Verzorging van een veulen voorbereiden: verblijf, observatie en contact
Praktische gids
Verzorging van een veulen voorbereiden: verblijf, observatie en contact
De verzorging van een veulen voorbereiden betekent vooral dat je vóór de geboorte het verblijf controleert en afspreekt wie toezicht houdt en wie de paardenarts belt. Leg ook vast hoe je waarnemingen overdraagt. Dan hoeft niemand bij een zorgelijke verandering eerst naar een telefoonnummer of een eerdere observatie te zoeken.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Veilig verblijf, water voor de merrie en toegang voor toezicht
- Wanneer betrek je de fokbegeleider en paardenarts?
- Merrie en veulen dagelijks observeren
- Doorgangen, afrastering en uitrusting veilig maken voor een veulen
- Registratie bij de bevoegde instantie en afspraken over vervolgzorg
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Water voor de merrie
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 32 l – Gobel
Deze trog van 32 liter kun je in de stal of buiten als waterbak gebruiken, zodat je een drinkplek voor de merrie kunt voorbereiden.
Let op bij je keuze Controleer of de trog stabiel staat en of de merrie steeds bij schoon water kan.
Een korte notitie bij de stal
Schrijfbord voor de Stal van Kunststof 11 x 13 cm – Vplast
Op dit schrijfbord kun je een korte herinnering of contactnotitie bij de stal zetten voor degene die toezicht houdt.
Let op bij je keuze Gebruik voor waarnemingen met datum, tijd en naam daarnaast een apart logboek; het bord meet slechts 11 bij 13 cm.
Uitrusting uit de doorgang
Halsterhouder van Metaal met 4 Ophanghaken, Zwart
Met deze houder geef je halsters en hoofdstellen een vaste ophangplek in plaats van ze los bij elkaar te laten liggen.
Let op bij je keuze Monteer de houder buiten de doorgang en buiten bereik van het veulen.
- Verblijf: controleer de stal, de drinkplek van de merrie en de route naar buiten.
- Toezicht: spreek af wie kijkt en waar diegene bevindingen noteert.
- Contact: bewaar het nummer van de paardenarts, het spoednummer en de gegevens van een vervanger bij de stal.
- Vervolg: wijs iemand aan voor zorgafspraken en de aanvraag van chip en paspoort.
Veilig verblijf, water voor de merrie en toegang voor toezicht
Bekijk de plek waar merrie en veulen zullen verblijven. Is de stal ruim, schoon, droog en goed geventileerd? Haal losse voorwerpen weg en controleer of de merrie steeds bij water kan. Dit sluit aan bij de algemene aandachtspunten van het LICG voor paardenhuisvesting.
Kies een plek vanwaar je rustig kunt kijken zonder telkens de stal binnen te gaan. Maak ook de toegang voor een vervanger en de dierenarts duidelijk: welke ingang gebruiken zij, hoe komen zij binnen en waar kunnen zij licht aandoen? Loop die route vooraf samen na als iemand anders het toezicht overneemt.
Wanneer betrek je de fokbegeleider en paardenarts?
Spreek vóór de geboorte met de fokbegeleider of ervaren begeleider af wie het toezicht organiseert en bijzonderheden doorgeeft. Vraag de paardenarts hoe je de praktijk buiten kantooruren bereikt en welke controles je na de geboorte samen wilt plannen. Bij zorgen over de gezondheid is de paardenarts het aanspreekpunt, niet de vervanger voor een medische beoordeling.
Een pasgeboren veulen dat suf is of moeite heeft met staan of drinken, is reden om direct je eigen dierenarts te bellen. De Universiteitskliniek voor Paarden noemt niet of moeilijk staan of drinken binnen twee uur na de geboorte als reden voor beoordeling. Die twee uur zijn geen wachttijd: bel eerder als je iets zorgelijks ziet. De eigen dierenarts beoordeelt ook of verwijzing en vervoer verantwoord zijn.
Welke gegevens houd je bij de hand?
- Het telefoonnummer van de vaste paardenarts en het nummer voor spoed buiten kantooruren.
- De contactgegevens van de begeleider, stalhouder en degene die jouw toezicht overneemt.
- Het adres van de verblijfplaats, een bruikbare routebeschrijving en, als de locatie er een heeft, het unieke bedrijfsnummer (UBN).
- Een plaats voor de geboortedatum, waarnemingen en adviezen van de dierenarts.
Merrie en veulen dagelijks observeren
Kijk in de eerste uren gericht of het veulen reageert, opstaat en bij de merrie drinkt. Noteer daarna bij je afgesproken stalrondes wat je werkelijk hebt gezien. De Veulenbrigade noemt onder meer sufheid, moeilijk drinken of staan en zorgen over plassen of mesten als redenen voor veterinair contact. Niet gezien is iets anders dan vastgesteld dat het niet is gebeurd.
| Kijk naar | Schrijf op | Wanneer bel je? |
|---|---|---|
| Veulen: gedrag en bewegen | Reageert het op de merrie? Heb je het zien opstaan en bewegen? | Bel direct bij sufheid, zwakte of moeite met staan. |
| Veulen: drinken en uitscheiding | Heb je het bij de merrie zien drinken? Heb je plassen of mesten gezien? Noteer ook wanneer je niet aanwezig was. | Bel direct als drinken niet lukt of je twijfelt of het veulen voldoende drinkt. Bespreek ook zorgen over plassen of mesten. |
| Merrie: gedrag en uier | Eet en drinkt ze zoals verwacht? Laat ze het veulen drinken? Blijft haar uier opvallend vol? | Bel bij een duidelijke verandering of een volle uier terwijl het veulen niet goed drinkt. |
| Merrie: nageboorte | Noteer of en wanneer de nageboorte is afgekomen. | Bel als die na drie uur nog niet is afgekomen of als je twijfelt of deze volledig is. |
De aandacht voor een volle uier en moeilijk drinken volgt uit de informatie van de Veulenbrigade. Het advies om bij een achterblijvende of mogelijk onvolledige nageboorte de dierenarts te bellen, staat bij Paardenarts.nl. Schrijf bij iedere notitie datum, tijd en naam van de waarnemer. Zo kan de dierenarts de waarnemingen beoordelen zonder dat iemand hoeft te raden wanneer iets voor het laatst is gezien.
Doorgangen, afrastering en uitrusting veilig maken voor een veulen
Loop de route van stal naar buiten na op de schaal van een veulen. Kijk bij poorten, hekken en voerplekken of het dier ergens onderdoor kan, vast kan raken of tegen uitstekende delen kan lopen. Haal losse spullen en hangende uitrusting uit de doorgang. Controleer de route opnieuw als je het verblijf verandert.
Ga er niet vanuit dat een omheining die voor de merrie werkt ook voor een pasgeboren veulen geschikt is. Het Franse paardeninstituut IFCE adviseert voor percelen met jonge veulens een vaste, veilige afrastering. Het waarschuwt onder meer voor lage stroomvoerende draden waar een veulen tegenaan kan liggen en voor gaas waarin paarden verstrikt kunnen raken. Dit zijn aandachtspunten voor je controle, geen Nederlandse wettelijke maten of een aanwijzing dat een los onderdeel de hele omheining veilig maakt.
Registratie bij de bevoegde instantie en afspraken over vervolgzorg
Leg de geboortedatum vast en vraag je eigen paardenarts welke controles van merrie en veulen worden afgesproken. Noteer na contact met de praktijk wie een afspraak maakt en welk advies nog moet worden opgevolgd. De Universiteitskliniek voor Paarden beschrijft controles van zowel merrie als veulen na de geboorte; je eigen dierenarts bepaalt met jou wat in jullie situatie passend is.
Voor een veulen op een gewone Nederlandse stal of weide geldt dat het binnen negen maanden na de geboorte een chip en paardenpaspoort moet hebben. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) adviseert het veulen binnen zes maanden te laten chippen, zodat het paspoort op tijd kan worden afgegeven. Bij een stamboekregistratie vraag je het paspoort aan bij het stamboek. Zonder stamboekregistratie loopt de aanvraag sinds 1 juli 2026 via een gemachtigde instantie. Voor veulens in aangewezen natuurterreinen beschrijft RVO een andere termijn. Controleer de aanvraagregels bij RVO.
Bespreek bij een pensionstal ook wie de gegevens van de verblijfslocatie aanlevert. Volgens RVO zorgt de eerste houder in Nederland voor chip en paspoort, registreert de locatiehouder de verblijfslocatie met een UBN en doet de gemachtigde instantie de geboortemelding op het UBN waar het veulen verblijft. Draag bij een wisseling van verzorger de laatste waarnemingen, het advies van de paardenarts en de nog openstaande registratieacties samen over.
