Klauwen van varkens controleren en deskundige hulp inschakelen
Praktische gids
Klauwen van varkens controleren en deskundige hulp inschakelen
Wil je de klauwen van een varken controleren? Begin met kijken hoe het dier staat en uit zichzelf loopt. Noteer welke poot opvalt, wat je aan de klauw ziet en of het varken nog goed bij voer en water komt. Een afwijkende gang bewijst niet dat de klauw de oorzaak is. Lees de veterinaire uitleg over kreupelheid bij varkens.
Inhoudsopgave
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een varken herkenbaar markeren
Merkspray voor Varkens en Runderen, Blauw, 400 ml – Kerbl Topmarker
Met een kleurmarkering kun je een varken tijdens een volgende observatieronde gemakkelijker terugvinden.
Let op bij je keuze Markeer het dier alleen als je het rustig en veilig kunt benaderen, en noteer wat de kleur betekent.
Water van de vloer verwijderen
Vloertrekker 50 cm – Bürsten Walter Premium
Met een vloertrekker kun je water van een natte stalvloer richting een afvoer of deur duwen.
Let op bij je keuze Controleer ook of de vloer daarna nog glad is of beschadigde plekken heeft.
In het kort: vergelijk rustige waarnemingen, maak alleen foto’s als dat veilig kan en bespreek een nieuwe of toenemende afwijking met de dierenarts. Kan het varken niet zelfstandig opstaan of lopen, of lukt eten en drinken niet goed? Vraag dan direct om beoordeling. Bekijk de beslisondersteuner voor zorgbehoevende varkens.
Het looppatroon rustig en op een veilige plek vergelijken
Kijk op een bekende, overzichtelijke plek waar het varken niet hoeft te haasten. Let op het opstaan, stilstaan en lopen wanneer het dier zelf in beweging komt. Zet het kortere passen, ontziet het een poot, glijdt het uit of blijft het achter? Schrijf ook op waar je dit zag. Vergelijk een volgende waarneming zo mogelijk op dezelfde plek. Zo houd je de omstandigheden herkenbaar.
Laat een varken niet extra lopen voor een filmpje als het niet wil of nauwelijks kan lopen. Ga voor een betere foto ook niet onder het dier staan en til geen poot op. Het LICG beschrijft varkens als stressgevoelig en adviseert ze te laten wennen aan het bekijken van hun klauwen. Een nader onderzoek kun je met de dierenarts bespreken. Lees het advies van het LICG over varkens verzorgen en hanteren.
Houding, belasting en zichtbare klauwschade door de tijd vastleggen
Beschrijf wat je ziet zonder er een oorzaak aan te verbinden. Noteer bijvoorbeeld dat het varken bij het stilstaan de rechtervoorpoot minder lijkt te belasten, of dat aan de buitenkant van een klauw een scheur of zwelling zichtbaar is. Schrijf erbij wanneer je het voor het eerst zag en of het beeld verandert. De ernst van een zichtbare klauwafwijking komt bij één dier niet altijd overeen met de ernst van de kreupelheid. Lees waarom een dierenarts meer beoordeelt dan de klauw alleen.
Observatiekaart voor notities en foto’s
| Moment | Wat leg je vast? |
|---|---|
| Lopen | Datum, tijd, plek en ondergrond. Noteer welke poot opvalt en wanneer dat zichtbaar is. Maak eventueel een kort filmpje van opzij. |
| Stilstaan | Noteer de houding en of het dier een poot minder belast. Maak alleen vanaf een veilige plek een overzichtsfoto. |
| Zichtbare klauw | Noteer links of rechts, voor of achter, en beschrijf een zichtbare scheur, wond, zwelling of vormverandering. Fotografeer alleen wat zonder aanraken te zien is. |
| Volgende waarneming | Schrijf op wat hetzelfde is en wat veranderd is. Vermeld ook of opstaan, lopen, eten of drinken anders gaat. |
Bewaar notities en beelden bij een herkenbare aanduiding van het dier. Een filmpje of foto helpt bij het gesprek met de dierenarts, maar vervangt geen onderzoek.
Vloer, grip, nattigheid en toegang tot voorzieningen controleren
Bekijk de gebruikelijke route van rustplek naar voer en water. Zijn er natte of gladde plekken, gaten of scherpe randen? Zie je het varken op een bepaalde plek uitglijden, en gebeurt dat bij andere dieren ook? Noteer de plek voor het gesprek met de dierenarts; de vloer alleen verklaart niet automatisch de afwijking bij dit varken. Zowel te weinig als te veel slijtage door een vloer kan bijdragen aan klauwproblemen. Lees welke omgevingsfactoren bij kreupelheid worden beoordeeld.
Controleer of het dier voer en water daadwerkelijk kan bereiken. Voor Nederlandse varkensstallen geldt dat vloeren zo ontworpen, gebouwd en onderhouden moeten zijn dat ze geen letsel of pijn veroorzaken. Bekijk de welzijnseisen van RVO.
Klauwveranderingen door een dierenarts laten beoordelen
Neem contact op met een dierenarts bij een nieuwe of toenemende afwijking in het lopen, een zichtbare beschadiging of zwelling, of als het dier een poot anders belast. Vertel sinds wanneer je dit ziet, wat er veranderd is en of het varken opstaat, loopt, eet en drinkt. Kan het dier een van die dingen niet goed zelfstandig, wacht dan niet op een volgende controle. De Nederlandse beslisondersteuner gebruikt deze vragen voor varkens vanaf ongeveer twee maanden; ook bij een jongere big die niet goed opstaat of drinkt, neem je direct contact op met de dierenarts.
Zie je blaren bij de kroonrand van de klauwen of in de bek en vermoed je MKZ? Meld de verdenking direct bij je dierenarts én bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via 045 546 31 88. Een blaar op zichzelf is geen diagnose. Bekijk de verschijnselen en meldplicht bij de NVWA.
Snijd of bekap een beschadigde klauw niet om te kijken wat eronder zit. Bespreek met de dierenarts hoe de klauw veilig onderzocht kan worden; onderzoek van een poot kan passende fixatie vereisen. Lees de veterinaire toelichting op klauwonderzoek.
Hebben varkens hoeven of klauwen?
Beide woorden komen voor. Een varken is een evenhoevig dier; in deze gids gebruiken we klauw om een zichtbaar deel van de voet te beschrijven. Voor een bruikbare notitie is vooral belangrijk dat je aangeeft welke poot je bedoelt en waar je de verandering ziet. De NVWA noemt varkens evenhoevige dieren.
Wat leg je vast als een varken anders loopt?
Noteer wanneer en waar je het zag, welke poot opvalt en of het verschil zichtbaar is bij staan, lopen of beide. Voeg toe wat je aan de buitenkant van de klauw en op de looproute ziet, plus eventuele verandering in opstaan, eten of drinken. Met de observatiekaart hierboven kun je dat bij een volgende waarneming op dezelfde manier beschrijven.
