Varkens verzorgen bij warm weer: wat controleer je en wanneer zoek je hulp?
Praktische gids
Varkens verzorgen bij warm weer: wat controleer je en wanneer zoek je hulp?
Bekijk bij warm weer eerst de varkens: ademen ze anders dan gewoonlijk, reageren ze normaal en waar zoeken ze een plek om te liggen? Controleer daarna of ieder dier bij schoon drinkwater en, buiten, bij schaduw kan. Bel direct de dierenarts als een varken zwalkt, nauwelijks reageert of ernstig moeite heeft met ademen. Zulke signalen vragen beoordeling; ga er niet van uit dat warmte de enige oorzaak is. De NVWA beschrijft signalen die bij hittestress kunnen optreden.
Inhoudsopgave
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Dieren tijdens controles herkennen
Merkspray voor Varkens en Runderen, Blauw, 400 ml – Kerbl Topmarker
Met een kleurmarkering kun je varkens die je opnieuw wilt bekijken tijdens een volgende ronde makkelijker terugvinden.
Let op bij je keuze Spreek met iedereen die de dieren controleert af wat de kleur betekent.
Mest van de ligplek ruimen
Kunststof Mestvork met Aluminium Steel 115 cm Zwart – Vplast
Met een mestvork kun je vervuiling opruimen terwijl je de ligplekken bij warm weer controleert.
Let op bij je keuze Kijk na het ruimen of er voor de varkens ook een schone, droge ligplek overblijft.
Gedrag van varkens en weersomstandigheden samen beoordelen
Let op veranderingen in ademhaling, activiteit, reactie op de omgeving en voeropname. Vergelijk dieren met elkaar én met wat je normaal bij hen ziet. Varkens kunnen nauwelijks zweten; een duidelijk versnelde of diepe ademhaling verdient daarom aandacht. Noteer ook zon, luchtvochtigheid en de omstandigheden in het verblijf. Eén buitentemperatuur vertelt niet hoe ieder varken de warmte ervaart. Het LICG licht de warmteafgifte van varkens toe; het hitteprotocol voor de varkenshouderij betrekt ook de diergroep en huisvesting bij de beoordeling.
Gebruik tijdens een ronde deze checklist. Leg een afwijking vast, onderneem actie en kijk daarna opnieuw naar de dieren.
| Controlepunt | Wat kijk je na? | Bij een afwijking |
|---|---|---|
| Dieren | Ademhaling, reactie, activiteit en verschillen tussen dieren. | Noteer welke dieren afwijken en overleg bij zorgelijke signalen met de dierenarts. |
| Drinkpunten | Is het water schoon, bereikbaar en komt er daadwerkelijk water uit de bak of nippel? | Herstel de toegang tot schoon drinkwater en controleer of de dieren erbij kunnen. |
| Schaduw buiten | Kunnen alle dieren tegelijk uit de zon, ook later op de dag? | Zorg voor bereikbare schaduw en loop de plek opnieuw na. |
| Stallucht | Werkt de ventilatie en wat merk je op de plekken waar de dieren liggen? | Controleer de installatie en schakel zo nodig een deskundige in. |
| Ondergrond | Zijn looproutes begaanbaar en blijft er een schone, droge ligplek beschikbaar? | Pak vervuiling, gladheid en blijvende nattigheid aan. |
Drinkpunten en schaduwplekken controleren
Een volle bak is geen garantie dat alle varkens kunnen drinken. Kijk of ook een dier achter in de groep een drinkpunt kan bereiken. Test de werking van nippels en het opnieuw vollopen van bakken, juist wanneer meerdere dieren willen drinken. Maak vervuild drinkwater en vervuilde bakken schoon. Royal GD benadrukt dat geschikt veedrinkwater de dieren in voldoende mate moet bereiken.
Loop bij buiten gehouden varkens de uitloop op verschillende momenten na: schaduw verschuift. Beoordeel of de hele groep tegelijk beschutting kan vinden en of de toegang vrij is. Volgens de NVWA moeten dieren in de wei tegen hitte worden beschermd en bij hitte voldoende schaduw en water krijgen. De NVWA geeft voor varkens in de wei geen afzonderlijke temperatuurdrempel; beoordeel dus tijdig wat jouw dieren nodig hebben.
Koeling beoordelen: hygiëne, veilige ondergrond en droge ligplekken
Hebben je varkens al een ingerichte zoelplek? Controleer dan of ze er veilig bij kunnen, of de plek schoon te houden is en of er daarnaast een droge plek overblijft om te liggen. Zoelen kan helpen bij het afkoelen, maar een willekeurige modderpoel is geen vervanging voor een goed ingericht verblijf. Het LICG beschrijft zoelen en het belang van een droog verblijf.
Controleer in de stal of de ventilatie en eventuele alarmvoorzieningen werken. Houd bij natte koeling ook de luchtvochtigheid en de ondergrond in de gaten. Laat de keuze of instelling van een ventilatie, sproei of nevelsysteem beoordelen door iemand die de stal en diergroep kent. De NVWA noemt luchtcirculatie, temperatuur, luchtvochtigheid en werkende noodvoorzieningen als aandachtspunten in stallen.
Controles plannen en met de dierenarts afspreken wanneer hulp nodig is
Spreek vóór een warme periode af wie de dieren controleert, wie een defect drinkpunt of ventilatiealarm oppakt en hoe je de dierenarts bereikt. Kijk ook tijdens de verwachte warmte en na een aanpassing opnieuw. Noteer tijdstip, dier of groep, waarneming, actie en wat er daarna veranderde. Besteed bij kraamzeugen en zware vleesvarkens extra aandacht aan veranderingen; Royal GD noemt deze groepen als extra gevoelig voor hittestress. Een bedrijfseigen hitteplan met vastgelegde controles helpt om afspraken uit te voeren en later te evalueren.
Wanneer bel je de dierenarts? Direct bij zwalken, nauwelijks reageren of ernstige ademhalingsproblemen. Overleg ook zonder uitstel als een afwijkende ademhaling of ander zorgelijk gedrag aanhoudt of erger wordt. Spreek vooraf met je varkensdierenarts af welke veranderingen bij jouw dieren onmiddellijk overleg vragen. De NVWA beschrijft de alarmsignalen; het LICG adviseert bij twijfel over de gezondheid een dierenarts te raadplegen.
