Haarluizen bij paarden en grasmijten: wat kun je observeren?
Praktische gids
Haarluizen bij paarden en grasmijten: wat kun je observeren?
Schuurt je paard of verandert de vacht? Noteer waar je iets ziet, wat je precies ziet en wanneer het begon. Luizen of hun eitjes kunnen tussen de haren zichtbaar zijn. Larven van grasmijten zijn op een paard juist moeilijk te vinden. Jeuk alleen maakt het verschil niet duidelijk. Met grasmijt bedoelen we hier de oogstmijt, ook herfstmijt genoemd. Bronnen: KNMvD, Leidraad Paard en Parasieten en KAD, Oogstmijt.

Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Jeuk en veranderingen in de vacht: wat is zichtbaar?
- Haarluizen en grasmijten: verschillen in voorkomen en context
- Tijdsverloop, andere dieren en foto's voor de dierenarts
- Verzorgingsmateriaal en verblijfsplek: wat kun je controleren?
- Geen middelen of doseringen zonder identificatie en passend etiket
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Poetsmateriaal per paard

Paardenborstel M voor Vachtverzorging, 17,5 x 5 x 2 cm, Roze – Excellent Horse Grooming Brush
Met deze borstel kun je de vacht verzorgen en ook gericht bij het hoofd en de benen werken terwijl je kijkt wat je ziet.
Let op bij je keuze Houd de borstel bij huidklachten voorlopig bij één paard en wees voorzichtig rond geïrriteerde plekken.
Jeuk en veranderingen in de vacht: wat is zichtbaar?
Let op schuren langs voorwerpen of bijten aan de huid. Beschrijf per plek of je afgebroken haren, kale stukken, schilfers, bultjes, korsten of wondjes ziet. Schrijf liever ‘schuurt met de hals; haren zijn afgebroken’ dan ‘heeft luizen’. Verschillende huidproblemen kunnen op elkaar lijken. Bron: De Graafschap Dierenartsen, Microscopisch onderzoek.
Houd de haren voorzichtig uiteen en kijk bij de huid en langs de haren. Zie je een bewegend diertje of iets dat aan een haar vastzit? Leg het vast, maar bepaal de soort niet alleen op basis van die waarneming. Zie je niets, noteer dan ook dat je niets hebt gevonden. Luizen en neten kunnen met het blote oog zichtbaar zijn; een dierenarts kan beoordelen of nader onderzoek nodig is. Bron: KNMvD, Leidraad Paard en Parasieten.
Haarluizen en grasmijten: verschillen in voorkomen en context
De Nederlandse veterinaire leidraad noemt Werneckiella equi de meest voorkomende luis bij paarden. Deze bijtende luis doorloopt zijn levenscyclus op het dier; de eitjes zitten aan haren vast. Een internationale veterinaire bron beschrijft luizen vaker bij paarden met een langere vacht en in de winter en het vroege voorjaar. De oogstmijt heeft een andere levenswijze: de larven kunnen buiten lopende paarden aan het einde van de zomer en in de herfst treffen. Tijdens het voeden zijn ze volgens de Nederlandse leidraad vooral op hoofd en benen moeilijk te vinden. Geen van deze omstandigheden bevestigt op zichzelf een diagnose. Bronnen: KNMvD, Leidraad Paard en Parasieten en Merck Veterinary Manual, Lice in Horses and Donkeys.
| Vraag | Bij vermoeden van luizen | Bij vermoeden van oogstmijten |
|---|---|---|
| Wat zie je? | Noteer een bewegend diertje of iets dat aan een haar vastzit. | Noteer huidveranderingen, ook als je geen diertje vindt. |
| Welke context helpt? | Noteer de vacht, het begin van de klachten en wat je bij andere paarden ziet. | Noteer recent buitenverblijf, de bezochte plekken en het seizoen. |
| Wat weet je dan nog niet? | Of de gevonden plek door een luis komt. | Of een huidplek door een oogstmijt komt. |
Tijdsverloop, andere dieren en foto’s voor de dierenarts
Maak een kort overzicht voordat je de dierenarts belt. Vul in wat je weet en onderscheid ‘niet gezien’ van ‘niet aanwezig’. Foto’s kunnen veranderingen laten zien, maar vervangen onderzoek van het paard niet.
| Onderwerp | Wat leg je vast? |
|---|---|
| Tijdsverloop | Wanneer viel de verandering voor het eerst op? Wordt de plek groter of ontstaan er nieuwe plekken? |
| Huid en vacht | Welk lichaamsdeel is aangedaan? Beschrijf wat je ziet en wat je tussen de haren hebt gevonden. |
| Buitenverblijf | Waar verbleef het paard recent: in de stal, paddock of weide? |
| Andere dieren | Welke paarden heb je bekeken? Zie je bij hen vergelijkbare veranderingen? |
| Materiaal | Welke borstels, dekens of poetsplaatsen gebruiken de paarden samen? |
| Foto’s | Maak een overzichtsfoto en een scherpe detailfoto. Bewaar de datum erbij en fotografeer een gevonden diertje apart als dat lukt. |
Verzorgingsmateriaal en verblijfsplek: wat kun je controleren?
Kijk of meerdere paarden dezelfde borstels of dekens gebruiken en of hun verblijf recent veranderde. Dat helpt om contacten en omstandigheden te beschrijven; het bewijst geen besmettingsroute. Houd poetsmateriaal bij een huidprobleem voorlopig per paard apart. Bespreek met de dierenarts of onderzoek van andere paarden of de omgeving zinvol is. De Nederlandse leidraad betrekt contactpaarden en de stal bij de beoordeling van bepaalde vastgestelde mijtproblemen; dat advies mag je niet zonder meer op oogstmijten toepassen. Bron: KNMvD, Leidraad Paard en Parasieten.
Voor gewoon poetsmateriaal kun je de paardenborstels en poetsspullen bekijken. Een borstel stelt geen oorzaak vast en is geen behandeling.
Geen middelen of doseringen zonder identificatie en passend etiket
Gebruik niet op eigen houtje een middel voor een andere diersoort of een middel voor de stal op de huid van je paard. Laat bij twijfel een paardendierenarts beoordelen wat er aan de hand is. Als een diergeneesmiddel nodig is, volg dan het advies van de dierenarts en lees de bijsluiter. In de Diergeneesmiddeleninformatiebank kun je productinformatie opzoeken; de NVWA geeft uitleg over veilig gebruik. Een buitenlands behandeladvies toont niet aan dat een middel voor jouw paard in Nederland passend is.
Bel de dierenarts als de jeuk aanhoudt of toeneemt, de huid beschadigd raakt, meer paarden klachten krijgen of je een gevonden diertje niet kunt identificeren. Oogt je paard daarnaast ziek of zijn er duidelijke wonden, wacht dan niet op een volgende observatieronde. Vertel wat je hebt gezien en deel je overzicht en foto’s.