Lipizzaner paard: kenmerken en wat het houden vraagt
Rassenwijzer
Lipizzaner paard: kenmerken en wat het houden vraagt
Een lipizzaner kan een rijpaard of koetspaard zijn, maar de rasnaam vertelt je niet of een bepaald paard past bij jouw ervaring en plannen. Controleer zijn afstamming, maat, gedrag en opleiding. Kijk daarnaast of je dagelijks vrije beweging, contact met andere paarden en goede verzorging kunt organiseren. De Nederlandse rasbeschrijving gaat over het ras; het LICG beschrijft de behoeften van paarden.
De fokgeschiedenis voert terug naar de stoeterij in Lipica.
De Nederlandse rasbeschrijving noemt 1,55 tot 1,58 meter ideaal en ruwweg 1,50 tot 1,60 meter in de praktijk.
Schimmel komt veel voor; ook andere kleuren komen voor.
Het ras kent een traditie onder het zadel en voor de wagen.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Rasregistratie en namen van het lipizzaner paard
- Stokmaat, gebruik en temperament van lipizzaners
- Rastraditie en aandachtspunten bij het houden van lipizzaners
- Verblijf, groepscontact en dagelijkse zorg voor lipizzaners
- Voer, water en uitrusting voor het individuele paard
- Een lipizzaner houden: ruimte, tijd en vragen aan de fokker
- Veelgestelde vragen over het houden van lipizzaners
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een plek voor voer of water
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 20 l – Gobel
Deze trog van 20 liter kun je in de stal of buiten gebruiken voor voer of water.
Let op bij je keuze Controleer of dit paard er goed bij kan en vul water regelmatig bij.
Voor de dagelijkse poetsbeurt
Paardenborstel M voor Vachtverzorging, 17,5 x 5 x 2 cm, Roze – Excellent Horse Grooming Brush
Met deze borstel kun je de vacht verzorgen en gericht werken bij het hoofd en de benen.
Let op bij je keuze Kijk tijdens het poetsen ook naar de huid en hoe het paard op de borstel reageert.
De lipizzaner in het kort
| Kenmerk | Rasbeschrijving | Controleer bij dit paard |
|---|---|---|
| Herkomst | De fokgeschiedenis voert terug naar de stoeterij in Lipica. | Stamboek, registersectie en afstamming. |
| Stokmaat | De Nederlandse rasbeschrijving noemt 1,55 tot 1,58 meter ideaal en ruwweg 1,50 tot 1,60 meter in de praktijk. | De werkelijke schofthoogte en bouw. |
| Kleur | Schimmel komt veel voor; ook andere kleuren komen voor. | De documenten: een lichte vacht bewijst geen afstamming. |
| Gebruik | Het ras kent een traditie onder het zadel en voor de wagen. | Wat het dier daadwerkelijk heeft geleerd en gewend is. |
De herkomst, maten, kleuren en gebruiksvormen staan in de rasbeschrijving van de Lipizzanerstamboek Vereniging Nederland. Het genoemde maatbereik is geen garantie voor ieder volwassen paard.
Rasregistratie en namen van het lipizzaner paard
De lipizzaner is een paardenras, niet een naam voor ieder lichtgekleurd paard met een barok uiterlijk. In Nederland gebruikt de Lipizzanerstamboek Vereniging Nederland, of LVN, de naam Lipizzaner. De naam verwijst naar Lipica. Op een advertentie zegt de rasnaam op zichzelf weinig over de registratie van het aangeboden paard. Lees de Nederlandse rasbeschrijving.
Het stamboekreglement van de LVN onderscheidt een hoofdboek met meerdere secties en een bijboek. Een inschrijving in het bijboek is niet hetzelfde als een inschrijving als raszuivere lipizzaner in het hoofdboek. Vraag welke organisatie het paard heeft geregistreerd, in welk register en in welke sectie. Laat een onduidelijk buitenlands afstammingsbewijs door het stamboek beoordelen; vertaal de sectienaam niet zelf naar een Nederlandse fokkerijstatus.
Controleer bij aankoop ook het paspoort en laat het chipnummer van het paard vergelijken met dat in het paspoort. Daarmee controleer je of het document bij het dier hoort, niet of zijn opleiding of gezondheid bij jouw plannen past. RVO legt de Nederlandse identificatie en registratie uit.
Stokmaat, gebruik en temperament van lipizzaners
De LVN rasbeschrijving noemt een ideale stokmaat van 1,55 tot 1,58 meter en een praktijkbereik van ongeveer 1,50 tot 1,60 meter. Er bestaan verschillen in bouw en type. Gebruik daarom de werkelijke maat van een volwassen paard om het verblijf te beoordelen, niet de ideale maat uit het rasprofiel.
Lipizzaners worden gebruikt onder het zadel en voor de wagen. De vereniging beschrijft het ras als intelligent en met een uitgesproken karakter, maar dat voorspelt niet hoe een afzonderlijk paard reageert. Vraag om het dier te zien tijdens leiden, verzorgen en het werk dat jij ermee wilt doen. Een paard dat fijn te rijden is, is niet daardoor ook ervaren voor de wagen. Bekijk de beschrijving van gebruik en karakter bij de LVN.
Rastraditie en aandachtspunten bij het houden van lipizzaners
De klassieke rijkunst maakt de lipizzaner bekend, maar een oefening is het resultaat van opleiding, geen aangeboren vaardigheid van ieder paard. De Spaanse Rijschool beschrijft hoe zij paarden voor dat werk beoordeelt en opleidt. Vraag bij een aangeboden paard liever welke oefeningen het kent, wie het heeft opgeleid en wat het momenteel doet.
Ook het bekende lichte uiterlijk zegt weinig over de geschiktheid voor jouw stal of gebruik. De LVN noemt schimmel de overheersende kleur, maar beschrijft ook andere kleuren. Afstamming controleer je in documenten; gedrag en verzorging beoordeel je bij het paard zelf.
Verblijf, groepscontact en dagelijkse zorg voor lipizzaners
Regel dagelijks vrije beweging en contact met soortgenoten. Zorg voor een veilige plek waar het paard droog kan staan en liggen, met beschutting, voldoende ruwvoer en schoon drinkwater. Een box alleen biedt geen vervanging voor uitloop. De benodigde boxruimte hangt af van de schofthoogte van het individuele paard. Het LICG behandelt huisvesting en verzorging; RVO beschrijft de aandachtspunten voor goede zorg.
Wat controleer je op een gewone dag?
- Kijk of het paard eet, drinkt en zich gedraagt zoals je van hem gewend bent.
- Bekijk de hoeven, het lopen en de huid, vooral waar het tuig heeft gelegen.
- Controleer water, voerplek, droge rustplek, beschutting en afrastering.
- Spreek af wie deze controles overneemt wanneer je afwezig bent.
Plan hoefverzorging, gebitscontrole en overige gezondheidszorg met de juiste deskundigen. Eet het paard niet of verandert zijn beweging of gedrag duidelijk? Overleg met een paardendierenarts. Bij een vermoeden van acute buikpijn, bijvoorbeeld wanneer het paard herhaaldelijk naar de buik kijkt en gaat liggen of rollen, neem je meteen contact op. LICG over verzorging; LICG over pijnsignalen.
Voer, water en uitrusting voor het individuele paard
Stel geen rantsoen samen op basis van de rasnaam. Paarden eten vooral gras en ruwvoer en moeten altijd bij drinkwater kunnen. Wat daarnaast passend is, bespreek je voor het individuele paard in het licht van onder meer zijn conditie, gezondheid, beweging en beschikbare voer. Het LICG beschrijft de basis van voeding en water.
| Voorziening | Wat je nodig hebt om te kiezen | Wat je controleert |
|---|---|---|
| Box en doorgangen | Werkelijke schofthoogte, bouw en afmetingen van de ruimte. | Of het paard voldoende ruimte heeft en veilig kan bewegen en rusten. |
| Halster en tuig | Maten van het dier, beoogd gebruik en maatinformatie van het artikel. | De pasvorm op het paard, ook bij overgenomen uitrusting. |
| Voerplek en watervoorziening | Indeling van het verblijf en de paarden die de voorzieningen delen. | Of dit paard daadwerkelijk bij voer en schoon water kan. |
Een stokmaat is geen halstermaat en een rasnaam zegt niets over de pasvorm van tuig. Het LICG adviseert passend harnachement. Wil je opties bekijken, dan vind je bij Farmora categorieën voor halsters en hooinetten en voerplekken. Kies pas na controle van het specifieke artikel en de situatie van je paard.
Een lipizzaner houden: ruimte, tijd en vragen aan de fokker
Een mooi rasprofiel lost praktische knelpunten niet op. Vergelijk bijvoorbeeld deze twee denkbeeldige situaties voordat je een paard kiest:
| Vraag | Eigen terrein, één paard gepland | Pension met andere paarden |
|---|---|---|
| Ruimte en gezelschap | Er is uitloop, maar nog geen plan voor dagelijks contact met soortgenoten. Dat moet eerst worden geregeld. | Er zijn paarden aanwezig. Vraag welk contact en hoeveel vrije uitloop dit paard daadwerkelijk krijgt. |
| Dagelijks werk | Je regelt zelf voer, water, terreincontrole, verzorging en vervanging bij afwezigheid. | Leg vast wat het pension doet, wat jij doet en wie veranderingen aan het paard opmerkt en meldt. |
| Nog te controleren | Bekijk de droge rustplek, beschutting, afrastering en registratie van de locatie. | Bekijk de voorzieningen ter plaatse en vraag hoe registratie en verzorging zijn afgesproken. |
Een paard mag niet helemaal alleen worden gehouden. Voor de Nederlandse registratie vraagt de locatiehouder een UBN aan; de UBN houder is verantwoordelijk voor de vereiste meldingen van paarden die langdurig op die locatie verblijven. Bij een pension is dat niet automatisch de eigenaar van het paard. RVO over sociaal contact; RVO over verantwoordelijkheden bij registratie.
Vragen voor de fokker of huidige houder
- In welk stamboek, register en welke sectie staat dit paard? Mag ik de afstamming en het paspoort controleren?
- Hoe groot is het paard nu en wat heeft het daadwerkelijk geleerd onder het zadel of voor de wagen?
- Mag ik het zien bij leiden, verzorgen en het werk dat ik ermee wil doen?
- Hoe leeft het nu met andere paarden en aan welke voerwijze en dagelijkse routine is het gewend?
- Zijn er bekende gezondheidsproblemen of veranderingen in gedrag? Kan een paardendierenarts adviseren over een aankoopkeuring?
Blijft de registratie onduidelijk, neem dan contact op met de LVN stamboekadministratie voordat je op de papieren vertrouwt. Het LICG bespreekt ook waar je bij de aanschaf van een paard op let.
Veelgestelde vragen over het houden van lipizzaners
Is iedere lipizzaner een schimmel?
Nee. Schimmel overheerst volgens de Nederlandse rasbeschrijving, maar er komen ook andere kleuren voor. Gebruik het uiterlijk niet als bewijs van afstamming.
Kan iedere lipizzaner voor de wagen?
Nee. Aangespannen werk hoort bij de rastraditie, maar vraag welke ervaring het aangeboden paard zelf heeft. Laat het in een vertrouwde situatie beoordelen voor het gebruik dat je voor ogen hebt.