Praktische gids

Kippen houden voor beginners: bereid de eerste week voor

Begin met kippen houden voordat de dieren arriveren. Maak het nachthok en de ren gebruiksklaar, zet voer en water klaar en spreek af wie de ochtendronde en de avondronde doet. Kippen zijn groepsdieren; houd ze niet alleen. Het LICG geeft basisinformatie over hun verzorging.

Bekijk de checklist ↓Inhoudsopgave

Producten voor je eerste inrichting

Voorbeelden voor voer, water en een nestplek. Kies de uitvoering en het aantal dat bij jouw kippen en hok past.

Een vaste voerplek

Voertoren voor Pluimvee van Transparant Biokunststof, Limoengroen, 2 kg – Gaun Bio Green Lemon

Transparante voorraadbak voor 2 kg voer. Je kunt deze voertoren neerzetten of ophangen.

Let op bij je keuze Controleer of alle kippen rustig bij de voeropening kunnen.

€10,85

Bekijk product →

Schoon drinkwater

Drinktoren voor Kippen van Doorzichtig Kunststof Limoengroen 3 l – Gaun

Doorzichtig reservoir van 3 liter met een handvat om te vullen en schoon te maken.

Let op bij je keuze Kies de inhoud voor jouw groep en een plek waar het water schoon blijft.

€7,75

Bekijk product →

Een nestplek voor leggende hennen

Legnest voor Kippen van Kunststof, Groen, 43 x 36 x 27 cm – Gaun

Kunststof legnest met bevestigingsmateriaal. De opgegeven maat is 43 × 36 × 27 cm.

Let op bij je keuze Meet de beschikbare plek en controleer of de hen zich in het nest kan omdraaien.

€21,60

Bekijk product →

Benodigdheden voor kippen: je uitrustingslijst maken

Maak een uitrustingslijst voor de kippen die je wilt houden. Noteer hoeveel volwassen kippen en kuikens je verwacht, of er al kippen wonen en wat je al hebt. Zet bij elk onderdeel houden, nog controleren of nog regelen. Weet je iets nog niet, zet er dan een vraagteken bij. Je kunt de lijst ook zonder keuzehulp maken.

Heb je al een drinkbak? Zet dan eerst nog controleren bij bereikbaarheid en schoonmaak, niet automatisch nog regelen bij een nieuwe bak. Kijk pas na die controle wat ontbreekt. Het LICG beschrijft verblijf, voer, water en schoonmaken als onderdelen van de verzorging.

Bekijk bij Farmora de benodigdheden voor kippen en pluimvee of vergelijk legnesten. Kies een bak of nest pas nadat je hebt gecontroleerd of het model in jouw verblijf past en goed bereikbaar blijft. Een opgegeven inhoud zegt niet of alle kippen bij het voer of water kunnen.

Kippenhok en ren inrichten en controleren

Loop de route na die je dagelijks gebruikt. Kun je de deur goed sluiten en zonder gedoe bij de bodem, voerplek en drinkplek? Controleer gaas, bovenkant en onderrand van de ren; roofdieren kunnen onder een afrastering graven. Een overdekte ren beperkt contact met uitwerpselen van wilde vogels. Let ook op schaduw en strooisel dat droog blijft. Het LICG licht de huisvesting toe. Houd kippen niet in een hok met dampen van verse verf of beits.

Meet de vloer van het nachthok en de buitenren afzonderlijk: lengte maal breedte geeft per deel de oppervlakte. Het LICG noemt voor middelgrote rassen minimaal 0,5 m² nachthok en 1 m² buitenren per dier. Voor vier middelgrote kippen is dat minimaal 2 m² nachthok én 4 m² buitenren. Voor krielrassen noemt het LICG 0,25 m² nachthok en 0,5 m² buitenren per dier. Dit zijn geen maten voor ieder ras. Oppervlakte alleen vertelt ook niet of doorgangen, voer en water bereikbaar zijn.

Schets daarom het nachthok en de buitenren als aparte vlakken. Teken uitgangen, obstakels, voerplekken, drinkplekken, beschutte delen en plekken om te scharrelen in. Kijk na aankomst waar de kippen samenkomen en of ze langs elkaar kunnen bewegen.

Wil je een nieuw hok plaatsen? Doe voor jouw plan en locatie de vergunningscheck via het Omgevingsloket om na te gaan of een vergunning of melding nodig is. Het Informatiepunt Leefomgeving legt uit waarom bouwregels per locatie kunnen verschillen.

Controleer vlak voor de komst van de kippen en voordat je ze buiten de ren laat de actuele maatregelen tegen vogelgriep bij de NVWA. Voor hobbyhouders kan een afschermplicht gelden; maatregelen verschillen soms per regio. De RVO heeft ook actuele informatie voor hobbyhouders.

Kippenvoer, drinkwater en grit klaarzetten

Vraag bij het ophalen welk voer de kippen gewend zijn. Zorg voor voer dat bij hun levensfase past en meng bij een overstap geleidelijk meer nieuw voer door het oude. Bewaar de voorraad afgesloten, koel en droog. Grit levert kalk aan leggende hennen; maagkiezel helpt bij de vertering. Controleer wat de verpakking bevat en bied ze afzonderlijk of als duidelijk aangeduid mengsel aan. Het LICG licht voer, grit en maagkiezel toe.

Zet vóór aankomst vers water klaar. Plaats de drinkbak stabiel, in de schaduw en zo dat de kippen er niet gemakkelijk vuil in krabben. Controleer niet alleen of bakken gevuld zijn, maar ook of ieder dier erbij kan. Wordt een kip steeds bij de voerplek weggejaagd, kijk dan of een tweede, afzonderlijk bereikbare plek helpt.

Komen er kuikens? Controleer hun voorzieningen apart: zij hebben passend voer en een ondiepe, veilige drinkplek nodig. Ga bij kuikens zonder moederkip vóór hun komst na hoe je voor warmte zorgt. Voeg je nieuwe kippen toe aan een bestaande groep, regel dan vooraf een plek voor afzonderlijke opvang. Het LICG geeft hierover aanschafadvies. Leid uit het aantal kippen alleen geen vast aantal voerbakken of drinkbakken af.

Kippen verzorgen in de eerste week

Reken niet op een vast aantal minuten per ronde: een vervuilde drinkbak of nat strooisel vraagt meteen extra werk. Het LICG noemt water verversen, drinkbakken reinigen, mest verwijderen en eventuele eieren rapen als terugkerende taken.

Spreek af wie iedere ronde doet en wie inspringt als diegene weg is. Kijk eerst naar de kippen, dan naar voer en water en daarna naar hok en ren. Controleer de sluitingen, het strooisel en of bakken en eventuele apparatuur werken. Volg bij het uit elkaar halen of afstellen van een voerbak of drinksysteem de handleiding van het specifieke model.

Verenpikken en ziekteverschijnselen bij kippen herkennen

Kijk of iedere kip beweegt, eet en drinkt zoals je van de groep gewend raakt. Is een kip opvallend sloom, zit ze bol, eet of drinkt ze minder, heeft ze diarree, lijkt ze benauwd of is er plotseling een dier gestorven? Neem snel contact op met een dierenarts; zulke signalen stellen op zichzelf geen diagnose. De NVWA beschrijft signalen die ook bij vogelgriep kunnen voorkomen. Vermoed je vogelgriep, dan geldt ook voor hobbyhouders een meldplicht. Lees bij de NVWA hoe je meldt.

Zie je schade aan veren of huid?

Let op wie aan wiens veren trekt, waar dat gebeurt en of de andere kip wegloopt. Kijk afzonderlijk naar afgebroken of ontbrekende veren, kale huid en wonden. Gewoon pikken binnen de rangorde is volgens het LICG iets anders dan verenpikken. Een kale plek bewijst de oorzaak niet: veren kunnen ook door de rui verdwijnen en uitwendige parasieten kunnen een slecht verenkleed geven. Heb je geen pikgedrag gezien, noteer dan ‘verenverlies gezien, oorzaak onbekend’.

Schrijf bij waargenomen gedrag op welke kippen betrokken zijn, wanneer en waar het gebeurt, welke schade je ziet en wat er tegelijk bij voerplekken of doorgangen gebeurt. Een foto van dezelfde plek helpt om veranderingen te vergelijken. Noteer ook of er onlangs kippen zijn bijgekomen: volgens het LICG kunnen dan conflicten over de rangorde ontstaan, maar dat bewijst de oorzaak van het verenverlies niet.

Kijk op verschillende gewone momenten of een kip bij voer wordt weggejaagd, bij een doorgang blijft wachten of een scharrelplek mist. Wageningen University & Research beschrijft hoe mogelijkheden om te scharrelen en geschikt materiaal kunnen helpen om beschadigend pikgedrag te voorkomen. Kies op basis van je notities één aandachtspunt, zoals een tweede bereikbare voerplek of geschikt scharrelmateriaal. Noteer wat je verandert en kijk daarna op vergelijkbare momenten naar dezelfde dieren en plekken. Houd basisvoer en vers water bereikbaar; één verandering is geen gegarandeerde oplossing.

Zie je bloed, een wond of toenemende schade, neem dan meteen contact op met een dierenarts die kippen behandelt. Het LICG waarschuwt dat pikken naar een bebloede plek kan toenemen. Vraag ook hulp als het pikken blijft terugkomen. Geef door wat je daadwerkelijk hebt gezien, sinds wanneer, welke kippen betrokken zijn en wat er veranderde aan de groep, het voer of het verblijf. Laat de oorzaak en de benodigde zorg door de dierenarts beoordelen.

Kippen verzorgen tijdens vakantie: regel een oppas

Ben je een dag weg of ga je op vakantie, regel dan iemand die de kippen bezoekt en daadwerkelijk naar ze kijkt. Een voorraad voer en water vervangt die ronde niet. Het LICG adviseert instructies voor een dierenoppas op te schrijven en de verzorger vooraf mee te laten kijken.

Geef de oppas het werkritme hierboven en schrijf op een overdrachtskaart hoeveel kippen er zijn, waaraan ze te herkennen zijn en wanneer ze toegang krijgen tot de ren. Noteer wie de ochtendronde en avondronde doet, wie bij uitval overneemt, waar voer, sleutel en schoonmaakmateriaal liggen en wat na een bezoek wordt teruggekoppeld. Laat de oppas vóór vertrek zelf de deur openen en sluiten, water verversen en de materialen vinden. Gebruik je een voerautomaat, drinktoren of automatische deur, laat dan zien hoe de oppas controleert of die werkt. Spreek bij warm weer af wie zo nodig een extra watercontrole doet; volgens het LICG kan het dan nodig zijn het water vaker te verversen.

Zet je bereikbare nummer, een noodcontact en de gegevens van de dierenarts op de kaart. Spreek af wie beslissingen kan nemen en hoe kosten worden geregeld als jij niet bereikbaar bent. Leg ook vast wie de oppas belt als een kip ontbreekt, water niet beschikbaar is, het hok niet veilig sluit of een dier ziek lijkt. Spreek met de vervanger af hoe die hoort welke ronde nog gedaan moet worden.