Paarden

Actieve paardenstal beoordelen en praktisch inrichten

Bruin paard op een pad naast een waterbak, met een tweede paard bij hooi en een open houten schuilplaats op de achtergrond.

Praktische gids

Actieve paardenstal beoordelen en praktisch inrichten

Een actieve paardenstal beoordeel je niet alleen op de plattegrond. Kijk of ieder paard zich vrij tussen voer, water en rustplek kan bewegen, andere paarden kan ontwijken en die plekken ook werkelijk gebruikt. Loop de routes zelf en observeer de groep op rustige én drukke momenten. Dat sluit aan bij de aandachtspunten voor groepshuisvesting van de Sectorraad Paarden.

Bruin paard op een pad naast een waterbak, met een tweede paard bij hooi en een open houten schuilplaats op de achtergrond.
Inhoudsopgave
  1. Producten bij deze gids
  2. Wat onderscheidt een actieve stal van groepshuisvesting en boxen?
  3. Zones en looproutes voor beweging en bereikbaarheid beoordelen
  4. Groepssamenstelling en introductie van paarden beoordelen
  5. Toegang tot voer, water en rust bij gezamenlijk gebruik controleren
  6. Onderhoud en toezicht op ondergrond, omheining en paardengedrag

Handig bij deze gids

Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.

Wat onderscheidt een actieve stal van groepshuisvesting en boxen?

In deze gids bedoelen we met een actieve stal een vorm van groepshuisvesting waarin de indeling paarden uitnodigt om tussen functies te lopen. Een gewone groepsstal kan ook een eetgedeelte en een liggedeelte hebben; de grens tussen beide is dus niet scherp. Bij een individuele box heeft elk paard een eigen verblijf en moet beweging buiten de box afzonderlijk worden geregeld. De KNHS beschrijft deze huisvestingsvormen. Een aanbieder als HIT laat zien hoe een specifiek actief stalsysteem functionele zones en voertechniek combineert. Zulke techniek hoort bij dat systeem, maar de naam van een stal vertelt je niet of de inrichting voor elk paard goed werkt.

Drie huisvestingsvormen en de vraag die je erbij stelt
Vorm Inrichting Vraag bij een bezoek
Individuele box Een eigen verblijf per paard. Hoe zijn vrije beweging en contact met andere paarden geregeld?
Groepsstal Paarden delen een verblijf of uitloop. Kan ieder paard eten, drinken, liggen en uitwijken?
Actieve stal Groepshuisvesting met bewust verbonden routes en voorzieningen. Leveren die routes bewegingsruimte op zonder nieuwe knelpunten te maken?

Zones en looproutes voor beweging en bereikbaarheid beoordelen

Markeer op een plattegrond waar paarden kunnen rusten, schuilen, eten en drinken. Voeg poorten, doorgangen en de route van verzorgers toe. Loop daarna iedere verbinding na: wat gebeurt er als een paard bij de ingang van de schuilplek of voor een voerplek blijft staan? Verspreide voorzieningen en looproutes kunnen beweging stimuleren, zoals het LICG beschrijft bij een vergelijkbare vorm van huisvesting. Of de route bruikbaar blijft, moet je ter plekke beoordelen.

Een routeschema om zelf in te vullen

Gebruik de letters in de tabel als legenda op je eigen plattegrond. Dit is een leesvoorbeeld, geen bouwtekening.

Zones, verbindingen en plekken om te observeren
Label Betekenis Controle op locatie
R Rust en beschutting Kan een paard er naar binnen, gaan liggen en de plek weer verlaten als andere paarden aanwezig zijn?
L Looproute Waar kruisen paarden elkaar en waar kunnen ze uitwijken?
V Voerplek Wordt een paard herhaaldelijk weggestuurd of staat het lang te wachten?
W Drinkpunt Is het bereikbaar, gevuld en schoon?
O Observatieplek Kun je de paarden en de voorzieningen zien zonder een doorgang te blokkeren?

Een voorbeeldroute is R → L → V → L → W. Teken ook wat een paard kan doen als V bezet is. Is er een andere bereikbare voerplek, of moet het wachten in een nauwe doorgang? Bekijk dezelfde route opnieuw wanneer paarden tegelijk willen eten of schuilen en na regen, als de ondergrond veranderd kan zijn.

Groepssamenstelling en introductie van paarden beoordelen

Vraag de beheerder hoe de groep wordt samengesteld, hoe vaak er paarden bijkomen en wie veranderingen in de groep opvolgt. De Sectorraad Paarden adviseert een stabiele groep met voldoende ruimte om elkaar te ontwijken. Kijk niet alleen naar zichtbare ruzie: een paard dat steeds een voerplek mijdt of pas kan gaan liggen als de rest vertrekt, verdient ook aandacht.

Spreek vóór een introductie af hoe de kennismaking wordt begeleid, wie toezicht houdt en welke afzonderlijke opvang beschikbaar is als het samen niet goed gaat. Houd ook rekening met verschillen in conditie en voerbehoefte. Er is geen vast introductieschema dat bij iedere groep past; de Paardenwelzijnscheck adviseert nieuwe paarden geleidelijk en doordacht te introduceren. Vraag bij twijfel over de groep advies aan een deskundige in groepshuisvesting en bespreek gezondheidsvragen met de dierenarts.

Toegang tot voer, water en rust bij gezamenlijk gebruik controleren

Een voerplek of drinkbak op de plattegrond is nog geen bewijs dat ieder paard ervan gebruik kan maken. Observeer tijdens het voeren welke paarden eten, wie wordt weggestuurd en of een drinkpunt door één paard kan worden bezet. Controleer ook de lichaamsconditie van ieder paard. De KNMvD benadrukt individuele toegang tot ruwvoer en meerdere, van verschillende kanten bereikbare waterpunten bij groepshuisvesting.

  • Ruwvoer: controleer kwaliteit en bereikbaarheid. Bespreek een paard dat afvalt of opvallend weinig eet met de beheerder en zo nodig de dierenarts.
  • Water: kijk of de drinkpunten schoon zijn, water geven en ook bij drukte bereikbaar blijven.
  • Rust: bekijk of de ligplek schoon en droog is en of paarden er ongestoord kunnen liggen. Een drukke doorgang langs de ligplek kan de rust verstoren; zie ook de informatie over rust van de Paardenwelzijnscheck.

Wil je drinkvoorzieningen vergelijken, dan kun je de drinkbakken voor vee en paarden bij Farmora bekijken. Beoordeel per uitvoering en per plek of de voorziening bij jouw groep past; uit de categorie alleen volgt die geschiktheid niet.

Heeft de stal automatische voerstations? Vraag dan de beheerder hoe een paard toegang krijgt, hoe gemiste voerbeurten worden opgemerkt en wat er bij een storing gebeurt. Laat de werking van het gekozen systeem uitleggen. Een registratie vervangt de observatie van het paard niet.

Onderhoud en toezicht op ondergrond, omheining en paardengedrag

Loop dagelijks een ronde langs de voorzieningen én langs ieder paard. Voor gehouden dieren gelden in Nederland algemene regels voor onder meer veilige huisvesting, geschikt voer en water en verzorging van zieke of gewonde dieren. RVO licht deze regels toe. Voor paarden noemt RVO ook droge plekken om te staan en te liggen.

Praktische checklist voor een stalronde
Controleer Let op Vervolg
Ondergrond en ligplek Modder, gladheid, beschadigingen en een natte ligplek. Voorkom gebruik van een gevaarlijke plek, regel herstel en controleer opnieuw.
Omheining, poorten en doorgangen Losse delen, scherpe randen en plekken waar een paard vast kan raken. Scherm het gevaar af en laat het herstellen voordat de route weer wordt gebruikt.
Voer, water en eventuele techniek Vervuiling, een lege bak, geblokkeerde toegang of een storing. Regel direct toegang tot voer en water en meld de oorzaak aan de beheerder.
Ieder paard Wonden, afwijkend lopen, veranderd eetgedrag of aanhoudend vermijden van een plek. Noteer welk paard het betreft. Schakel bij letsel, ziekte of duidelijke pijn een dierenarts in.

De Sectorraad Paarden adviseert dagelijkse controle van de paarden en de beschikbaarheid van voer en water. Kijk na een aanpassing opnieuw naar de groep: niet alleen of de plek is hersteld, maar ook of het betrokken paard haar weer kan gebruiken.