Benodigdheden voor het afkalven: plek, materiaal en hulp voorbereiden
Praktische gids
Benodigdheden voor het afkalven: plek, materiaal en hulp voorbereiden
Voor het afkalven heb je vooral een schone, droge plek nodig waar de koe ruimte heeft en hulp goed bij haar kan komen. Leg stro en hygiënisch werkmateriaal klaar, controleer het licht en het drinkwater, en zorg dat iedereen het nummer van de dierenarts kan vinden. Denk ook alvast aan een schoon verblijf, drinkgerei en de administratie voor het kalf.
Inhoudsopgave
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een natte vloer droogtrekken
Vloertrekker 80 cm – Bürsten Walter Premium
Met deze vloertrekker kun je een natte vloer in brede banen droogtrekken bij het voorbereiden van de afkalfplek.
Let op bij je keuze Controleer of er genoeg ruimte is om de trekker van 80 cm te bewegen.
Een waterplek voor de koe
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 32 l – Gobel
Deze trog van 32 liter kun je met water vullen en in de stal neerzetten.
Let op bij je keuze Zet hem zo neer dat de koe erbij kan zonder de ligplek of de ruimte voor hulp te blokkeren, en controleer of de watervoorziening toereikend is.
Drinkgerei voor het kalf
Kalverdrinkemmer Oranje met Ophanghaken, 5 l – Shoof Kalf Feeder M1 Rail-Hang
Deze kalverdrinkemmer met speen biedt een vaste drinkplek en is volgens de beschrijving goed bereikbaar bij het schoonmaken.
Let op bij je keuze Controleer of de ophanghaken passen op de plek waar het kalf zal drinken.
Wanneer zet je de afkalfplek en materialen klaar?
Gebruik de verwachte afkalfdatum om de plek en voorraad vooraf te controleren. Kijk opnieuw zodra de geboorte nadert: is het ligbed nog schoon, werkt het licht en liggen de spullen waar een helper ze kan vinden? Zo ontdek je een lege strovoorraad niet pas wanneer je die nodig hebt. De hygiënecheck van GD noemt verse bodembedekking na iedere afkalving en schone hulpmiddelen tijdens het afkalven.
Stel dat de afkalfplek overdag klaar leek, maar bij de avondcontrole een hek wordt geblokkeerd door opgeslagen materiaal. Door de toegang nogmaals na te lopen, kun je die vrijmaken voordat hulp het hok moet bereiken.
Afkalfplek inrichten: ruimte, indeling en hygiëne
Controleer de bruikbare ruimte binnen de hekken. De koe moet kunnen liggen en opstaan; achter haar moet ruimte blijven om veilig te werken. Kijk ook of de deur goed opent, het ligbed droog is en schoon drinkwater bereikbaar is. De arbocatalogus voor melkvee en graasdieren benadrukt werkruimte achter de koe. In een controlelijst van Agrifirm voor melkveebedrijven staat voor een strohok minimaal 10 m² per koe als aandachtspunt. Dat is geen algemene wettelijke afkalfboxmaat: de indeling, de koe en de ruimte voor hulp blijven bepalend.
| Controlepunt | Voorbeeld of eigen notitie | Waar let je op? |
|---|---|---|
| Vloer binnen de hekken | Een denkbeeldig hok van 3,2 bij 3,2 meter heeft 10,24 m² vloeroppervlak. Eigen binnenmaten: … | Een oppervlakte alleen vertelt nog niet hoeveel bruikbare ruimte overblijft naast waterbak, hek en liggende koe. |
| Achter de ligplek | Vrije ruimte wanneer de koe ligt: … | Kan een helper erbij zonder klem te komen staan? |
| Toegang | Deur, hek en doorgang gecontroleerd op: … | Kunnen hulp en materiaal naar binnen zonder eerst obstakels te verplaatsen? |
| Voorzieningen | Stro, drinkwater en licht gecontroleerd op: … | Wat moet nog worden aangevuld, schoongemaakt of hersteld? |
Verwijder mest en nat strooisel en zorg voor een schoon, droog ligbed. Berg schoon materiaal zo op dat het tijdens het werk schoon blijft. Controleer na een geboorte welke bodembedekking en hulpmiddelen opnieuw aandacht nodig hebben. GD noemt deze hygiënepunten in zijn checklist.
Welke basismaterialen leg je klaar voor het afkalven?
Bewaar de basisvoorraad op een vaste plek die ook een andere verzorger kent. Voor hygiënische geboortebegeleiding noemt de arbocatalogus onder meer handschoenen met lange manchet en zo nodig extra licht. Welke hulpmiddelen voor verloshulp op jouw bedrijf aanwezig moeten zijn en wie ze gebruikt, bespreek je vooraf met je dierenarts.
| Leg klaar | Controleer |
|---|---|
| Schoon stro en materiaal om vuil strooisel te verwijderen | Is er genoeg schoon materiaal bereikbaar zonder het ligbed te vervuilen? |
| Schone handschoenen met lange manchet en gelegenheid om handen te reinigen | Kan iedere helper er direct bij? |
| Werkend licht en een opgeladen telefoon | Kun je de koe goed zien en vanaf de plek hulp bellen? |
| Materialen uit het eigen, met de dierenarts afgesproken protocol | Zijn ze schoon, compleet en bekend bij degene die ze mag gebruiken? |
Een verlostouw of geboortekrik op voorraad hebben is niet hetzelfde als weten wanneer gebruik verantwoord is. Als de geboorte niet vordert of je twijfelt over wat je ziet, bel dan de dierenarts in plaats van meer kracht te zetten.
Dierenarts bereiken: contact en toegang tot de afkalfplek
Hang een contactkaart op bij de afkalfplek. Vul die samen met de andere verzorgers in en loop de route vanaf de erfingang na. Is een hek op slot, spreek dan af wie het opent. Zo hoeft iemand die voor het eerst helpt niet te zoeken terwijl jij bij de koe blijft.
| Gegeven | Invullen of controleren |
|---|---|
| Dierenarts | Naam, telefoonnummer en afgesproken bereikbaarheid buiten openingstijden: … |
| Locatie | Bedrijfsadres, erfingang en plaats van de koe: … |
| Toegang | Route naar het hok en naam van degene die het hek opent: … |
| Voor het gesprek | Welke koe, wat is gezien, wanneer begon het en is er voortgang? … |
Bel bij uitblijvende voortgang, een vermoedelijk afwijkende ligging of twijfel over benodigde hulp. Beschrijf wat je waarneemt en volg het advies van je eigen dierenarts. De Britse landbouworganisatie AHDB adviseert eveneens diergeneeskundige hulp wanneer duidelijke voortgang uitblijft of meer trekkracht nodig lijkt.
Nazorgmateriaal en registratie voor koe en kalf
Zet een schoon verblijf met droog ligmateriaal en schoon drinkgerei voor het kalf klaar. Noteer na de geboorte hoe het met koe en kalf gaat en of en wanneer het kalf biest heeft gedronken. In Nederland moet een pasgeboren kalf zo snel mogelijk en in elk geval binnen zes uur na de geboorte koebiest krijgen. Neem contact op met de dierenarts als het kalf niet drinkt of als koe of kalf je zorgen baart. RVO beschrijft de welzijnseisen voor kalveren.
Leg voor de registratie de geboortedatum, de identiteit van de moeder, het UBN en de beschikbare goedgekeurde merken klaar. Normaal gesproken brengt de houder binnen drie werkdagen na de geboorte twee merken aan en meldt daarna de geboorte binnen drie werkdagen in I&R. Voor kalveren in natuurgebieden kan, na vooraf geregelde vrijstelling en onder voorwaarden, een andere merktermijn gelden; de geboortemelding blijft binnen drie werkdagen nodig. Bekijk daarvoor de actuele uitleg van RVO over runderen merken en runderen melden.
Draagt iemand anders de zorg over? Vertel waar koe en kalf staan, wat je hebt gezien, of de dierenarts is gebeld en welke registratie nog moet gebeuren.