Bentheimer varken: kenmerken, verzorging en geschiktheid
Rassenwijzer
Bentheimer varken: kenmerken, verzorging en geschiktheid
Met een Bentheimer varken wordt meestal de Bonte Bentheimer bedoeld: een middelgroot landvarken, geen klein erfvarken. Kijk vóór aanschaf verder dan de vlekken. Kun je varkens samen huisvesten, heb je een geschikte weide en beschutte ligplek, en is er iedere dag iemand voor de verzorging? De Nederlandse rasvereniging beschrijft het ras; het LICG legt de algemene behoeften van varkens uit.
Onregelmatige zwarte vlekken op een witte of lichtgrijze ondergrond.
Langgerekt landvarken met hangende oren.
Ongeveer 70 cm voor een zeug en 75 cm voor een beer.
Ongeveer 180 kg voor een zeug en 250 kg voor een beer.
Inhoudsopgave
- Producten bij deze gids
- Ras, populatie en namen: wat is het Bentheimer varken?
- Formaat, gebruik en karakter: verschillen tussen lijnen
- Rasbehoud en inrichting voor kleinschalige houderij
- Verblijf, groepsleven en dagelijkse verzorging
- Voer, water en uitrusting afgestemd op het dier
- Twee houdersituaties: ruimte, tijd en voorzieningen
- Veelgestelde vragen over het houden van Bentheimer varkens
Handig bij deze gids
Deze producten sluiten aan op de onderwerpen in deze gids. Bekijk per product het gebruik en waar je op moet letten bij je keuze.
Een plek voor voer of water
Voertrog van Natuurrubber voor Voer en Water, 20 l – Gobel
Deze trog van natuurrubber kan in de stal of buiten worden gebruikt voor voer of water.
Let op bij je keuze Vraag na of dit model geschikt is voor varkens van het formaat dat je houdt en zet het zo neer dat alle dieren erbij kunnen.
Voer overzichtelijk bewaren
Voerton met Deksel en Slot, 40 l – Vplast
Deze voerton heeft een afsluitbaar deksel en een label waarop je kunt aangeven welk voer erin zit.
Let op bij je keuze Controleer of 40 liter genoeg ruimte biedt voor de hoeveelheid voer die je wilt bewaren.
Bezigheid in de stal
Antibijtring voor Varkens met Ophangketting, 18 cm
Deze ring kun je met de meegeleverde ketting ophangen als bezigheid voor varkens.
Let op bij je keuze Kies een veilige ophangplek en blijf daarnaast voldoende gelegenheid om te onderzoeken en te wroeten bieden.
Ras, populatie en namen: wat is het Bentheimer varken?
De Nederlandse rasvereniging noemt het dier het Bonte Bentheimer Landvarken. Het ras komt uit de grensstreek rond Bentheim en Twente. De Duitse behoudsvereniging gebruikt de naam Buntes Bentheimer Schwein. Dat is een Duitse naam voor het ras, geen afzonderlijke Nederlandse rasindeling. Een vertaalde naam of gevlekte vacht bewijst de afstamming van een aangeboden dier niet. Lees het Nederlandse rasportret en bekijk desgewenst de Duitse rasvereniging.
Vraag de verkoper naar de stamboekgegevens en laat de status van het dier zo nodig bij het Nederlandse stamboek toelichten. Het stamboek kent een registratienummer toe; dat is iets anders dan het oormerknummer. Foto’s van beide zijden helpen het dier bij de opgegeven registratie te herkennen, maar vervangen de afstammingsgegevens niet. Bekijk de informatie over stamboek en identificatie.
Feitenkaart: wat beschrijft het rasportret?
Deze kenmerken en maten staan in het Nederlandse rasportret. De maten beschrijven het ras en voorspellen niet hoe groot een individuele big wordt.
| Kenmerk | Rasbeschrijving | Wat controleer je zelf? |
|---|---|---|
| Kleur | Onregelmatige zwarte vlekken op een witte of lichtgrijze ondergrond. | Vergelijk het dier met zijn registratiegegevens; vlekken alleen zijn geen bewijs van afstamming. |
| Bouw | Langgerekt landvarken met hangende oren. | Bekijk het dier staand en in beweging. |
| Schouderhoogte | Ongeveer 70 cm voor een zeug en 75 cm voor een beer. | Controleer de actuele maat en houd bij een jong dier rekening met groei. |
| Volwassen gewicht | Ongeveer 180 kg voor een zeug en 250 kg voor een beer. | Vraag naar leeftijd, ontwikkeling en ouderdieren; reken niet op één vast eindgewicht. |
Formaat, gebruik en karakter: verschillen tussen lijnen
De rasvereniging beschrijft de Bonte Bentheimer als robuust en vriendelijk en noemt onder meer particuliere houders en kinderboerderijen. Dat is geen garantie voor het gedrag van jouw varken. Zij merkt zelf op dat karakter moeilijk aan het uiterlijk te beoordelen is. Bekijk daarom hoe het dier met soortgenoten en verzorgers omgaat en vraag hoe het is opgegroeid. Bekijk de raskenmerken en de toelichting op karakter.
Ook het opgegeven gebruiksdoel of de naam van een foklijn vertelt je niet hoe groot of gemakkelijk hanteerbaar één dier zal zijn. Bespreek met de fokker de ouders, leeftijd, huisvesting en eventuele bijzonderheden van het dier. Kies voorzieningen voor het dier dat je daadwerkelijk gaat houden, met ruimte voor zijn verdere ontwikkeling.
Rasbehoud en inrichting voor kleinschalige houderij
De Nederlandse rasvereniging registreert Bonte Bentheimers om afstamming en eigenschappen inzichtelijk te houden. Wil je fokken, bespreek een voorgenomen combinatie eerst met het stamboek: daarin kunnen houders de verwantschap van fokdieren beoordelen. Wil je niet fokken, bedenk vóór aanschaf hoe je ongewenste dekkingen voorkomt. Lees hoe het stamboek bij fokbeslissingen wordt gebruikt.
Een klein erf moet meer bieden dan alleen een hok. Het LICG noemt voor een geschikte buitenweide, afhankelijk van type en grootte, minimaal 75 m² per varken, naast ruimte voor bijvoorbeeld het hok. Meer weideruimte helpt voorkomen dat overal modder ontstaat. Dit is een algemene verzorgingsrichtlijn voor de buitenweide, geen wettelijke of rasspecifieke oppervlaktemaat. Controleer afzonderlijk de toepasselijke Nederlandse welzijnseisen en lees de uitleg van het LICG over de weide.
Ook voor hobbymatig gehouden varkens moet de dierlocatie worden geregistreerd en een UBN krijgen. Aanvoer en afvoer moeten worden gemeld; een inschrijving in het rasstamboek vervangt die verplichtingen niet. Controleer vóór een overdracht ook welke bedrijfsstatus en aanvoerregels voor jouw houderij gelden. RVO legt het UBN uit, evenals het melden van varkens en de bedrijfsstatus.
Verblijf, groepsleven en dagelijkse verzorging
Varkens hebben gezelschap van andere varkens nodig. Zet dieren die elkaar niet kennen niet zonder voorbereiding bij elkaar. Zorg verder voor een droge, beschutte ligplek, bewegingsruimte en gelegenheid om te onderzoeken en te wroeten. Controleer bij een buitenverblijf ook de afrastering: varkens kunnen tegen de onderkant wroeten. Het LICG beschrijft groepsleven en buitenhuisvesting; de RVO beschrijft de regels voor groepshuisvesting en verrijking.
Wat bekijk je tijdens de dagelijkse ronde?
- Heeft ieder dier toegang tot voer en werkt de drinkvoorziening?
- Zijn ligplek, wroetmateriaal, poorten en afrastering nog bruikbaar en veilig?
- Eet en beweegt ieder dier zoals je gewend bent, en zijn er opvallende veranderingen in gedrag, ademhaling, huid of klauwen?
Een varken dat niet eet, duidelijk sloom is of anders ademt, laat je beoordelen door een dierenarts. Algemene verzorgingsregels vragen dat zieke of gewonde dieren direct worden verzorgd. Meer uitleg over de gewone verzorging staat bij het LICG; de RVO beschrijft de algemene regels.
Voer, water en uitrusting afgestemd op het dier
Kies voer op basis van het individuele varken, zijn leeftijd en zijn situatie, niet met een rantsoen dat alleen op de rasnaam is gebaseerd. Voer geen keukenafval, waaronder kliekjes en etensresten: dat is in Nederland verboden. Varkens ouder dan twee weken moeten voortdurend voldoende vers water hebben. Ook een minder sterk dier moet bij het voer kunnen. Zie de RVO voorlichting voor hobbyhouders en de RVO eisen voor voer en water.
Controleer bij een voerbak of drinkvoorziening of alle dieren erbij kunnen, of het materiaal schoon te houden is en of de fabrikant het concrete model geschikt acht voor varkens van hun formaat. Op Farmora kun je soorten voer en drinkvoorzieningen bekijken; de categorie zegt op zichzelf niets over de geschiktheid van een model voor varkens. Beoordeel een afrastering inclusief poorten en aansluiting op het verblijf. De categorie afrastering toont onderdelen, niet een kant en klare keuze voor dit ras. Vraag bij twijfel over de inrichting advies voor jouw terrein en dieren.
Twee houdersituaties: ruimte, tijd en voorzieningen
Deze situaties zijn denkvoorbeelden. Gebruik ze om ontbrekende voorzieningen te herkennen, niet om een erf zonder verdere beoordeling geschikt te verklaren. Voor beide gelden de behoeften aan soortgenoten en een passend verblijf die het LICG beschrijft.
| Vraag | Erf met weinig buitenruimte | Kleine houderij met meerdere percelen |
|---|---|---|
| Ruimte | Er is een ligplek, maar nog geen geschikte weide voor meerdere dieren. | Er zijn weides en beschutting; controleer of de indeling ook voor volwassen dieren werkt. |
| Tijd | Dagelijkse zorg en vervanging bij afwezigheid zijn nog niet geregeld. | Er is dagelijks iemand aanwezig; ook hier is vervanging nodig. |
| Voorzieningen | Waterpunt, veilige afscheiding en voerplekken ontbreken. | De basis is aanwezig; controleer de staat van poorten, water en ligplekken. |
| Volgende stap | Stel aanschaf uit en maak eerst een groepsplan en een bruikbaar verblijf. | Bekijk de voorzieningen met de dieren die je op het oog hebt en controleer hun herkomst. |
Vraag de fokker welke dieren samen zijn opgegroeid, wat hun huidige afmetingen zijn en welke afstammingsgegevens beschikbaar zijn. Leg vragen over voeding of gezondheid voor aan een dierenarts; laat bij twijfel over de inrichting iemand met ervaring in varkenshuisvesting meekijken.
Veelgestelde vragen over het houden van Bentheimer varkens
Is een gevlekt varken automatisch een Bonte Bentheimer?
Nee. Vergelijk het dier en de opgegeven gegevens met de registratie en vraag het Nederlandse stamboek zo nodig wat zijn status betekent.
Kan ik een Bonte Bentheimer alleen houden?
Maak een plan voor passend gezelschap van andere varkens. Het LICG raadt aan varkens niet alleen te houden en adviseert voorzichtigheid wanneer dieren elkaar nog niet kennen.
Zijn de maten uit het rasportret geschikt om een voerbak of doorgang te kiezen?
Nee. Het zijn rasbeschrijvingen, geen afmetingen van jouw dier. Controleer het dier en de beschikbare ruimte, en toets daarna de specificaties van de voorziening aan jouw situatie.
