Kunekune varken: kenmerken en wat het houden vraagt
Rassenwijzer
Kunekune varken: kenmerken en wat het houden vraagt
Een Kunekune is geen varken dat klein blijft of geschikt is om alleen binnenshuis te houden. Denk vóór aanschaf aan het volwassen formaat, gezelschap van andere varkens, een geschikte weide en dagelijkse verzorging. Vraag vervolgens naar de afstamming en eigenschappen van het dier dat je daadwerkelijk wilt kopen. De Kunekune Vereniging Nederland beschrijft het formaat; het LICG beschrijft de behoeften van varkens.
Meestal 60 tot 100 kilogram en 50 tot 70 centimeter hoog volgens de Nederlandse rasvereniging. Dit is geen maximum voor ieder dier.
Verschillende vachtkleuren en structuren komen voor. Twee kinlellen, piri piri, zijn een gewenst kenmerk in de Britse rasstandaard.
Plan een verblijf met andere varkens; een mens of dier van een andere soort vervangt geen varkensmaatje.
Controleer de gegevens van het individuele dier én of je terrein en dagelijkse zorg op een groep zijn ingericht.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Rastype, rasregister en lokale namen van de Kunekune
- Volwassen formaat, gebruiksdoel en variatie in gedrag
- Verwachtingen over formaat en voorzieningen voor een groep
- Verblijf, groepsleven en dagelijkse verzorging
- Voer, drinkwater en uitrusting passend bij formaat en diersoort
- Twee houderijsituaties: ruimte, tijd, voorzieningen en vragen aan de fokker
- Veelgestelde vragen over formaat en verzorging van Kunekunes
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een plek voor voer of water
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 20 l – Gobel
Deze trog van 20 liter kun je binnen of buiten gebruiken voor voer of water.
Let op bij je keuze Zorg dat ook een minder dominant varken toegang houdt en controleer of de trog op zijn plek blijft.
Voer overzichtelijk bewaren
Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
In deze afsluitbare ton kun je voer bewaren en op het label aangeven wat erin zit.
Let op bij je keuze Controleer of 40 liter voldoende opslagruimte biedt voor het voer van je groep.
Een emmer voor dagelijkse klussen
Flexibele Emmer met Twee Handgrepen, 40 l, Zwart – Vplast V-Trug Flexi
Deze flexibele emmer van 40 liter met twee handgrepen is handig om voer, water of spullen over het erf te verplaatsen.
Let op bij je keuze Vul de emmer niet zo zwaar dat je hem niet prettig kunt dragen.
| Kenmerk | Wat betekent dit voor jou? |
|---|---|
| Volwassen formaat | Meestal 60 tot 100 kilogram en 50 tot 70 centimeter hoog volgens de Nederlandse rasvereniging. Dit is geen maximum voor ieder dier. |
| Uiterlijk | Verschillende vachtkleuren en structuren komen voor. Twee kinlellen, piri piri, zijn een gewenst kenmerk in de Britse rasstandaard. |
| Gezelschap | Plan een verblijf met andere varkens; een mens of dier van een andere soort vervangt geen varkensmaatje. |
| Voor aanschaf | Controleer de gegevens van het individuele dier én of je terrein en dagelijkse zorg op een groep zijn ingericht. |
Rastype, rasregister en lokale namen van de Kunekune
Kunekune is de naam van een varkensras, geen aparte diersoort of garantie voor een bepaald eindgewicht. Je ziet ook de schrijfwijzen KuneKune en Kune Kune. De Britse rasvereniging beschrijft hoe de populatie in Nieuw Zeeland werd behouden en in een stamboek werd vastgelegd. Zij vertaalt de naam uit het Māori als ‘dik en rond’, maar noemt meerdere mogelijke routes waarlangs de voorouders Nieuw Zeeland bereikten. De vroegere herkomst staat dus niet vast. Lees de rasgeschiedenis bij de Britse vereniging.
Wordt een dier met stamboom aangeboden? Vraag dan welk register is gebruikt en laat het bijbehorende bewijs en de identificatie van het dier zien. De Kunekune Vereniging Nederland vermeldt een mogelijkheid om een stamboom aan te vragen. De Britse vereniging legt voor haar eigen register uit dat een oormerk zonder bijbehorend stamboombewijs geen bewijs van inschrijving is. Dat is een Britse verenigingsprocedure, geen Nederlandse registratieregel. De Nederlandse regels voor identificatie vind je bij RVO.
Volwassen formaat, gebruiksdoel en variatie in gedrag
De Nederlandse rasvereniging noemt voor volwassen Kunekunes meestal 60 tot 100 kilogram en 50 tot 70 centimeter hoogte. Sommige dieren worden zwaarder. Ook een nog jonge ouder kan kleiner zijn dan zijn uiteindelijke formaat. Vraag daarom hoe oud de ouders zijn en bekijk, als dat kan, volwassen verwanten. Bekijk de toelichting op volwassen formaat.
De Britse rasstandaard waardeert een bouw waarmee het dier goed kan bewegen en een snuit waarmee het kan grazen en voedsel zoeken. De standaard laat verschillende vachtkleuren en structuren toe en noemt een rustig karakter als gewenst kenmerk. Dat zegt niet hoe een afzonderlijk varken op onbekende soortgenoten of een drukke voerplek reageert. Bekijk het dier daarom ook terwijl het loopt en met zijn huidige groep omgaat. Dit is een Britse rasstandaard, niet een Nederlandse wettelijke norm.
Kunekunes kunnen als gezelschapsvarken worden gehouden; de Britse rasvereniging beschrijft ook het houden voor vleesproductie. Voor jouw keuze als hobbyhouder zijn vooral het individuele dier, de groep en de voorzieningen op je erf bepalend. Lees over dat gebruik bij de Britse rasvereniging.
Verwachtingen over formaat en voorzieningen voor een groep
De Kunekune Vereniging Nederland adviseert voor twee Kunekunes minstens 400 vierkante meter grasweide. Zie dit als een advies voor een grazige weide, niet als een wettelijke oppervlaktemaat of als bewijs dat het gras het hele jaar voldoende voeding biedt. Beoordeel daarnaast hoeveel terrein bruikbaar blijft bij nat weer en waar de dieren kunnen rusten, schuilen en wroeten. Lees het weideadvies van de rasvereniging.
Een groep heeft ook ruimte nodig om elkaar te ontwijken en toegang te houden tot voer en water. Zet onbekende varkens niet zonder voorbereiding bij elkaar. Het LICG beschrijft het groepsgedrag en geschikte buitenhuisvesting. De Nederlandse welzijnseisen van RVO gelden ook voor hobbyhouders en maken onderscheid tussen diercategorieën en gewichten. Gebruik een weideadvies dus niet als vervanging van de regels voor jouw inrichting.
Verblijf, groepsleven en dagelijkse verzorging
Zorg dat alle dieren een droge, tochtvrije rustplek kunnen gebruiken. Buiten zijn schaduw, een mogelijkheid om af te koelen en een stevige afrastering belangrijk. Kijk vooral ook naar de onderzijde van de omheining: varkens kunnen ertegen duwen en erlangs wroeten. Het LICG licht verblijf en afrastering toe; de rasvereniging bespreekt de weide en rustplek voor Kunekunes.
In het hok hoort bereikbaar materiaal waarmee varkens hun omgeving kunnen onderzoeken. De NVWA beschrijft eisen aan onder meer beschikbaarheid, veiligheid, hygiëne en materiaal dat zowel eetbaar als wroetbaar is. Alleen het gewone voer aanbieden geldt niet vanzelf als hokverrijking. Bekijk de toelichting van de NVWA.
Wat controleer je dagelijks?
- Komt ieder varken bij drinkwater en voer, ook het minder dominante dier?
- Bewegen en eten de dieren zoals je van ze gewend bent, en zoeken ze contact met de groep?
- Zijn ligplek, schaduw en afrastering bruikbaar, ook na regen?
- Blijft materiaal om in te wroeten schoon en bereikbaar?
- Zie je veranderingen aan huid, klauwen of lichaamsconditie?
Bespreek ziekteverschijnselen, pijn bij het bewegen of aanhoudende veranderingen met een dierenarts die varkens behandelt. Het LICG beschrijft klauwproblemen en overgewicht als aandachtspunten; alleen kijken vertelt je niet wat de oorzaak van een afwijking is.
Voer, drinkwater en uitrusting passend bij formaat en diersoort
Kunekunes kunnen grazen, maar reken er niet automatisch op dat jouw gras voldoende voeding levert. De Nederlandse rasvereniging bespreekt aanvullend voer; het LICG beschrijft waarom passend varkensvoer naast ruwvoer van belang kan zijn. Stem het voer af op het dier, zijn conditie en wat de weide daadwerkelijk biedt. Een dagelijkse hoeveelheid volgt niet uit de rasnaam alleen. Lees de uitleg voor Kunekunes en de algemene voedingsinformatie van het LICG.
Varkens ouder dan twee weken moeten volgens de Nederlandse welzijnseisen voortdurend voldoende vers water hebben. Het voedersysteem moet ook zwakkere dieren voldoende toegang tot voer geven. Bekijk de eisen bij RVO.
Kies voerbakken en drinkvoorzieningen pas wanneer je weet hoeveel dieren ze gebruiken en hoe groot die dieren zijn. Controleer of ieder dier erbij kan, of de voorziening schoon te houden is en of de fabrikant deze voor varkens en jouw opstelling geschikt verklaart. Beoordeel bij een afrastering het geheel, inclusief onderzijde en doorgangen; een foto van een los onderdeel bewijst geen veilige opstelling.
Bij Farmora kun je voorzieningen voor voeren en drinken en onderdelen voor afrastering bekijken. Deze algemene categorieën bevestigen niet dat een afzonderlijk artikel voor Kunekunes geschikt is.
Twee houderijsituaties: ruimte, tijd, voorzieningen en vragen aan de fokker
De volgende voorbeelden gaan over twee varkens. De oppervlaktes zijn verzonnen om je eigen situatie te helpen beoordelen; het weideadvies van de rasvereniging blijft een afzonderlijk uitgangspunt.
| Vraag | Situatie A: weide naast huis | Situatie B: grotendeels verharde tuin |
|---|---|---|
| Ruimte | Er is 500 vierkante meter bruikbaar gras. Controleer daarnaast bodem, ligging van het hok en ruimte om delen van de weide te ontzien. | De totale tuin is 150 vierkante meter en grotendeels verhard. Dit biedt niet dezelfde mogelijkheid om te grazen; maak geen aanschafplan zonder andere passende buitenruimte. |
| Voorzieningen | Een hok en omheining staan er al. Controleer nog of alle dieren droog kunnen liggen en bij schaduw en water kunnen. | Een passende ligplek en mogelijkheden om te wroeten ontbreken. Onderzoek eerst of die voorzieningen kunnen worden gerealiseerd. |
| Tijd | Er is dagelijks iemand voor de dieren beschikbaar, met een vervanger bij afwezigheid. | De eigenaar is vaak weg en heeft nog geen verzorger. Meer grond zou dit probleem niet oplossen. |
| Voorlopige conclusie | Mogelijk passend, na controle van de inrichting, de groep en de dagelijkse zorg. | Geen passend plan zolang ruimte, voorzieningen en verzorging niet zijn geregeld. |
Vraag de fokker naar leeftijd en formaat van de ouders, eventuele stamboomgegevens, de huidige groepssamenstelling, het voer en hoe het dier met mensen en soortgenoten omgaat. Heb je al varkens, bespreek dan vooraf hoe nieuwe dieren aan de groep kunnen wennen. Het LICG waarschuwt om onbekende varkens niet zomaar samen te zetten.
Regel vóór de komst van varkens ook de administratie. Zelfs voor één hobbymatig gehouden varken is een UBN voor de locatie nodig. RVO beschrijft een RE status voor hobbybedrijven met hoogstens vier varkens; niet gespeende biggen tellen voor de aanvraag daarvan niet mee. Aanvoer en afvoer moeten worden gemeld en iedere varkenshouder houdt een bedrijfsregister bij. Controleer welke verplichtingen bij jouw situatie horen via RVO over het UBN, de bedrijfsstatus en de meldingen.
Veelgestelde vragen over formaat en verzorging van Kunekunes
Blijft een Kunekune klein?
Nee. Volgens de Nederlandse rasvereniging wegen volwassen dieren meestal 60 tot 100 kilogram, soms meer. Koop dus niet op basis van het formaat van een big. Lees meer over de groei.
Kan een Kunekune zonder ander varken leven?
Plan gezelschap van een ander varken. Ook als een Kunekune goed met mensen of andere dieren omgaat, vervangt dat geen varkensmaatje. Vraag bij een nieuwe groepssamenstelling advies voordat je dieren samenbrengt. Bekijk het advies van de rasvereniging.
Welke gegevens heb ik nodig voordat ik uitrusting koop?
Noteer het formaat en aantal dieren, hoeveel dieren tegelijk bij voer en water moeten kunnen, en de plek waar de voorziening komt. Controleer daarna de opgegeven diersoortgeschiktheid en afmetingen van het concrete artikel. Een rasomschrijving alleen is daarvoor niet genoeg.
