Praktische gids

Bioveiligheidsplan voor een varkenshouderij voorbereiden

Begin met een plattegrond van uw eigen erf. Teken waar mensen, varkens, voer, voertuigen en materialen binnenkomen en waar hun routes elkaar kruisen. Schrijf vervolgens per toegangspunt op wie er komt en welke afspraak geldt. Laat de kaart en afspraken met uw bedrijfsdierenarts beoordelen tegen de eisen voor uw bedrijf.

Lees de gids ↓Inhoudsopgave

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Een vaste plek voor droog voer

Voerton met Deksel en Slot, 80 l – Vplast

Deze afsluitbare ton geeft droog voer een vaste opslagplek die u op de erfkaart kunt aangeven.

Let op bij je keuze Controleer of 80 liter bij uw voorraad past en houd verschillende soorten voer apart.

€30,75

Bekijk product →

Een zichtbare toegangsregel

Instructiebord Geen Toegang Eerst Ontsmetten, 20 x 40 cm

Dit bord herinnert bezoekers en medewerkers bij de ingang aan de afspraak om eerst te ontsmetten.

Let op bij je keuze Plaats het alleen bij een doorgang waar dit daadwerkelijk de afgesproken toegangsregel is.

€3,25

Bekijk product →

Een vaste plek voor schoeisel

Ontsmettingsmat voor Schoeisel 90 x 60 x 4 cm – Gobel

Deze mat geeft schoeisel een vaste plek in de looproute naar de stal.

Let op bij je keuze Controleer of de mat van 90 x 60 cm op het gekozen toegangspunt in de looproute past.

€60,50

Bekijk product →

Bedrijfstype en geldende lokale voorschriften controleren

Noteer welke dieren u houdt, of er een buitenuitloop is en welke geregistreerde bedrijfsstatus uw varkenshouderij heeft. Die status hangt samen met de plaats van het bedrijf in de varkenshouderijketen. Volgens RVO gelden voor bedrijven met veel contacten strengere eisen voor hygiëne en gezondheidsbewaking. Controleer ook eventuele voorwaarden van uw kwaliteitssysteem en bespreek welke voorschriften op uw situatie van toepassing zijn.

Houd dit werkdocument apart van formele plannen en registraties. RVO vermeldt dat houders van vijf of meer vleesvarkens een bedrijfsgezondheidsplan en bedrijfsbehandelplan met hun dierenarts laten opstellen. De afzonderlijke Nederlandse verplichting voor een bioveiligheidsplan vanaf 1 januari 2026 betreft commerciële pluimveehouders. Neem een pluimveeformulier dus niet zonder meer over voor varkens.

Routes van mensen, varkens, voer, voertuigen en materiaal op de erfkaart

Zet erfgrens, poorten, stalingangen, laadplaats, voeropslag en ophaalpunten op de kaart. Teken daarna de bewegingen met verschillende kleuren of lijnsoorten. Markeer waar een route van buiten het deel kruist waar varkens worden verzorgd. Dat verdient aandacht: de NVWA beschrijft dat Afrikaanse varkenspest onder meer via besmette dieren, etenswaren, kleding en veewagens kan worden overgedragen.

Nummer de kruisingen die u wilt bespreken. Schrijf bij elk nummer wat er werkelijk gebeurt, wie erbij betrokken is en welke verandering u overweegt. Als een chauffeur bijvoorbeeld bij de laadplaats blijft, controleer dan met de medewerkers of de overige werkzaamheden inderdaad zonder toegang tot de stal kunnen plaatsvinden.

Bezoekers, voeropslag, ongedierte en contact met dieren buiten het bedrijf

Loop de toegangspunten na met de mensen die ze gebruiken. De NVWA adviseert varkenshouders contacten met andere varkensbedrijven, uitwisseling van materiaal en het aantal mensen bij de varkens te beperken. Maak daarom afspraken die ook tijdens een drukke levering uitvoerbaar zijn.

• Bezoekers: leg vast waar zij zich melden, wie toegang geeft, welke delen zij mogen betreden en waar een bezoek wordt genoteerd. Spreek af wie de instructies over kleding en schoeisel uitlegt.
• Voer en leveringen: kijk of de opslag gesloten blijft, waar voer wordt gemorst en hoe aangebroken voer naar de stal gaat. Geef varkens geen etensresten; de NVWA waarschuwt voor overdracht via voedselresten.
• Ongedierte: markeer morsplekken, openingen en plaatsen waar ongebruikte spullen liggen. Noteer wie deze controleert en opvolgt. De NVWA legt bij knaagdierbeheersing de nadruk op preventie, waaronder hygiëne, het weren van dieren en het wegnemen van toegankelijke voedselbronnen. Voor chemische bestrijding gelden aanvullende voorwaarden.
• Dieren buiten het bedrijf: bekijk vooral bij een buitenuitloop waar contact met andere varkens of wilde zwijnen mogelijk zou zijn. Direct contact is een door de NVWA genoemde overdrachtsroute.

Beschrijf eerst de waarneming, dan pas de gewenste maatregel. ‘Voer gemorst naast de losplek’ maakt duidelijker wat iemand moet controleren dan ‘ongedierte voorkomen’.

Dagelijkse schoonmaak, ontsmetting volgens etiket en formele verantwoordelijkheden

Maak een afspraak voor zichtbaar schoonhouden tijdens het werk en een afzonderlijke afspraak voor geplande reiniging en eventuele ontsmetting. Schrijf op wie de taak uitvoert, wie vervangt en wie controleert of ze is gedaan. Gebruik de gewone stalroutine niet als vervanging voor de afzonderlijke regels voor diertransportmiddelen.

Wordt een biocide gebruikt, controleer dan de toelating in Nederland, het toegelaten doel en het actuele etiket. Volg het gebruiksvoorschrift; neem geen middel of dosering over uit een voorbeeldplan. De NVWA licht toe waar u de toelating en voorschriften kunt controleren. Bij diertransportmiddelen moet vuil vóór ontsmetting worden verwijderd; daarvoor geeft de NVWA aparte aanwijzingen.

Houd wettelijke registraties buiten dit takenlijstje. Bij aanvoer en afvoer van varkens gelden volgens RVO afzonderlijke regels voor meldingen, het bedrijfsregister en het vervoersdocument.

Wie het plan beoordeelt en wanneer veranderingen op het erf herziening vragen

Loop de kaart na met uw bedrijfsdierenarts en met iemand die de dagelijkse routes kent. Laat bij iedere genummerde kruising uitleggen wie er komt, wat diegene meeneemt en welke afspraak in de praktijk geldt. Noteer besluiten, open vragen, een verantwoordelijke en een datum voor de volgende controle.

Pas de kaart en de werkafspraken aan wanneer bijvoorbeeld een poort, laadplaats, leverancier, diergroep of route tussen afdelingen verandert. Controleer dan ook de bezoekersinstructie. Verandert de bedrijfssituatie, kijk dan opnieuw of de geregistreerde bedrijfsstatus past; RVO vraagt daar uitdrukkelijk aandacht voor.

Is een online voorbeeldplan automatisch geschikt voor mijn bedrijf?

Nee. Een voorbeeld kent uw erf, routes, bedrijfsstatus en eventuele voorwaarden van een kwaliteitssysteem niet. Gebruik het om vragen te verzamelen en laat de uitwerking voor uw bedrijf beoordelen.

Welke routes horen op de plattegrond?

Begin met mensen, varkens, voer, voertuigen en materiaal. Voeg de routes voor mest en kadavers toe. Teken per route het toegangspunt, de bestemming en kruisingen met andere routes; juist daar kunt u een concrete werkafspraak bespreken.