Huisvestingsvormen voor kippen: verschillen in stal, uitloop en verzorging
Praktische gids
Huisvestingsvormen voor kippen: verschillen in stal, uitloop en verzorging
Het belangrijkste verschil: bij eieren betekent scharrel niet hetzelfde als vrije uitloop. Een eicode beschrijft de houderijmethode van de leghennen. Heb je zelf kippen, dan kijk je naar iets anders: welke ruimte kunnen ze gebruiken, en kun je die ruimte en de dieren goed verzorgen? Het Voedingscentrum legt de eicodes uit.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Legbatterij en vrije uitloop: wat betekenen deze termen?
- Ruimte, beschutting, uitloop en toegang tot de groep afwegen
- Stal en uitloop controleren op toegang, schoonmaak, bescherming en toezicht
- Water, nesten, bodembedekking en uitloop dagelijks controleren
- Eieretiketten en productietermen per land onderscheiden van een hobbyren
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een afgebakende buitenruimte
Kippenren met Dak, 300 x 300 x 205 cm – Cucciolotta Polly Run
Deze ren geeft kippen buitenruimte bij een hok en heeft een waterafstotend dak.
Let op bij je keuze Controleer of de grondmaat van 3 bij 3 meter past bij je hok en de ruimte die je kippen nodig hebben.
Bereikbare legplekken
Houten Legnest voor Kippen met 2 Vakken, Binnenmaat 27 x 31 cm – Kerbl Duo
Dit legnest biedt twee vakken en heeft uitneembare bodems, zodat je vuil uit de nesten kunt verwijderen.
Let op bij je keuze Kijk of je in jouw hok beide vakken goed kunt bereiken om eieren te rapen en schoon te maken.
Drinkwater in het zicht
Drinktoren voor Kippen van Doorzichtig Kunststof Limoengroen 5 l – Gaun
Door het doorzichtige reservoir kun je tijdens je dagelijkse ronde zien hoeveel water er nog is.
Let op bij je keuze Zet de drinktoren zo neer dat alle kippen erbij kunnen en je hem dagelijks kunt reinigen en bijvullen.
Legbatterij en vrije uitloop: wat betekenen deze termen?
Een legbatterij is een vroegere vorm van kooihuisvesting. Legbatterijen zijn in Nederland verboden. De Rijksoverheid noemt koloniehuisvesting als de nog toegestane vorm van kooihuisvesting voor kippen. Noem daarom niet elke kooi of elk ei met code 3 een legbatterij. Lees de Nederlandse uitleg over kooihuisvesting.
In de tabel staan productietermen naast één praktische beschrijving van een hobbyverblijf. De Nederlandse eicodes worden uitgelegd door het Voedingscentrum; de buitenlandse woorden zijn terug te vinden bij de Duitse overheidsvoorlichting en in een Italiaanse publicatie van CREA. De controlepunten zijn vragen voor de verzorger, geen extra etiketvoorwaarden.
| Vorm of term | Buitenruimte | Wat controleer je? | Context |
|---|---|---|---|
| Koloniehuisvesting | Geen vrije buitenuitloop als onderdeel van de kooi. | Kunnen dieren en voorzieningen goed worden bekeken? | Nederlandse benaming bij eicode 3; niet hetzelfde als de vroegere legbatterij. |
| Scharrelhuisvesting | Een open buitenuitloop volgt niet uit de term scharrel. | Zijn strooisel, water en nesten bereikbaar en te controleren? | Eicode 2. Duits: Bodenhaltung. Italiaans: allevamento a terra. |
| Vrije uitloop | Een buitenuitloop hoort bij deze productiewijze. | Hoe zijn de doorgangen, de beschutting en de buitenruimte eraan toe? | Eicode 1. Duits: Freilandhaltung. Italiaans: allevamento all’aperto. |
| Biologische eierproductie | Toegang tot buiten hoort bij deze productiewijze. | Bekijk zowel de stal als de buitenruimte. | Eicode 0; voor biologisch gelden ook andere productievoorwaarden. |
| Hobbyhok met ren | Hangt af van het verblijf en de toegang die je de kippen geeft. | Kun je dieren, water, nesten en de hele ren bereiken? | Beschrijving van een eigen verblijf, geen eicode. |
Betekent het Italiaanse a terra vrije uitloop? Nee. In de context van eieren hoort a terra bij code 2; all’aperto hoort bij code 1. Het Duitse onderscheid tussen Bodenhaltung en Freilandhaltung is vergelijkbaar. Buitenlandse termen helpen een etiket te begrijpen, maar zijn geen aparte Nederlandse normen voor een hobbyren.
Ruimte, beschutting, uitloop en toegang tot de groep afwegen
Begin niet bij een aantrekkelijk woord voor het systeem, maar bij een gewone dag. Waar verblijven de kippen wanneer het hok dicht is? Welke plekken blijven bruikbaar als de ren nat wordt? En kun je zien of alle dieren bij het water en de rustplekken komen? Kippen leven in groepen en hebben onderling een rangorde. Het LICG beschrijft hun groepsgedrag en huisvesting.
- Ruimte: bekijk nachthok, ren en eventuele open uitloop afzonderlijk. Een groot totaal zegt weinig als een deel niet toegankelijk is.
- Beschutting: kijk naar schaduw, bescherming tegen slecht weer en frisse lucht in het hok.
- Groep: observeer of een kip bij water, voer of een doorgang steeds door andere kippen wordt verdrongen.
- Toegang voor jou: kun je een nest bereiken, vuil strooisel weghalen en ieder dier bekijken?
In Nederland gelden voor gehouden dieren algemene regels over onder meer bewegingsvrijheid, water, bescherming en een verblijf dat schoon te maken is. Voor productiedieren gelden daarnaast extra eisen. Een eicode vervangt die huisvestingsregels niet. RVO zet de algemene regels en het onderscheid met productiedieren uiteen.
Stal en uitloop controleren op toegang, schoonmaak, bescherming en toezicht
Gebruik deze ronde bij een bestaand verblijf of om vragen te verzamelen voordat je een verblijf kiest. De punten sluiten aan bij de eisen aan veilige, reinigbare huisvesting en de voorlichting van het LICG over hobbykippen.
- Loop de route van de kippen na. Kijk of ze van rustplek naar water, nest en beschikbare uitloop kunnen zonder dat een doorgang geblokkeerd is.
- Loop je schoonmaakroute na. Kun je drinkplekken reinigen en ook onder rustplekken en achter de inrichting komen?
- Bekijk de bescherming. Let op scherpe randen, openingen in de omheining, beschutting en plekken waar roofdieren het verblijf kunnen bereiken.
- Controleer het zicht. Kun je alle kippen terugvinden, zowel in het hok als buiten? Kijk ook achter bakken en in beschutte hoeken.
Een open uitloop vraagt om controle van meer terrein dan een vaste ren. Een overdekte ren geeft op haar beurt niet vanzelf toegang tot een open buitenuitloop. Beschrijf dus wat er werkelijk beschikbaar is, in plaats van het verblijf op naam te beoordelen.
Water, nesten, bodembedekking en uitloop dagelijks controleren
De dagelijkse basis blijft gelijk: kijk naar alle kippen, ververs en controleer het drinkwater, raap eieren en let op vervuiling en vocht. Het LICG noemt water verversen, eieren rapen en hygiëne als onderdelen van de verzorging van hobbykippen.
Bij een verblijf met vooral binnenruimte ligt de nadruk op strooisel, lucht en bereikbare voorzieningen. Hebben de kippen ook een ren of open uitloop, loop dan de doorgang en de gebruikte buitenplekken na. Kijk waar water vuil wordt en of de bodem of beschutting aandacht nodig heeft. Zo ontstaat een concrete vervolgvraag, bijvoorbeeld of een drinkplek op een andere plaats beter bereikbaar blijft.
Let ook op dieren die zich afzonderen, minder actief zijn of gewond lijken. Neem bij ziekteverschijnselen of letsel contact op met een dierenarts; uit de naam van een huisvestingsvorm kun je geen oorzaak afleiden. Het LICG bespreekt signalen van ziekte bij kippen. Zoek je een beter bereikbare nestplek, dan kun je de categorie legnesten voor kippen bekijken en de toegang in jouw hok beoordelen.
Eieretiketten en productietermen per land onderscheiden van een hobbyren
Bij een ei geeft het eerste cijfer van de eicode de houderijmethode aan: 0 biologisch, 1 vrije uitloop, 2 scharrel en 3 kooihuisvesting. De letters erna geven het land aan. Een code vertelt je niet hoe iedere afzonderlijke kip zich gedraagt of hoe een stal er precies uitziet. Bekijk de uitleg van het Voedingscentrum over de volledige eicode.
Voor eieren die in de Europese Unie worden verhandeld bestaan handelsnormen voor onder meer de markering van eieren en verpakkingen. Dat is iets anders dan een eigen verblijf beschrijven als ‘nachthok met omheinde ren’. Ga je eieren verkopen, controleer dan de regels die voor jouw verkoopwijze gelden; leid verplichtingen niet af uit deze vergelijking. De Europese Commissie geeft het kader voor de handel in eieren.
