier demonstreren. Vraag niet alleen hoe het melken gaat, maar ook wat u vóór en na de melkbeurt doet:
- Rustig beginnen: laat zien hoe de geit haar plaats inneemt en wanneer zij niet ontspannen genoeg is om door te gaan.
- Schoon werken: laat voordoen hoe handen, uier, spenen en materiaal bij de gekozen methode worden voorbereid.
- Onder begeleiding melken: oefen de handeling terwijl iemand meekijkt en u zo nodig corrigeert.
- Afronden: spreek af hoe u het dier nogmaals bekijkt en het gebruikte materiaal reinigt en opbergt.
Werkt u met een melkmachine? Laat de werking en afstelling door een vakbekwaam persoon beoordelen in plaats van instellingen van een andere installatie over te nemen. Royal GD beschrijft metingen tijdens het melken op geitenbedrijven.
Schoon melkmateriaal en veranderingen bij de geit controleren
Loop vóór iedere melkbeurt dezelfde korte controle langs. Een schone omgeving en zorgvuldige melkprocedures zijn belangrijk voor de uiergezondheid. Het MSD Veterinary Manual bespreekt uierinfecties bij geiten.
- Materiaal: zijn uw handen en het melkvat schoon, en ligt alles beschermd tegen stalvuil?
- Geit: gedraagt zij zich zoals gewoonlijk? Let op een uier die zichtbaar gezwollen is of gevoelig lijkt.
- Melk: valt een verandering in kleur of structuur op? Houd deze melk apart van melk voor de beoogde bestemming en vraag advies.
- Na afloop: reinig gebruikt materiaal volgens de afgesproken werkwijze en noteer opvallende veranderingen bij het dier.
Neem bij een pijnlijke of gezwollen uier, duidelijk afwijkende melk of een zieke geit contact op met een dierenarts. De controlelijst helpt u veranderingen opmerken; zij stelt geen diagnose.
Melk voor eigen gebruik, verwerking of verkoop: regels controleren
Bepaal vooraf wat u met de melk wilt doen. Melk voor het eigen huishouden, zuivel bereiden om te verkopen en rauwe melk aan consumenten verkopen zijn verschillende situaties. Een schone melkbeurt bewijst niet dat melk veilig is voor menselijke consumptie: rauwe melk kan ziekteverwekkende micro organismen bevatten. De NVWA beschrijft dit risico.
| Bestemming | Wat zoekt u uit? |
|---|---|
| Eigen huishouden | Hoe houdt u de melk apart en bij wie vraagt u advies over voedselveiligheid? |
| Zuivel maken voor verkoop | Welke hygiënevoorschriften en eisen voor uw activiteit gelden? |
| Rauwe melk verkopen | Welke meldplicht, onderzoeksverplichtingen en eisen aan bewaren en informatieverstrekking gelden? |
In Nederland gelden sinds 1 januari 2025 specifieke verkoopregels voor rauwe melk aan consumenten die ook geitenmelk omvatten. Controleer uw plannen bij COKZ voor rauwe melk en, als u zuivel wilt maken voor verkoop, bij COKZ voor boerderijzuivel. De NVWA legt uit wanneer registratie als levensmiddelenbedrijf nodig is en welke uitzonderingen bestaan.
