Huismiddelen tegen bloedluis: claims toetsen zonder kippen in gevaar te brengen
Praktische gids
Huismiddelen tegen bloedluis: claims toetsen zonder kippen in gevaar te brengen
Kort antwoord: neem een huismiddel tegen bloedluis niet over uit een zoekresultaat. Vraag wat het middel volgens de claim doet: vuil verwijderen, mijten bij direct contact doden of de besmetting in het hok beheersen? Voor die laatste conclusie is bewijs nodig in een vergelijkbare situatie. Kijk ook waaraan kippen en mensen kunnen worden blootgesteld. Bloedluis, ook rode vogelmijt genoemd, schuilt overdag vooral in het hok en voedt zich ’s avonds en ’s nachts op kippen. Lees meer over bloedluis bij het LICG.
Inhoudsopgave
- Wanneer beheerst een middel bloedluis werkelijk?
- Azijn, water en zeep: wat onderbouwen de claims tegen bloedluis?
- Planten, oliën, as en poeders: bewijs in een bezet kippenhok?
- Vuur, diesel, bleekmiddel en ongebluste kalk: gevaarlijke misvattingen
- Diatomeeënaarde: welk bewijs geldt voor welke toepassing?
- Bloedluis herkennen en het hok inspecteren: veilige vervolgstappen
Wanneer beheerst een middel bloedluis werkelijk?
Een schone zitstok laat zich beter controleren, maar zegt weinig over mijten die nog in kieren zitten. Ook een proef waarin mijten na rechtstreeks contact met een stof sterven, bewijst niet dat dezelfde stof een besmetting in een hok beheerst. Controleer daarom welke mijt is onderzocht, in welke productvorm, onder welke omstandigheden en of de mijtenactiviteit daarna in het hok is gevolgd. Een onderzoek naar verschillende producten op basis van silica laat zien waarom dat onderscheid ertoe doet: de resultaten in het laboratorium en in de onderzochte kippenhokken verschilden.
Gebruik de tabel om een claim te beoordelen, niet als aanwijzing om een stof toe te passen.
| Middel | Geclaimd effect | Welk bewijs controleren? | Blootstelling van kip en houder | Etiket of deskundige nodig? |
|---|---|---|---|---|
| Azijn | Schoonmaken of mijten doden. | Gaat het bewijs over reinigen, rechtstreeks contact of beheersing in een hok? | Denk aan contact met behandelde oppervlakken en aan andere schoonmaakmiddelen die er nog kunnen zijn. | Een schoonmaakclaim is geen voorschrift voor mijtenbestrijding. |
| Water en zeep | Een schoon hok zou vrij van bloedluis zijn. | Zijn ook de schuilplaatsen en de mijtenactiviteit na het schoonmaken beoordeeld? | Let bij een concreet schoonmaakproduct op mogelijke resten en op contact met natte oppervlakken. | Lees de verpakking; vraag advies als je mijten blijft aantreffen. |
| Planten en oliën | Een geur zou mijten weren of een olie zou ze doden. | Zijn bladeren, een extract en een olie niet ten onrechte gelijkgesteld? Is er bewijs buiten het laboratorium? | Waar zouden product of geur terechtkomen, bijvoorbeeld bij dieren, voer of drinkwater? | Controleer het bedoelde gebruik van een concreet product; overleg bij twijfel met een deskundige. |
| As en losse poeders | Een droog materiaal zou mijten uitdrogen. | Welk materiaal en welke productvorm zijn daadwerkelijk onderzocht? | Kan er stof vrijkomen waar kippen en mensen verblijven? | De herkomst van een materiaal vervangt geen beoordeling van een product. |
| Diatomeeënaarde | Contact met het materiaal zou mijten doden. | Gaat het om hetzelfde product en dezelfde omstandigheden als in het aangehaalde onderzoek? | Let bij poeders op mogelijk contact met ogen en inademing van stof. | Controleer bij een biocide de actuele toelating en het voorschrift voor precies die toepassing. |
| Vuur, brandstof, bleekmiddel en ongebluste kalk | Een krachtig effect op een oppervlak zou het middel geschikt maken voor een hok. | Een zichtbaar effect bewijst noch veiligheid noch geschiktheid bij kippen. | Denk aan brand, schadelijke dampen, bijtend contact en stof. | Gebruik dit niet als geïmproviseerde bestrijding; vraag om een passende andere aanpak. |
Azijn, water en zeep: wat onderbouwen de claims tegen bloedluis?
Azijn of zeep kan een schoonmaakdoel hebben. Dat is iets anders dan een aangetoonde werking tegen een besmetting met rode vogelmijt. Vraag bij een azijnclaim dus naar onderzoek voor precies de genoemde toepassing, in plaats van een waargenomen effect op één mijt door te trekken naar het hele hok. De GGD legt het verschil tussen schoonmaken en ontsmetten uit en waarschuwt tegen het mengen van schoonmaakmiddelen.
Een Belgisch praktijkproject met mobiele kippenstallen noemt warm water en zeep als onderdeel van reiniging en hygiëne, naast monitoring en andere maatregelen. Dat is geen bewijs dat een sopje op zichzelf een bestaande besmetting in een bezet hok oplost.
Planten, oliën, as en poeders: bewijs in een bezet kippenhok?
Bij planten maakt de vorm verschil. In laboratoriumonderzoek naar etherische oliën waren sommige onderzochte oliën schadelijk voor rode vogelmijten; bij sommige oliën speelden omgevingsomstandigheden mee. Dat zegt niet dat losse kruiden in een legnest, een willekeurige olie of een zelfgemaakt mengsel werkzaam en veilig is in een hok met kippen.
Bij as en andere losse poeders ontbreekt zonder concreet product zelfs een duidelijke vergelijking: samenstelling en vorm kunnen verschillen. Beoordeel stofblootstelling afzonderlijk van een eventuele claim over werking. Informatie over inademing van diatomeeënaarde van het Amerikaanse National Pesticide Information Center is bijvoorbeeld geen veiligheidsbeoordeling van as of van ieder ander poeder.
Vuur, diesel, bleekmiddel en ongebluste kalk: gevaarlijke misvattingen
Gebruik geen vuur, diesel, petroleum of oplosmiddelen als geïmproviseerde bestrijding in een dierenverblijf. Dat een stof een losse mijt kan raken, maakt haar niet geschikt voor een hok. Brand in een dierenverblijf kan dieren het leven kosten, zoals een verslag van de Brandweer over een stalbrand laat zien.
Bleekmiddel is geen uitwisselbaar alternatief voor een toegelaten middel tegen mijten. Meng het nooit met azijn of andere zure schoonmaakmiddelen: daarbij kan giftig chloorgas ontstaan. Ongebluste kalk is evenmin hetzelfde als de witkalk die het LICG bij hokonderhoud noemt. Bij ongebluste kalk, calciumoxide, zijn beschadiging door contact en irritatie door stof serieuze risico’s. Maak van die verschillende stoffen geen algemene kalktip. Lees de veiligheidsinformatie over calciumoxide.
Diatomeeënaarde: welk bewijs geldt voor welke toepassing?
Een uitspraak als ‘diatomeeënaarde werkt’ is te breed. Onderzoekers vergeleken specifieke producten met diatomeeënaarde en andere producten op basis van silica. In het laboratorium stierven blootgestelde mijten, maar in de vijf onderzochte kippenhokken bleef de populatie slechts in één hok gedurende de onderzochte periode blijvend laag. Voor de afzonderlijke producten met diatomeeënaarde bood de praktijkproef te weinig herhaling voor een stevige statistische vergelijking. Dat onderzoek bewijst dus niet dat een willekeurige zak poeder een hok langdurig bloedluisvrij maakt. Bekijk het oorspronkelijke onderzoek.
Vraag bij een product naar samenstelling, vorm, bedoelde plek en mogelijke blootstelling. Los poeder kan worden ingeademd en de ogen irriteren; beoordeel die mogelijkheid zonder daaruit automatisch eenzelfde risico voor iedere productvorm af te leiden. De Amerikaanse informatie over diatomeeënaarde beschrijft deze blootstellingsroutes, niet de actuele Nederlandse toelating van een product. Gaat het om een biocide, controleer dan het toelatingsnummer en het gebruiksvoorschrift via de door de NVWA genoemde databanken. Een toelating voor één product of toepassing geldt niet vanzelf voor een ander.
Bloedluis herkennen en het hok inspecteren: veilige vervolgstappen
- Kijk naar de kippen en het hok. Onrust kan een aanleiding zijn om te controleren, maar heeft niet altijd dezelfde oorzaak. Zoek naar mijten bij kieren, onder zitstokken en rond legnesten; bloedluis schuilt daar overdag. Een ernstige besmetting kan bij kippen bloedarmoede veroorzaken. LICG: kippen en bloedluis.
- Leg vast wat je ziet. Noteer de plekken waar je mijten aantreft en controleer die later opnieuw. Zo kun je beter beoordelen of de activiteit verandert. Monitoring op vaste punten is ook onderdeel van het Belgische praktijkproject.
- Houd schoonmaken en bestrijden uit elkaar. Verwijder zichtbaar vuil en volg bij een schoonmaakproduct de verpakking. Meng geen schoonmaakmiddelen. Een netter hok is nog geen bewijs dat mijten in schuilplaatsen verdwenen zijn. GGD: veilig schoonmaken.
- Vraag gericht advies als het probleem aanhoudt. Controleer bij een biocide de actuele toelating voor de bedoelde toepassing en volg het productvoorschrift; bespreek een eventueel diergeneesmiddel met de dierenarts. De NVWA verwijst naar databanken voor biociden en het CBG naar informatie over toegelaten diergeneesmiddelen. Neem ook contact op met een dierenarts als kippen ziek lijken.